Orta Doğu’da ABD, İsrail ve İran arasında tırmanan savaş küresel gübre piyasasında ciddi dalgalanmalara yol açtı. Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim ve bölgedeki üretim tesislerinin devre dışı kalması nedeniyle üre fiyatı ton başına 575 ila 635 dolar seviyesine çıktı. Uzmanlar, sevkiyatların aksaması halinde hem gübre hem de gıda fiyatlarının artabileceği uyarısında bulunuyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAKİ GERİLİM PİYASAYI SARSTI
Basra Körfezi’ndeki kriz, sentetik gübre üretiminde kullanılan amonyak ve azot gibi temel maddelerin taşınmasını doğrudan etkiliyor. Hürmüz Boğazı’nın kapanma ihtimali ise küresel tedarik zincirinde ciddi risk oluşturuyor.
Bölgedeki üretim tesislerinin devre dışı kalması ve sevkiyatların aksaması gübre piyasasında arz sıkıntısını artırırken, fiyatlar kısa sürede yükseldi.
QATARENERGY ÜRETİMİ DURDURDU
Katar’ın enerji şirketi QatarEnergy’nin üre, polimer, metanol ve alüminyum üretimini askıya alması da piyasadaki arz baskısını artırdı. Bu gelişmenin ardından küresel gübre piyasasında önemli bir referans olan üre fiyatı ton başına 575-635 dolar seviyesine yükseldi.
ABD’DE GÜBRE FİYATLARI SIÇRADI
Savaşın başlamasıyla birlikte ABD’de de gübre fiyatlarında hızlı bir artış yaşandı. New Orleans’taki ithalat merkezinde ton başına 516 dolar olan gübre fiyatı kısa sürede 683 dolara kadar çıktı.
Analistler, sevkiyatların bahar ekim dönemine yetişmemesi durumunda fiyatların daha da artabileceğini belirtiyor.
KÜRESEL PİYASADA 80 DOLARLIK ARTIŞ
Uzmanlara göre üre fiyatları savaş öncesine kıyasla ton başına yaklaşık 80 dolar artış gösterdi. Küresel gübre piyasası, savaş öncesinde de Çin’in ihracat kısıtlamaları ve Avrupa’da Rus gazı kaynaklı üretim düşüşleri nedeniyle zaten baskı altındaydı.
İran ise dünyada en yaygın kullanılan azot gübresi türü olan ürenin dördüncü büyük ihracatçısı konumunda bulunuyor.
GIDA ÜRETİMİ RİSK ALTINDA
Dünya genelinde her yıl 180 milyon tondan fazla azotlu gübre üretiliyor. Bu gübrelerin üretim maliyetinin yüzde 70-80’ini doğalgaz oluşturuyor.
Uzmanlar, azot gübresi olmadan buğday, mısır ve pirinç gibi temel tarım ürünlerinde verimin ciddi şekilde düşeceğini belirtiyor.
GIDA VE YEM FİYATLARI ARTABİLİR
Analistlere göre küresel gıda üretiminin yaklaşık yarısı sentetik azotlu gübre kullanımına dayanıyor. Bu sebeple gübre arzında yaşanacak uzun süreli bir daralma, ekmek, makarna ve patates gibi temel gıda ürünlerinin fiyatlarını artırabilir.
Ayrıca hayvan yemlerinin maliyetinin yükselmesi de tarım sektöründe yeni bir maliyet baskısı oluşturabilir.
Haber Merkezi
