CHP TBMM Grup Başkanvekili ve İzmir Milletvekili Rahmi Aşkın Türeli, 1 Eylül’de TBMM’de düzenlediği basın toplantısında Türkiye ekonomisini değerlendirdi.
Asgari ücret, emekli maaşları, işsizlik, gelir dağılımı ve büyüme verilerine değinen Türeli, uygulanan ekonomi politikalarının çalışanların alım gücünü düşürdüğünü ve gelir eşitsizliğini artırdığını savundu.
“YÜZDE 1 SERVETİN YÜZDE 40’INA SAHİP”
Türeli’nin açıklamasında en dikkat çeken başlıklardan biri gelir dağılımı oldu.
Türkiye’de en düşük gelire sahip yüzde 5’lik kesim ile en yüksek gelire sahip yüzde 5’lik kesim arasında 23 kat fark bulunduğunu söyleyen Türeli, nüfusun yüzde 1’inin ise toplam servetin yüzde 40’ına sahip olduğunu belirtti.
ASGARİ ÜCRET İÇİN AÇLIK SINIRI KARŞILAŞTIRMASI
Türeli, 28 bin 75 liralık asgari ücreti Türk-İş’in ağustos ayına ilişkin açıkladığı açlık sınırıyla karşılaştırdı.
Açlık sınırının 37 bin 388 liraya, bekâr bir çalışanın aylık yaşam maliyetinin ise 48 bin 305 liraya ulaştığını söyleyen Türeli, asgari ücretin yalnızca gıda harcamalarını karşılamakta dahi yetersiz kaldığını savundu.
“ÇALIŞANLARIN YÜZDE 50’DEN FAZLASI ASGARİ ÜCRETLİ”
Türeli, dünyada asgari ücretle çalışanların toplam çalışanlar içindeki oranının yüzde 4-5 civarında olduğunu, Türkiye’de ise bu oranın yüzde 50’nin üzerine çıktığını söyledi.
Asgari ücretin geniş bir çalışan kitlesi için temel ücret hâline geldiğini savunan Türeli, mevcut ücret seviyesinin barınma, ulaşım, eğitim ve sağlık gibi giderleri karşılamaktan uzak olduğunu ifade etti.
EMEKLİ MAAŞINA DA TEPKİ
En düşük emekli aylığının 20 bin lira olduğunu hatırlatan Türeli, yaklaşık 5 milyon emeklinin bu gelirle yaşamını sürdürmeye çalıştığını söyledi.
Türeli, yıllarca çalışıp prim ödeyen emeklilerin temel sosyal ihtiyaçlarını dahi karşılamakta zorlandığını savundu.
BÜYÜME HIZINDAKİ DÜŞÜŞÜ GÜNDEME GETİRDİ
Türkiye’nin Cumhuriyet dönemi uzun vadeli ortalama büyüme hızının yaklaşık yüzde 5 olduğunu belirten Türeli, son yıllardaki büyümenin bu seviyenin altında kaldığını söyledi.
Türeli’nin paylaştığı rakamlara göre ekonomi 2024’te yüzde 3,5 büyürken, 2026’nın ilk iki çeyreğinde büyüme sırasıyla yüzde 2,6 ve yüzde 2,3 oldu.
“3 MİLYON DEĞİL, 10 MİLYON İŞSİZ VAR”
İşsizlik verilerine de değinen Türeli, resmî işsizlik oranlarının yüzde 8-9 seviyesinde olduğunu ancak geniş tanımlı işsizliğin yüzde 28-30 bandına ulaştığını söyledi.
Türeli, çalışmak istediği hâlde iş aramayanlar ve çeşitli nedenlerle resmî işsizlik hesabının dışında kalanların da dikkate alınması gerektiğini belirterek, Türkiye’de yaklaşık 10 milyon kişinin işsiz olduğunu savundu.
DIŞ BORÇ 539 MİLYAR DOLAR İDDİASI
Türeli, cari açık ve dış borç rakamlarını da gündeme getirdi.
2026’nın ilk altı ayında 34,5 milyar dolarlık cari işlemler açığı verildiğini söyleyen Türeli, Türkiye’nin 2002’de 131 milyar dolar olan dış borç stokunun 2026’nın ikinci çeyreğinde 539 milyar dolara yükseldiğini ifade etti.
İŞ KAZALARINA DİKKAT ÇEKTİ
Çalışma hayatındaki sorunlara değinen Türeli, 2013 ile Haziran 2026 arasında 25 bin 923 işçinin hayatını kaybettiğini söyledi.
Tarım, madencilik, inşaat ve gemicilik başta olmak üzere birçok sektörde çalışma koşullarına ilişkin sorunların sürdüğünü belirten Türeli, iş güvenliği politikalarının güçlendirilmesi gerektiğini savundu.
“TÜRKİYE YÜZDE 5-6 BÜYÜYEBİLİR”
CHP’nin ekonomi yaklaşımına ilişkin de konuşan Türeli, üretim, yatırım, istihdam ve ihracata dayalı bir kalkınma modelinin uygulanması gerektiğini söyledi.
Türkiye’nin mevcut yüzde 2-3’lük büyüme seviyelerinin üzerine çıkabileceğini savunan Türeli, “Türkiye çok rahatlıkla yüzde 5-6’lar seviyesinde büyüyebilir” dedi. Bunun için kaynakların yatırım ve üretime yönlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
VARLIK FONU VE KAMU-ÖZEL İŞ BİRLİĞİ ÇIKIŞI
Türeli, Türkiye Varlık Fonu’nun tasfiye edilmesi gerektiğini savunurken kamu-özel iş birliği projelerinin de yeniden gözden geçirilmesini istedi.
Vergi reformu ve planlama politikalarına ihtiyaç olduğunu belirten Türeli, devletin özellikle teknolojik altyapı ve sanayileşme alanlarında daha etkin rol üstlenmesi gerektiğini söyledi.
Türeli, önümüzdeki günlerde açıklanması beklenen Orta Vadeli Program’ı da inceleyeceklerini ve CHP olarak programa ilişkin değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaşacaklarını açıkladı.
