Sivas'ın Kayalıpınar bölgesinde yürütülen arkeolojik kazılarda, Hititlerin yaklaşık 3 bin 400 yıl önceki devlet yönetimine ve günlük yaşamına ışık tutan önemli bir arşiv ortaya çıkarıldı. Antik Samuha kentinde 2026 yılında bulunan 131 çivi yazılı tablet ve parçasıyla birlikte arşivdeki toplam buluntu sayısı 184'e yükseldi. Belgelerde şehirler arasında yayılan yüksek ateşli bir salgın, hastalanan bir bebek prensesin ölümü, düşman tehdidi altındaki generallerin yardım çağrıları ve Hititlerin kehanet uygulamalarına ilişkin dikkat çekici bilgiler yer alıyor.
SİVAS'TAKİ TARİHİ KEŞİFTE YENİ AYRINTILAR ORTAYA ÇIKTI
Sivas'ın Kayalıpınar bölgesinde bulunan antik Samuha kentindeki kazılarda, Kral II. Tudhaliya dönemine ait çivi yazılı belgeler gün yüzüne çıkarıldı. Hititçe ve Hurrice kaleme alınan tabletler, devlet yönetiminden kraliyet ailesinin özel yaşamına kadar birçok konuda bilgi sunuyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının açıklamasına göre arşivde mektuplar, dualar, dini törenlere ilişkin metinler ve kehanet kayıtları bulunuyor. Aynı alanda 2025 yılında 53 tablet ve parçası ortaya çıkarılmıştı. Bu yıl bulunan 131 yeni eserle birlikte toplam sayı 184'e ulaştı.
BEBEK PRENSESİN HASTALANDIĞI KENTİN ADI DA TABLETLERDE GEÇİYOR
Arşivdeki dikkat çekici belgelerden biri, Hitit kraliyet ailesine mensup bir bebek prensesin hastalığına ilişkin bilgiler içeriyor. Fal tabletinde, henüz anne sütüyle beslenen prensesin Ziulila adlı kentte hastalandığı belirtiliyor. Ancak bu antik kentin günümüzdeki konumu henüz kesin olarak belirlenebilmiş değil. Belgeler, kraliyet ailesinin bebeğin sağlık durumunu büyük bir endişeyle takip ettiğini ve geleceğini öğrenmek için kehanet yöntemlerine başvurduğunu gösteriyor. Başka bir tablette ise bebek prensesin yaşamını yitirdiği ve ardından gerçekleştirilen cenaze ritüelinin kayıt altına alındığı anlatılıyor.
3 BİN 400 YIL ÖNCE ŞEHİRLERİ ETKİLEYEN SALGIN
Çivi yazılı belgelerde, Hitit topraklarında şehirden şehre yayılan yüksek ateşli bir hastalığa ilişkin kayıtlar da yer alıyor. Salgının özellikle bebekleri ve çocukları etkilediği, bazı vakaların ölümle sonuçlandığı anlaşılıyor. Hastalıktan etkilenenler arasında küçük prensler, prensesler ve üst düzey devlet görevlilerinin çocukları da bulunuyor. Tabletlerde çocukların sağlık durumlarının fal sorgulamalarıyla takip edilmeye çalışıldığı belirtiliyor. Ancak açıklanan belgelerde salgına neden olan hastalığın günümüzde hangi hastalığa karşılık geldiği belirtilmiyor.
HİTİT GENERALLERİ KRALI ORDUNUN YOK OLABİLECEĞİ KONUSUNDA UYARMIŞ
Kayalıpınar'daki kraliyet arşivinde bulunan bir mektup, Hitit devletinin karşı karşıya kaldığı askeri tehditleri de ortaya koyuyor. Batı Anadolu'da görev yapan Hitit generallerinin Samuha'daki krala gönderdiği mektupta, bulundukları bölgenin düşman kuvvetleri tarafından çevrildiği anlatılıyor. Komutanlar, saldırılara karşı koyabilmek için asker, at ve savaş arabası desteği talep ediyor. Mektupta, istenen yardımın zamanında ulaşmaması halinde ordunun yok olabileceği uyarısı yapılıyor. Generaller ayrıca gerekli desteğin gönderilmemesi durumunda yaşanacak sonuçların sorumluluğunu üstlenmeyeceklerini krala bildiriyor.
KUŞ FALCILARININ YOLCULUKLARI GÜNLÜK GİBİ KAYDEDİLMİŞ
Arşivdeki tabletlerden biri de Hititlerin kuşların hareketlerinden anlam çıkararak gerçekleştirdiği kehanet uygulamalarına ilişkin ayrıntılar içeriyor. Belgede, kuş falcılarının Samuha dışına çıkarak farklı bölgelerde gözlemler yaptığı anlatılıyor. Görevlilerin ziyaret ettikleri kentler, konakladıkları yerler, izledikleri güzergâhlar ve gözlemledikleri kuşlar günlük düzeninde kayıt altına alınmış. Bu metinlerin, Hititlerde kuş falının nasıl uygulandığı ve gözlemlerin nasıl yorumlandığı konusunda daha önce bilinmeyen ayrıntıları ortaya çıkardığı belirtiliyor.
21. YÜZYILDA BULUNAN EN KAPSAMLI HİTİTÇE ARŞİV
Kayalıpınar'da ortaya çıkarılan 184 tablet ve parçasından oluşan koleksiyon, kazı ekibinin değerlendirmesine göre 21. yüzyılda keşfedilen en kapsamlı Hititçe kraliyet arşivi olma özelliğini taşıyor. Belgeler yalnızca devlet yazışmalarını değil, dini törenleri, askeri gelişmeleri, kraliyet ailesinin yaşadığı olayları ve dönemin inanç dünyasını da anlatıyor. Hititçe ve Hurrice yazılan metinlerin, Hitit tarihinin yanı sıra dilin gelişimi ve dönemin kâtiplik kültürü hakkında da yeni bilgiler sunduğu ifade ediliyor.
KAYALIPINAR KAZILARINI KİM YÜRÜTÜYOR?
Kültür ve Turizm Bakanlığının açıklamasına göre Kayalıpınar'daki arkeolojik çalışmalar, 2021 yılından bu yana Koç Üniversitesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çiğdem Maner başkanlığındaki ekip tarafından yürütülüyor. 2025 yılında bulunan 53 tablet ve parçasına, 2026 kazılarında 131 yeni buluntunun eklenmesiyle arşivdeki toplam sayı 184'e yükseldi. Ortaya çıkarılan belgelerin incelenmesi, Hititlerin devlet yönetimi, askeri ilişkileri, dini uygulamaları ve kraliyet ailesinin yaşamı hakkında yeni ayrıntıların anlaşılmasına katkı sağlıyor.
