IEA’nın son Elektrik Raporu, 2030’a kadar küresel elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 50’sinin yenilenebilir enerji ve nükleer kaynaklardan sağlanacağını gözler önüne seriyor.
Yenilenebilir üretim her yıl ortalama 1.000 TWh artış gösteriyor. Büyümenin yüzde 60’tan fazlası güneş enerjisinden geliyor. 2026–2030 döneminde yıllık ortalama büyüme oranı yüzde 8 seviyesinde.
KÖMÜR GERİLİYOR ANCAK SİSTEMDE KALIYOR
Kömürün küresel elektrik üretimindeki payı yüzde 34’ten yüzde 27’ye düşüyor. Buna rağmen kömür, 2030’da da en büyük tek kaynak olma konumunu devam ettiriyor.
Küresel kömür üretimi yılda ortalama yüzde 0,9 azalıyor. ABD ve Avrupa Birliği’nde kömürden çıkış hız kazanırken, Çin ve Hindistan’da düşüş daha sınırlı ilerliyor. Doğal gaz da üretim portföyünde önemli yerini koruyor.
ELEKTRİK TALEBİ SON ON YILIN ÜZERİNDE
2026–2030 döneminde küresel elektrik talebi yıllık ortalama yüzde 3,6 artış gösteriyor. Bu oran, son on yılın yüzde 2,8’lik ortalamasının üzerinde.
2030’da toplam tüketim 33.600 TWh seviyesine ulaşıyor. Artışın yaklaşık yarısı Çin’den, yüzde 80’den fazlası gelişmekte olan ekonomilerden geliyor.
Sanayi üretimi talep artışının temel sürükleyicisi konumunda. Güneş paneli ve batarya üretimi öne çıkarken, yapay zekâ ve veri merkezleri de özellikle gelişmiş ülkelerde tüketimi yukarı taşıyor. ABD’de veri merkezleri, 2030’a kadar talep artışının yaklaşık yüzde 50’sini oluşturuyor.
KARBON YOĞUNLUĞUNDA DÜŞÜŞ
Elektrik üretimindeki karbon yoğunluğu 2026–2030 döneminde yıllık ortalama yüzde 3,7 azalıyor. 2030’a kadar toplam gerileme yaklaşık yüzde 20 düzeyine ulaşıyor.
Avrupa Birliği yıllık yüzde 13’lük düşüşle en hızlı ilerleyen bölge olurken, Çin’de de belirgin bir azalma görülürken Hindistan ve Güneydoğu Asya’da düşüş daha sınırlı kalıyor.
ŞEBEKE DARBOĞAZI BÜYÜYOR
Yenilenebilir kapasite hızla artarken, şebeke yatırımları aynı hızda ilerlemiyor. 2025 itibarıyla dünyada 1.700 GW yenilenebilir ve 600 GW batarya projesi bağlantı sırası bekliyor.
Bu durum bazı ülkelerde üretim kısıntısına yol açıyor. Şili’de 2024 yılında rüzgâr ve güneş üretiminin yüzde 15’i şebeke yetersizliği nedeniyle devreye alınamadı.
IEA, 2030’a kadar şebeke yatırımlarının yıllık en az yüzde 50 artırılması gerektiğine dikkat çekiyor. Aksi durumda artan talep karşılanmakta zorlanabilir ve düşük emisyonlu kapasite atıl kalabilir.
GENEL DEĞERLENDİRME
2030’a doğru küresel elektrik sisteminde düşük emisyonlu kaynakların payı belirgin şekilde yükseliyor. Fakat kömür ve doğal gazın sistemdeki rolü tamamen sona ermiyor. Enerji dönüşümünün kalıcılığı, yenilenebilir kurulumunun yanı sıra şebeke modernizasyonu ve yatırım hızına bağlı.
Haber Merkezi
