İstanbul, 6 Ekim 1923’te işgalden kurtuluşunun 103. yılını kutluyor. Kentin farklı noktalarında düzenlenecek programlarda İstanbul’un işgal ve kurtuluş yılları ele alınırken, konserler ve kültür sanat etkinlikleri de İstanbullularla buluşacak.
Birinci Dünya Savaşı’nın ardından başlayan ve 4 yıl 10 ay 23 gün süren işgal, Türk ordusunun 6 Ekim 1923’te İstanbul’a girmesiyle sona ermişti.
6 EKİM İSTANBUL ETKİNLİKLERİ SAAT 11.00’DE BAŞLAYACAK
Kurtuluşun 103. yılı kapsamında Tuzla Ahmet Yesevi Anadolu Lisesi Konferans Salonu’nda saat 11.00’de kutlama programı düzenlenecek.
Saygı duruşu ve İstiklal Marşı ile başlayacak programda İstanbul’un kurtuluşuna ilişkin tarihî görüntüler gösterilecek. Açılış ve protokol konuşmalarının ardından “Canım İstanbul” şiiri okunacak. Program müzik dinletisiyle devam edecek.
İSTANBUL’UN İŞGAL VE KURTULUŞ YILLARI ANLATILACAK
Orhan Kemal İl Halk Kütüphanesi’nde saat 11.00’de Doç. Dr. Resul Köse’nin katılımıyla “İstanbul’un İşgali ve Kurtuluşu” başlıklı söyleşi gerçekleştirilecek.
Kütüphane ayrıca “Manşetlerde İstanbul’un Kurtuluşu” sergisine ev sahipliği yapacak. Sergide kentin kurtuluş süreci dönemin gazete manşetleri üzerinden ziyaretçilere aktarılacak.
ŞEHZADEBAŞI VE BEYAZIT’TA HAFIZA TURU
İstanbul’un işgal yıllarından kalan izlerini yerinde görmek isteyenler için Ceren Sungur eşliğinde hafıza turu gerçekleştirilecek.
“İşgal İstanbul’unda Şehzadebaşı ve Beyazıt” adlı gezi saat 11.00’de Vezneciler Metro İstasyonu çıkışından başlayacak.
Katılımcılar sırasıyla 16 Mart Şehitleri Anıtı, Bozdoğan Kemeri Geçidi, Süleymaniye Sıra Dükkanlar Tasarım Müzesi ve Beyazıt Meydanı’nı ziyaret edecek.
CUMHURİYET MÜZESİ’NDE İKİ SÖYLEŞİ
Kurtuluş programı kapsamında işgal döneminin toplumsal yönlerine ilişkin etkinlikler de düzenlenecek.
Cumhuriyet Müzesi’nde saat 18.00’de Erol Ülker’in katılımıyla “İşgal İstanbul’unda İşçiler ve İşçi Hareketleri” başlıklı söyleşi yapılacak.
Saat 19.00’da ise Sevgi Uçan Çubukçu, “İstanbul’un İşgali ve Kurtuluşunda Kadınlar” başlıklı söyleşide konuşmacı olacak.
TOPKAPI SARAYI’NIN TARİHİ METROHAN’DA ELE ALINACAK
Metrohan Beyoğlu’nda saat 19.00’da İstanbul Kent ve Tarih Söyleşileri dizisinin 12’nci buluşması gerçekleştirilecek.
“Topkapı Sarayı: Üç Köşk - Üç Hazine” başlıklı etkinliğin moderatörlüğünü Prof. Dr. Tarkan Okçuoğlu üstlenecek. Doç. Dr. Nilay Özlü’nün konuşmacı olacağı programda Fatih Köşkü, Has Oda ve Çinili Köşk’ün tarihsel serüveni anlatılacak.
MAVİ GRİ VE FATMA TURGUT ÜSKÜDAR’DA SAHNE ALACAK
6 Ekim programının akşam bölümünde konserler öne çıkacak.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen “İstanbul’un Kurtuluşu 103. Yıl Konseri” saat 19.30’da Üsküdar Sahil Meydanı’nda başlayacak. Mavi Gri ve Fatma Turgut aynı sahneyi paylaşacak.
Saat 20.00’de ise Küçükçekmece Belediyesi Sefaköy Kültür ve Sanat Merkezi’nde İBB Türk Sanat Müziği Topluluğu tarafından “İstanbul Şarkısı” konseri gerçekleştirilecek. Program ücretsiz izlenebilecek.
TOPLU ULAŞIM ÜCRETSİZ OLACAK
İstanbul’un kurtuluşunun 103. yıl dönümü dolayısıyla kentte toplu ulaşım gün boyunca ücretsiz olacak.
Otobüs, metro, metrobüs, vapur ve raylı sistemler gibi entegre toplu ulaşım hatlarından ücret alınmayacak. Böylece İstanbullular gün boyunca söz konusu hatlardan ücretsiz yararlanabilecek.
İSTANBUL’UN İŞGALİ NASIL BAŞLADI?
Birinci Dünya Savaşı’nın ardından 30 Ekim 1918’de Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandı. İtilaf Devletleri donanmaları, 13 Kasım 1918’de Haydarpaşa önlerine demirleyerek İstanbul’a girdi.
Bu gelişmeyle fiilen başlayan işgal, 16 Mart 1920’de resmî işgale dönüştü. İstanbul böylece yıllarca İtilaf Devletleri’nin kontrolü altında kaldı.
TÜRK ORDUSUNUN İLERLEYİŞİ DENGELERİ DEĞİŞTİRDİ
Türk ordusunun İzmir’e girmesinin ardından Fahrettin Paşa komutasındaki 5. Süvari Kolordusu, İtilaf Devletleri’nin kontrolündeki tarafsız bölgeye doğru ilerledi.
Bu süreçte Fransız ve İtalyan birlikleri geri çekilirken, Çanakkale’de bulunan İngiliz birlikleri General Harington’un emriyle savunma pozisyonuna geçti.
İngiltere ile Ankara Hükûmeti arasında görüşmeler başladı. Ankara Hükûmeti, İstanbul ve Çanakkale boğazlarının denetimini talep etti. İngiltere Başbakanı Lloyd George bu talepleri kabul etmedi. İngiliz birliklerine savaş pozisyonu almaları emredilmesine rağmen Harington ateş açılmaması yönünde talimat verdi.
Türk birlikleri İngiliz direnişiyle karşılaşmadan tarafsız bölgeye girerek Çanakkale Boğazı’na doğru ilerledi.
MUDANYA MÜTAREKESİ SONRASI İSTANBUL’A İLK ADIM
İzmir’in kurtuluşunun ardından Damat Ferit Paşa, 21 Eylül 1922’de ülkeden ayrıldı.
Mudanya Mütarekesi kapsamında Trakya topraklarının teslim sürecinde Türkiye’yi temsil etmek üzere Mustafa Kemal Paşa’nın isteğiyle Refet Paşa görevlendirildi. İstanbul Komutanlığı görevine ise Millî Müdafaa Umumi Katibi Selahattin Adil Paşa getirildi.
Refet Paşa, 19 Ekim’de TBMM Muhafız Grubu’ndan 100 kişilik kuvvetle Gülnihal vapuruyla İstanbul’a geldi. Daha sonra Selahattin Adil Paşa da 81. Alay ile kente ulaştı.
Ancak bu gelişmeler İstanbul’daki işgalin hemen sona ermesini sağlamadı. Mudanya Mütarekesi’ne göre işgal kuvvetleri, barış antlaşmasının imzalanmasının ardından İstanbul’u boşaltacaktı.
LOZAN’IN ARDINDAN İTİLAF KUVVETLERİ ÇEKİLDİ
24 Temmuz 1923’te Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanmasının ardından İstanbul’un boşaltılması süreci başladı.
İtilaf kuvvetleri 23 Ağustos 1923’ten itibaren İstanbul’dan ayrılmaya başladı. Son İtilaf birliği, 4 Ekim 1923’te Dolmabahçe Sarayı önünde düzenlenen törende Türk bayrağını selamlayarak kentten ayrıldı.
6 EKİM 1923’TE İŞGAL SONA ERDİ
İstanbul için tarihi gün 6 Ekim 1923 oldu. Şükrü Naili Paşa komutasındaki 3. Kolordu İstanbul’a girdi ve 4 yıl 10 ay 23 gün süren işgal resmen sona erdi.
Bu tarihten sonra 6 Ekim, İstanbul’un kurtuluş günü olarak kabul edildi ve her yıl çeşitli etkinliklerle kutlanmaya başlandı.
