Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), üye ülkelerin acil durum petrol stoklarından piyasaya sunulacak 400 milyon varillik rezervin nasıl kullanılacağına ilişkin ayrıntıları paylaştı. Kurum, enerji piyasalarında yaşanan arz sıkıntısını hafifletmek amacıyla alınan kararın ardından ülkelerin uygulama planlarını kendilerine ilettiğini açıkladı.
IEA’nın koordinasyonunda yürütülen plan kapsamında, stratejik petrol rezervleri kısa süre içinde küresel piyasalara aktarılacak. Uygulama takvimi ise bölgelere göre farklılık gösterecek.
IEA ÜLKELERİ STRATEJİK PETROL STOKLARINI PİYASAYA SÜRÜYOR
IEA tarafından yapılan açıklamada, 32 üye ülkenin toplam 400 milyon varillik acil durum petrol stokunu piyasaya açma konusunda anlaşmaya vardığı ve ülkelerin bu karar doğrultusunda kendi uygulama planlarını kuruma sunduğu vurgulandı.
Plan kapsamında Asya-Okyanusya bölgesindeki IEA üyesi ülkelerin petrol stoklarını “hemen” piyasaya sunacağı ifade edildi. Amerika kıtası ile Avrupa’daki üye ülkelerin rezervlerinin ise ay sonundan itibaren piyasaya verilmeye başlanacağı bildirildi.
PİYASAYA SÜRÜLECEK PETROLÜN YÜZDE 72’Sİ HAM PETROL
IEA verilerine göre piyasaya aktarılması planlanan toplam 400 milyon varillik rezervin yüzde 72’sini ham petrol, yüzde 28’ini ise rafine petrol ürünleri oluşturuyor.
Söz konusu rezervlerin en büyük bölümünü ABD sağlayacak. ABD’nin stratejik petrol rezervlerinden 172,2 milyon varil petrol piyasaya sunulacak.
Asya-Okyanusya bölgesindeki ülkeler stratejik rezervlerinden 66,8 milyon varil, endüstri stoklarından ise 41,8 milyon varil petrol piyasaya aktaracak.
Avrupa’da ise stratejik rezervlerden 32,7 milyon varil petrol serbest bırakılırken, endüstri stoklarından da 74,8 milyon varillik petrol piyasaya yönlendirilecek.
Yanı sıra Kanada’nın yerli üreticiler aracılığıyla sağlayacağı 23,6 milyon varil petrol de bu girişime destek olarak küresel piyasalara sunulacak.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ PETROL ARZINI SARSTI
IEA’nın stratejik rezervleri devreye alma kararı, Orta Doğu’da artan gerilimin küresel enerji piyasalarında yarattığı arz şokunun ardından alındı.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Tahran yönetiminin misilleme olarak bu ülkelerle bağlantılı gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişini fiilen engellemesi, petrol ticaretinde ciddi aksamalara neden oldu.
Dünya petrol talebinin yaklaşık yüzde 20’sine denk gelen günlük 20 milyon varillik petrolün taşındığı Hürmüz Boğazı’ndaki akışın durma noktasına gelmesi, uluslararası petrol fiyatlarında hızlı yükselişlere sebep oldu.
IEA TARİHİNDEKİ 6’NCI STRATEJİK REZERV KARARI
IEA üyesi ülkelerin koordineli şekilde petrol rezervlerini piyasaya sunma kararı, kurumun 1974’te kurulmasından bu yana alınan altıncı stratejik müdahale olarak kayıtlara geçti.
Daha önce benzer kararlar 1991’deki Körfez Savaşı, 2005’teki Katrina Kasırgası, 2011’deki Libya krizi ve Rusya-Ukrayna savaşının ardından 2022 yılında iki kez alınmıştı.
IEA ÜLKELERİ 90 GÜNLÜK PETROL STOKU TUTMAKLA YÜKÜMLÜ
IEA üyeleri, net petrol ithalatlarının en az 90 gününe karşılık gelen miktarda acil durum petrol stoku bulundurmakla yükümlü. Bu rezervler, küresel petrol arzında ciddi kesintiler yaşandığında piyasayı dengelemek ve ekonomik faaliyetlerin aksamadan sürmesini sağlamak amacıyla kullanılıyor.
Kurumun verilerine göre IEA ülkelerinin elinde halihazırda 1,2 milyar varilin üzerinde acil durum petrol rezervi bulunuyor. Bunun yanı sıra hükümet yükümlülükleri kapsamında yaklaşık 600 milyon varil büyüklüğünde endüstri stoku da depolanmış durumda.
Bu stoklar genellikle rafineriler ve petrol ithalatçıları gibi büyük enerji tedarikçileri tarafından tesislerde muhafaza ediliyor.
Haber Merkezi
