Antik dünyanın önemli ozanlarından Homeros'un İzmir ile bağının yeniden gözden geçirildiği belirtiliyor. Yazılı kaynaklar ve arkeolojik bulgular ışığında uzmanlar, kesin kanıtlar bulunmamakla birlikte antik dönem yazarlarının anlatıları, Smyrna sikkeleri ve Klaros'taki heykeline dayanarak bu tarihsel hafızanın uzun yıllar boyunca korunduğunu ifade ediyor.
THE ODYSSEY FİLMİ HOMEROS’A İLGİYİ ARTIRDI
Ünlü yönetmen Christopher Nolan’ın Homeros'un "Odysseia" destanından uyarladığı "The Odyssey" filmi, ozanın hayatına olan ilgiyi artırmış durumda. M.Ö. 8. yüzyılda yaşadığı kabul edilen Homeros'un, antik dönem yazarları Herodot, Strabon ve Pausanias'ın eserlerinde Smyrnalı, yani İzmir'in antik adıyla anıldığı aktarılıyor. Homeros'un Melesigenes ismiyle de anılması, İzmir'deki Meles Çayı ile bağlantılı önemli bir unsur olarak dikkati çekiyor. "Meles'in oğlu" veya "Meles'in doğurduğu" anlamına gelen bu adın, Homeros'un İzmir ile ilgili anlatılarda yer aldığı belirtiliyor.
İLYADA VE ODYSSEIA’DAKİ LEHÇELER İZMİR BAĞINI GÜÇLENDİRİYOR
Büyük ozanın "İlyada" ve "Odysseia" destanlarında kullandığı İyon ve Aiol lehçeleri, Bayraklı Smyrna'sının coğrafyasıyla ilişkilendiriliyor. Yüzlerce yıldır Homeros'un kökeninin tartışıldığını belirten Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve Smyrna Höyüğü Kazı Başkanı Prof. Dr. Aylin Ümit Erdem, Homeros'un M.Ö. 8. yüzyılda yaşadığı tespitinin yapıldığını ve bu dönemde Bayraklı Höyüğü'nde yerleşimin bulunduğunu ifade etti.
ANTİK YAZARLARDAN SMYRNA İŞARETİ
Prof. Dr. Erdem, "M.Ö. 5. yüzyıldan itibaren Herodot ve Strabon gibi birçok antik yazar, Homeros’un Smyrnalı olduğunu ileri sürüyor," dedi. Homeros'un eserlerindeki lehçelerin de İzmir ile bağlantıyı güçlendirdiğini belirten Erdem, "İlyada" ve "Odysseia" eserlerinde İyon ve Aiol lehçelerinin birlikte kullanıldığını, Bayraklı’nın bu iki kültürün sınırında yer aldığını aktardı.
DOĞRUDAN KANIT YOK, DOLAYLI BULGULAR VAR
Homeros'un yaşadığı dönem ile anlattığı Troya Savaşı arasında yaklaşık 400 yıl bulunması, destanların tek bir kişiye mi ait olduğu yoksa kuşaktan kuşağa aktarılan geleneğin çeşitli ozanlar tarafından mı derlendiği sorusunu da gündeme getiriyor. Erdem, "Tüm gözlemler Homeros'un Bayraklı'da yaşamış olabileceğini işaret ediyor. Ancak elimizde doğrudan bir arkeolojik kanıt yok," ifadelerini kullandı.
KLAROS’TAKİ HOMEROS HEYKELİ DİKKAT ÇEKİYOR
2023 yılından bu yana İzmir Kültür Sanat Fabrikası'ndaki Arkeoloji ve Etnografya Müzesi, Homeros heykeliyle ziyaretçilerini karşılıyor. Klaros'un ilişkili olduğu Kolofon Antik Kenti'nde, Homeros'un benzer şekilde tasvir edildiği Helenistik ve Roma dönemine ait sikkelerin bulunduğu belirtiliyor. Zunal, Kolofon'da antik dönem yazarlarının "Homerium" ismiyle bilinen bir yapıdan söz ettiğini, ancak bu yapının halen kazılarda ortaya çıkmadığını dile getirdi.
KOLOFON İHTİMALİ DE GÜNDEMDE
Bu durum, Homeros'un İzmir sınırları içerisinde Kolofon kentine ait olabileceği fikrini de beraberinde getiriyor. Zunal, Homeros heykelinin Klaros'taki Apollon, Artemis ve Leto'ya ait kült heykelleriyle eş zamanlı ve aynı atölyede üretildiğine dikkat çekti.
"Klaros'ta özellikle Helenistik döneme ait Apollon Klarios Tapınağı'nın bilinen kült heykelleri, Apollon, kız kardeşi Artemis ve anneleri Leto'dur. Homeros heykeli de bu heykellerle benzer bir zaman diliminde, aynı atölyede üretilip Klaros'a getirilmiştir. Bu açıdan, Homeros'un ne denli önemli olduğunu ve hatta tanrısallaşma sürecini görmekteyiz." şeklinde konuştu.
