ABD ile İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırılarının ardından, Tahran’ın gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişini durdurduğu yönündeki iddialar küresel enerji piyasalarını alarma geçirdi.
İran’dan boğazın kapatıldığına ilişkin resmi bir açıklama yapılmazken, uluslararası medyada yer alan bazı haberlerde İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun bölgeden geçecek gemilere “Hiçbir geminin geçişine izin verilmiyor.” mesajını ilettiği öne sürüldü.
Bununla birlikte, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemi trafiğinin tamamen durmadığı, bazı konteyner gemilerinin Umman Körfezi ve boğaz hattında rota değiştirerek geri döndüğü, bazı gemilerin ise Körfez’de beklemeye geçtiği gözlendi. Uzmanlar, piyasaların açılmasıyla jeopolitik risk priminin hızla fiyatlara yansıyabileceğini belirtiyor.
HÜRMÜZ’ÜN STRATEJİK ÖNEMİ
Tahran’ın elindeki en stratejik baskı araçlarından biri olarak görülen Hürmüz Boğazı’ndan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü geçiyor. Bu hacmin büyük bölümü Çin başta olmak üzere Asya piyasalarına yöneliyor.
Deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık üçte biri bu geçit üzerinden küresel pazarlara ulaştırılıyor. Özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi üreticilerin sevkiyatında bu koridor kritik rol oynuyor. Küresel doğal gaz ticaretinin de yaklaşık yüzde 20’si bu su yolundan taşınıyor. İran yönetimi geçmişte boğazı kapatma tehdidini gündeme getirmiş olsa da bu adım genellikle stratejik baskı unsuru olarak değerlendirilmişti.
“HAM PETROLDE 10 DOLAR VE ÜZERİ ARTIŞ OLABİLİR”
Washington Arap Körfez Ülkeleri Enstitüsü Misafir Öğretim Üyesi Kate Dourian, doğrudan askeri çatışmanın piyasa hesaplamalarını değiştirdiğini belirtti.
Dourian, “Asya piyasaları açıldığında ham petrol fiyatlarında 10 dolar ve üzerinde artış olabilir. Nihai etki, gelişmelerin piyasa açılışına kadar nasıl ilerleyeceğine bağlı olacak.” dedi.
Enerji altyapısına yönelik riskin tamamen ortadan kalkmadığını ifade eden Dourian, Katar’daki LNG yüklemelerinin de misilleme saldırılarından etkilenebileceğini, bunun LNG fiyatlarında sıçramaya yol açabileceğini kaydetti. Şu aşamada Orta Doğu üretiminde büyük ölçekli kesinti doğrulanmadığını belirten Dourian, ancak tanker trafiğindeki yavaşlamanın bile piyasaları sıkılaştırabileceğini vurguladı.
BRENT PETROLDE YÜZDE 50’YE VARAN ARTIŞ SENARYOSU
George Mason Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Enerji Uzmanı Umud Shokri, Hürmüz Boğazı’nın kapatılması halinde Brent petrol fiyatlarının başlangıçta yüzde 20 ila 50 arasında yükselebileceğini ifade etti.
Shokri, arz kesintilerinin kısa vadede fiyatları 100 - 150 dolar bandına taşıyabileceğini, bunun ABD’de benzin fiyatlarını galon başına 1- 2 dolar artırabileceğini söyledi.
Yükselen enerji maliyetlerinin enflasyon baskısını artırabileceğini ve ABD Merkez Bankası üzerinde daha sıkı para politikası baskısı oluşturabileceğini belirten Shokri, etkilerin tüketici harcamalarına ve üretim maliyetlerine yayılabileceğini kaydetti.
Boğazın kapanmasının askeri ve diplomatik dengeleri de etkileyebileceğini ifade eden Shokri, kısa vadede askeri tırmanış, orta vadede ise ekonomik maliyetlerin artmasıyla diplomatik baskının güçlenebileceğini dile getirdi.
