CHP Grup Başkanvekili ve Ankara Milletvekili Murat Emir, Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın yazılı olarak yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığına soru önergesi verdi. Emir, 2 Mayıs 2024’te İsrail ile ticaretin durdurulduğunun açıklandığını hatırlatarak, 2025 yılı TÜİK dış ticaret tablolarında İsrail ülke kodunun yer almamasına ve “Gizli Ülke” başlığı altında 2,1 milyar dolarlık ticaret hacmi görünmesine dikkat çekti. Önergede ayrıca İsrail Merkez İstatistik Bürosu (CBS) verilerine göre 2025’te Türkiye’den İsrail’e 924,1 milyon dolarlık ihracat kaydedildiği, Aralık 2025 ve Ocak 2026 rakamlarının da bu yönde olduğu belirtilerek, veriler arasındaki farkın gerekçesinin açıklanması istendi.
"GİZLİ ÜLKE" BAŞLIĞI DİKKAT ÇEKTİ
Emir’in önergede aktardığı bilgilere göre, TÜİK verilerinde “ticari sır” gerekçesiyle oluşturulan “Gizli Ülke” başlığı altında 2025 yılı için toplam 2,1 milyar dolarlık ticaret hacmi görülüyor. Emir, ticaret hacmi sıfır olan bazı ülkelerin dahi tablolarda yer almaya devam ettiğini, buna karşın İsrail ülke kodunun bulunmadığını ifade etti.
CBS VERİLERİ: 2025'TE 924,1 MİLYON DOLAR İHRACAT
Önergede paylaşılan CBS verilerine göre Türkiye’den İsrail’e ihracat;
-
2025 Ocak–Aralık: 924,1 milyon dolar
-
Aralık 2025: 84,5 milyon dolar
-
Ocak 2026: 82,1 milyon dolar olarak kaydedildi.
Emir, CBS’nin tanım dokümanlarında Filistin Yönetimi ile yapılan ticaretin İsrail dış ticaret tablolarına dahil edilmediğinin belirtildiğini, bu nedenle söz konusu rakamların üçüncü ülke veya dolaylı ticaret değil doğrudan Türkiye-İsrail ticareti olduğunu aktardı.
İHRACAT KALEMLERİ SIRALANDI
"Ayrıca İsrail’in resmi internet sitelerine Türkiye’den erişim mümkünken, İsrail Merkez İstatistik Bürosu’nun (CBS) dış ticaret verilerinin bulunduğu sayfalara Türkiye’den erişim engellenmiş durumdadır. Kamuya açık resmi istatistik verilerine erişimin engellenmiş olması ayrıca izaha muhtaçtır. CBS’nin tanım dokümanlarında Filistin Yönetimi ile yapılan ticaretin İsrail dış ticaret tablolarına dahil edilmediği açıkça belirtilmektedir. Dolayısıyla söz konusu rakamların üçüncü ülke ya da dolaylı ticaret değil, doğrudan Türkiye–İsrail ticaretine ait olduğu anlaşılmaktadır" ifadelerinin yer aldığı önergede 2025 yılında Türkiye’den İsrail’e yapıldığı iddia edilen ihracatın bazı kalemleri şöyle yer aldı:
-
Baz metaller: 183,2 milyon dolar
-
Makine ve ekipman: 172,8 milyon dolar
-
Tekstil: 119,5 milyon dolar
-
Plastik ve mamulleri: 86,2 milyon dolar
-
Taşıt araçları: 38,3 milyon dolar
-
Gıda ürünleri: 45,7 milyon dolar
-
Kimyasal ürünler: 17,8 milyon dolar
-
Mineral ürünler: 15,3 milyon dolar
Emir’in önergede aktardığına göre, Türkiye’nin Bakü–Tiflis–Ceyhan Boru Hattı üzerinden İsrail’e devam eden petrol sevkiyatında varil başına 1,27 cent komisyon aldığı da ifade edildi.
BAKAN BOLAT'TAN YANIT BEKLEYEN SORULAR
- 2 Mayıs 2024 tarihinde İsrail ile ticaretin durdurulduğu açıklanmış olmasına rağmen, 2025 ve 2026 yılı başı itibarıyla İsrail Merkez İstatistik Bürosu verilerinde Türkiye’den İsrail’e ihracat görünmesinin nedeni nedir?
- TÜİK dış ticaret istatistiklerinde İsrail ülke kodunun yer almamasının gerekçesi nedir?
- TÜİK’te yer alan “Gizli Ülke” başlığı altındaki 2,1 milyar dolarlık 2025 yılı ticaret hacmi hangi ülke veya ülkelere aittir?
- İsrail ile yapılan ticaret verileri “ticari sır” gerekçesiyle mi gizlenmektedir? Eğer öyleyse, bu gizlilik kararının hukuki dayanağı nedir?
- İsrail Merkez İstatistik Bürosu’nun (CBS) dış ticaret verilerine Türkiye’den erişimin engellenmesinin gerekçesi nedir?
- 2025 yılı Ocak–Aralık döneminde Türkiye’den İsrail’e yapılan 924,1 milyon dolarlık ihracat hangi firmalar ya da kamu kuruluşları aracılığı ile gerçekleşmiştir?
- Bu ticaret doğrudan mı yapılmıştır, yoksa serbest bölgeler veya üçüncü ülkeler üzerinden mi gerçekleştirilmiştir?
- İsrail’e yönelik ticaretin durdurulduğu yönündeki açıklamada istisna tutulan ürün grupları var mıdır?
- Hükümetin “ticaret kesildi” yönündeki açıklaması ile resmi istatistik verileri arasındaki çelişki nasıl açıklanmaktadır?”
