İstanbul Sanayi Odası (İSO), “Türkiye’nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2024” araştırmasının sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Araştırma, Türkiye sanayisinin KOBİ ölçeğindeki güçlü oyuncularının performansına ışık tutarken, üretimden satışlarda kayda değer artışa rağmen kârlılıkta ciddi düşüşlerin yaşandığını ortaya koydu.
ÜRETİMDEN SATIŞLAR YÜZDE 41 ARTTI
İSO İkinci 500 listesinde yer alan şirketlerin 2023 yılı üretimden satışları, bir önceki yıla göre yüzde 41 artarak 1 trilyon 393 milyar TL’ye ulaştı. Listede dikkat çeken yükselişler yaşandı. İstanbul Asfalt Fabrikaları, 4 milyar 186 milyon TL üretimden satışla zirveye yerleşti. Ardından 4 milyar 185 milyon TL ile Yılmaz Redüktör ve 4 milyar 169 milyon TL ile Boyteks Tekstil geldi. Bu üç şirketin geçtiğimiz yıl sırasıyla 283., 412. ve 490. sıralarda yer aldığı dikkate alındığında, performanslarındaki hızlı artış dikkat çekti.
LİSTEYE 66 YENİ GİRİŞ, 41 GERİ DÖNÜŞ
2024 yılı listesine 66 yeni şirket dahil oldu. Geçen yıl İSO 500 listesinde bulunan 41 kuruluş ise bu yıl alt segmente gerileyerek İSO İkinci 500 arasında yer aldı. Öte yandan, 393 firma üst üste ikinci kez bu kategoride yer alma başarısı gösterdi.
İHRACATTA GÜÇLÜ ARTIŞ: YÜZDE 6,2
Küresel taleplerdeki zayıflamaya rağmen, İSO İkinci 500 firmaları ihracatta başarılı bir grafik sergiledi. Türkiye’nin genel ihracatı 2023’te yüzde 2,4 artarken, İSO İkinci 500 şirketlerinin ihracatı yüzde 6,2 oranında yükselerek 15,9 milyar dolara ulaştı. Bu performansta tekstil ve hazır giyim sektörleri öne çıktı. Bu şirketlerin Türkiye sanayi ihracatındaki payı da yüzde 6,3’e çıktı.
KÂRLILIKTA SERT DÜŞÜŞ: VERGİ ÖNCESİ KÂR YÜZDE 63,8 AZALDI
İhracattaki başarıya rağmen kârlılık tarafında ciddi gerileme yaşandı. Faaliyet kârı yüzde 18,9 azalarak 118 milyar TL’ye geriledi. Faaliyet kârlılığı ise yüzde 12,6’dan 7,3’e düşerek son 10 yılın ortalamasının altına indi. Vergi öncesi kâr ise yüzde 63,8’lik dramatik düşüşle 34 milyar TL’ye düştü. Satış kârlılığı oranı da yüzde 2,1 seviyesine kadar geriledi.
ENFLASYON MUHASEBESİ ETKİSİ VE FAVÖK VERİLERİ
Enflasyon muhasebesi kaynaklı 20,6 milyar TL’lik zarar, kâr marjlarını olumsuz etkiledi. FAVÖK (EBITDA) yüzde 16 artarak 205 milyar TL’ye çıksa da, FAVÖK kârlılığı 2,6 puan azalarak yüzde 12,7’ye geriledi. Vergi öncesi kâr açıklayan firma sayısı 428’den 341’e düştü. Zarar yazan firma sayısı ise 72’den 159’a çıkarak rekor seviyeye ulaştı. FAVÖK bazında zarar eden şirket sayısı da 30’a yükseldi.
FİNANSMAN GİDERLERİ KÂRLILIĞI GÖLGEDE BIRAKTI
2024 yılında İSO İkinci 500 şirketlerinin finansman giderleri yüzde 45,4 artarak 95 milyar TL’ye yükseldi. Bu artış, faaliyet kârı üzerinde ciddi baskı oluşturdu ve finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı yüzde 80,9’a ulaştı. Bu tablo, özellikle KOBİ düzeyindeki sanayi işletmelerinin borçlanma maliyetlerinden ağır şekilde etkilendiğini ortaya koydu.
MALİ YAPI GÜÇLENİYOR: ÖZKAYNAK PAYI ARTTI
Dönen varlıklar yüzde 35,5, duran varlıklar ise yüzde 38,7 oranında artarken; özkaynaklardaki büyüme yüzde 41,3 ile dikkat çekti. Böylece özkaynakların toplam içindeki payı yüzde 55,2’ye yükseldi. Toplam borcun içindeki payı ise yüzde 44,8’e geriledi. Kısa vadeli mali borçların toplam borç içindeki oranı ise yüzde 59,1’den yüzde 57,4’e düştü.
TEKNOLOJİ SEGMENTLERİNDE DÖNÜŞÜM BAŞLADI
Katma değer üretimine göre sektör dağılımında, düşük teknolojili sanayi yüzde 41’lik payla liderliğini sürdürse de payı 3,6 puan azaldı. Orta-yüksek teknolojili sanayi yüzde 28’e yükselirken, yüksek teknoloji sanayinin payı yüzde 3,3’te kaldı. Ancak orta-yüksek ve yüksek teknolojili üretimin toplam payı ilk kez yüzde 30’un üzerine çıktı.
İSTİHDAMDA ARTIŞ, ÜCRETLERDE PATLAMA
İSO İkinci 500 şirketleri 2024’te istihdamını yüzde 2,2 artırarak 291 bin kişiye çıkardı. Maaş ve ücretlerdeki artış ise yüzde 90,9’a ulaştı. Bu oran, yıllık enflasyonun oldukça üzerinde gerçekleşti.
AR-GE YATIRIMLARI REKOR KIRDI
Araştırma-Geliştirme (AR-GE) harcamalarında da önemli artış yaşandı. AR-GE yapan firma sayısı 238’e yükselirken, toplam harcama yüzde 120 artarak 8,6 milyar TL’ye ulaştı. Bu harcamanın satışlara oranı binde 6,2 ile bugüne kadarki en yüksek seviyeye çıktı.
BÖLGESEL VE SEKTÖREL DAĞILIMDA İSTANBUL LİDER
Listede yer alan firmaların 135’i İstanbul Sanayi Odası’na kayıtlı olurken, Ege Bölgesi Sanayi Odası 38 firma ile ikinci sırada yer aldı. Kocaeli ve Gaziantep ise 36’şar firmayla üçüncülüğü paylaştı. Sektörel dağılımda ise gıda ürünleri sanayi liderliğini sürdürdü. Kimya, plastik, tekstil ve metal-makine sanayileri onu takip etti. Bu dört sektör, toplam üretimden satışların yaklaşık yüzde 62’sini gerçekleştirdi.
Haber Merkezi: Melisa Altuntaş
