Halihazırda 4.000 TL olan emekli bayram ikramiyesi için kulislerde 5.000, 5.500 ve 6.000 TL rakamları konuşulurken; muhalefet partileri ikramiyenin asgari ücret seviyesine çıkarılması için peş peşe kanun teklifleri veriyor. Açlık sınırının 30.000 TL’yi aştığı, en düşük emekli maaşının ise 20.000 TL seviyesinde kaldığı koşullarda, emekli sendikaları da geçim şartlarının iyileştirilmesi için çağrılarını artırıyor. Hükümet kanadından gelen bütçe disiplini ve Orta Vadeli Program vurguları ise yüksek oranlı bir artış beklentisinin üzerine gölge düşürüyor.
Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Bal, emekli bayram ikramiyeleri ve zam senaryolarına ilişkin Manşet Haber’e özel açıklamalarda bulundu. Bal, muhalefetin taleplerini değerlendirirken, 5.000 TL üzerindeki bir rakamın mevcut bütçe disiplini içerisinde sürpriz olacağını ifade etti.
HÜKÜMET KANADI "KAYNAK ÜRETMEKTE ZORLANIYORUZ" DİYOR
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, emekli bayram ikramiyesine ilişkin yaptığı son açıklamada, "Bütçe dengelerimiz açısından Orta Vadeli Program kapsamında emekli aylığı artışlarında da çok ciddi kesintilerle beraber kaynak üretmede zorlandık. Ramazan ve Kurban Bayramı için 4 bin liralık ikramiye kapsamında bu yıl bütçemizden SGK’ya yaklaşık 150 milyar TL’ye yakın bir kaynak aktarıyoruz. Bu ikramiyenin ödenebilmesi için özel bir kaynak oluşturmak gerekiyor. Zorluklarımız da ortada. Bölgesel savaş risklerinin meydana getirdiği petrol fiyat artışları, doğal gaz fiyat artışları ve tedarik zincirinden kaynaklı sıkıntılar var. Dolayısıyla Orta Vadeli Program’a uygun olarak bütçe disiplinine dikkat etmemiz gerekiyor" ifadelerini kullanmıştı.
"KÜÇÜK VE KONTROLLÜ ZAM" İHTİMALİ MASADA
Güler'in açıklamalarını yorumlayan Murat Bal, Orta Vadeli Program ve bütçe kısıtlarına yapılan vurgunun yüksek oranlı bir artış ihtimalini zayıflattığını belirtti. "'Kaynak üretmekte zorlanıyoruz' ifadesi, yüksek oranlı bir artışın zor olduğunu gösteriyor" diyen Bal, bunu doğrudan "zam yok" şeklinde okumanın da doğru olmayacağını söyledi.
Bal, "Küçük ve kontrollü bir artış ihtimali masada kalmaya devam ediyor" dedi.
"BAYRAM İKRAMİYESİ İLE KURBANLIK ALINIYORDU"
2018 yılında 1.000 TL ile başlayan bayram ikramiyesinin bugün 4.000 TL’ye yükseldiğini hatırlatan Bal, "Rakam nominal olarak artmış görünüyor ama mesele nominal değil, reel değer ve alım gücü" dedi.
Bal, artan ikramiye tutarına karşılık azalan alım gücünü kurbanlık hesabı üzerinden anlattı:
"2018 yılında bayram ikramiyesi 1.000 TL idi. Aynı yıl Kurban Bayramı’nda kurbanlık bir koçun fiyatı da yaklaşık 1.000 TL civarındaydı. Yani emekli, bayram ikramiyesiyle bir kurbanlık alabiliyordu. Bugün bayram ikramiyesi 4.000 TL. Ancak ortalama bir kurbanlık koçun fiyatı 25-30 bin TL bandında. Yani 2018’de bir kurbanlık eden ikramiye, bugün bir kurbanlığın yedide birine yetiyor. Özetle para arttı ama alım gücü eridi. Para büyüdü, ikramiye küçüldü."
"5 BİN TL ÜZERİ SÜRPRİZ OLUR"
Emekli ikramiyeleri için konuşulan farklı rakamların bütçe üzerindeki etkisini analiz eden Bal, şu değerlendirmeleri paylaştı:
-
5.000 TL senaryosu: Mali açıdan yönetilebilir en makul seçenek olarak öne çıkıyor.
-
5.500 TL senaryosu: Siyasi bir tercihle gündeme gelebilir ancak bütçe sınırlarını zorlar.
-
6.000 TL senaryosu: Mevcut bütçe disiplini ve tasarruf söylemleriyle çelişen bir tablo oluşturur.
Her 1.000 TL’lik artışın iki bayramda bütçeye 30-35 milyar TL ek yük getirdiğini belirten Bal, "Benim bu açıklamadan önceki beklentim 10.000 TL'ler civarında bir rakamdı. Ancak şimdi görüyoruz ki hükümet seçim yaklaşmadan bütçeyi zorlayacak hiçbir konuda adım atmak istemiyor. Bu çerçevede ya hiç zam yapılmayacak yada 5.000 TL bandında bir zam olabilir. Bunun üzeri sürpriz olur" dedi.
ASGARİ ÜCRET SEVİYESİNDEKİ İKRAMİYENİN MALİYETİ 900 MİLYAR TL
Muhalefetin, ikramiyelerin asgari ücret seviyesine (yaklaşık 28 bin TL) çıkarılması yönündeki önerilerini de değerlendiren Bal, böyle bir adımın yıllık maliyetinin 900 milyar TL’ye yaklaşacağını, bunun da mevcut bütçe yapısıyla teknik olarak gerçekçi görünmediğini söyledi.
ÇÖZÜM ENFLASYONA ENDEKSLİ İKRAMİYE
Eğer ikramiye enflasyona endekslenmezse her yıl aynı tartışmanın yaşanacağını söyleyen Bal, "Çünkü sorun rakam değil; alım gücü. 2018’de bir kurbanlık eden ikramiye, bugün yedide bir kurbanlığa düşmüşse burada nominal artıştan değil, reel erimeden söz ederiz. Emeklinin yaşadığı tam olarak budur: Para maalesef eridi gitti" sözlerini kullandı.
