ABD'de yürütülen bilimsel bir araştırma, anestezi ve ağrı kontrolünde yeni bir dönemin kapısını aralayabilecek bulgular ortaya koydu. Nidradin adı verilen deneysel kimyasal bileşik, yüksek dozlarda anestezik etki gösterirken düşük dozlarda farelerin hareket koordinasyonunu koruyarak ağrılı uyaranlara verdikleri tepkileri azalttı. Henüz insanlarda denenmeyen madde, bilinç kaybı olmadan ağrı kontrolünün mümkün olup olmayacağı sorusunu yeniden gündeme getirdi.
12 BİN KİMYASAL MADDE ARASINDAN SEÇİLDİ
Kaliforniya Üniversitesi San Francisco ve Kaliforniya Üniversitesi San Diego'dan araştırmacılar, yeni anestezi adaylarını belirlemek için 12 bin kimyasal bileşiği inceledi.
Zebra balığı larvaları üzerinde gerçekleştirilen ilk taramalarda 69 aday madde belirlendi. İleri çalışmalar kapsamında 28 farklı kimyasal varyant sentezlenirken nidradin, dikkat çeken bileşiklerden biri oldu.
Sdiencealert'e açıklama yapan araştırmacı Matthew McCarroll, “En heyecan verici olan şey, ağrı kesici etkinin tamamen beklenmedik olmasıydı.” sözleriyle bulgunun önemine dikkat çekti.
FARELERDE AĞRI TEPKİLERİ BELİRGİN BİÇİMDE AZALDI
Bilim insanları, nidradinin düşük dozlarını uyguladıkları farelerin hareket koordinasyonlarını koruyabildiğini belirledi.
Dönen çubuk üzerinde denge testinden geçirilen hayvanlara daha sonra kızılötesi lazerle kısa süreli ağrılı ısı uyaranları verildi.
Kontrol grubunda ağrıyla ilişkili tepki görülen denemelerin medyan oranı yüzde 90 olurken nidradin verilen farelerde bu oran yüzde 40'a geriledi.
Bulgular, bileşiğin hayvanları belirgin biçimde hareketsiz bırakmadan ağrılı uyaranlara verilen tepkileri azaltabileceğini gösterdi. Ancak bu sonuç, ağrının tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
MORFİNDEN FARKLI BİR MEKANİZMAYLA ETKİ GÖSTERİYOR
Araştırmada nidradinin, sinir sistemi faaliyetlerini düzenleyen GABA-A reseptörleri üzerinden etki gösterdiği belirlendi.
Bileşiğin propofol ve etomidat gibi mevcut anesteziklerle benzer bir bölgeye bağlandığı ancak protein yapısında farklı temaslar oluşturduğu tespit edildi.
Morfin gibi opioid grubu ağrı kesicilerin etkili olduğu ve deneylerde incelenen opioid reseptörlerine ise bağlanmadığı görüldü.
McCarroll, “Ağrı kesici etkiden sorumlu mekanizmayı henüz bilmiyoruz.” diyerek araştırmaların devam etmesi gerektiğini belirtti.
STRES HORMONU ÜZERİNDE DE İNCELENDİ
Nidradinin mevcut anestezi ilaçlarından ayrılan bir diğer özelliği, kortizol üretimi üzerindeki etkisi oldu.
Etomidat bazı durumlarda stres hormonu kortizolün üretimini baskılayabilirken nidradinle gerçekleştirilen deneylerde aynı etki gözlenmedi.
İnsan böbrek üstü bezi dokusunun laboratuvar ortamında incelendiği testlerde de kortizol üretiminin baskılanmadığı belirlendi.
Ancak bu bulgunun insan vücudunda da geçerli olup olmayacağı henüz bilinmiyor.
İNSANLARDA KULLANILMASI İÇİN HENÜZ ERKEN
Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırma, ağrı kontrolü ile bilinç kaybının farklı dozlarda yönetilebilmesi ihtimalini gündeme taşıdı.
Bununla birlikte düşük dozlu ağrı deneylerinde her grupta yalnızca dört fare yer aldı. Sonuçların daha geniş çalışmalarla doğrulanması gerekiyor.
Nidradinin insanlarda kullanılabilmesi için kalp ve solunum sistemi üzerindeki etkilerinin, güvenli doz aralığının ve olası yan etkilerinin araştırılması gerekiyor.
McCarroll, “Nidradin hala erken aşama bir araştırma bileşiği, bu nedenle insan deneyleri düşünülmeden önce kapsamlı klinik öncesi çalışmalara ihtiyaç duyulacak.” açıklamasında bulundu.
Bilim insanları, deneysel bileşiğin gelecekte anestezi ve ağrı kontrolünde yeni ilaçların geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor. Ancak nidradin henüz insanlarda kullanıma hazır bir tedavi yöntemi değil.