Zona (herpes zoster), ağrılı döküntülere neden olan viral bir enfeksiyon olarak biliniyor. Hastalığa, suçiçeğine de yol açan varicella-zoster virüsü (VZV) neden oluyor. Suçiçeği geçiren kişilerde bu virüs vücuttan tamamen atılmıyor, sinir dokuları içinde ömür boyu sessiz halde kalabiliyor.
Yıllar boyunca herhangi bir sorun yaratmayan virüs, özellikle bağışıklık sisteminin zayıfladığı dönemlerde yeniden aktif hale gelerek zonaya yol açabiliyor.
“ZONA GENELLİKLE TEK TARAFI SARAN AĞRILI BİR ŞERİT GİBİ GÖRÜLÜR”
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Levent Doğancı, zonanın tipik belirtilerine dikkat çekerek şu bilgileri verdi:
“Zona, viral bir enfeksiyonun neden olduğu, vücudun herhangi bir yerinde çıkan ağrılı bir kızarıklıktır. Genellikle vücudun sağ ya da sol tarafını saran, tek bir kabarcık şeridi gibi görülür.”
“SUÇİÇEĞİ VİRÜSÜ VÜCUTTA ÖMÜR BOYU KALIR”
Prof. Dr. Doğancı, zonaya neden olan virüsün vücutta kalıcı olduğuna dikkat çekerek şunları söyledi: “Suçiçeği geçirdikten sonra virüs hayatınızın geri kalanında vücudunuzda kalır. Bu, DNA yapısında bir virüstür. Sinir dokusu ve sinir ganglionları içinde sessizce taşınır. Normal şartlarda zarar vermez ancak ileri yaşlarda yeniden aktifleşebilir.”
YAŞ, STRES VE BAĞIŞIKLIK ZAYIFLIĞI RİSKİ ARTIRIYOR
Zona riskinin özellikle 50 yaşından sonra arttığını belirten Doğancı, ağır stresin de önemli bir tetikleyici olduğuna dikkat çekti: “50-60 yaşlarından sonra bağışıklık sistemi zayıfladığında zona riski artar. Aşırı ruhsal travmalar, örneğin bir yakının kaybı, ciddi maddi kayıplar, büyük bir başarısızlık ya da tam tersi aşırı heyecan durumları bile zona atağını tetikleyebilir.”
“ZONA HAFİFE ALINMAMALI”
Zonanın kendiliğinden geçecek basit bir hastalık olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Doğancı, en büyük riskin postherpetik nevralji olduğunu söyledi: “Zona, ‘nasıl olsa geçer’ denilecek bir hastalık değildir. Zona sonrası gelişen post zona nevraljisi dediğimiz çok şiddetli sinir ağrıları ortaya çıkabilir. Bu ağrılar aylarca, hatta bazen 2 yıla kadar sürebilir ve tedavisi oldukça zordur.”
ERKEN TANI TEDAVİYİ KOLAYLAŞTIRIYOR
Erken tanının hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Doğancı, zonanın ilk günlerde tedavi edilmesi halinde ciddi komplikasyonların önlenebileceğini ifade etti: “Aslında zona, erken tanı konulduğunda 5 gün gibi kısa sürede kontrol altına alınabilen bir viral hastalıktır. Antiviral ilaçlar burada son derece etkilidir. Ancak dozların yeterli ve doğru şekilde verilmesi gerekir.”
ANTİVİRAL TEDAVİ ETKİLİ
Doğancı, herpes virüslerine karşı kullanılan antiviral ilaçların zonada da etkili olduğunu belirterek sözlerini şöyle tamamladı: “Aynı antiviral ilaçlar herpes virüslerinde de kullanılır. Zonada ise daha yüksek dozlara ihtiyaç duyulur. Erken müdahale hem ağrının şiddetini hem de kalıcı hasar riskini ciddi şekilde azaltır.”
Muhabir: Hüseyin ÇUBUKÇU
