CHP seçilmiş yönetiminin Dış Politika Koordinatörü Prof. Dr. İlhan Uzgel, küresel sistemin güvenlik, jeopolitik ve askerileşme eksenli yeni bir döneme girdiğini belirterek demokrasi ve insan haklarının giderek geri plana itildiğini savundu.
Uzgel, NATO Zirvesi’nin sonuçlarını değerlendirirken Rusya, Ukrayna ve İran’ın Türkiye’nin yakın çevresinde bulunduğuna dikkat çekti. NATO’nun belirlediği stratejik hattın Türkiye’yi doğrudan etkileyebileceğini ifade eden Uzgel, etkinin boyutunun hükümetin Batı ile kuracağı ilişkiye bağlı olduğunu söyledi.
Savunma sanayisinin güçlendirilmesi ve yapay zekânın NATO belgelerinde kalıcı bir gündem hâline gelmesini önemli bulduğunu belirten Uzgel, zirvenin Türkiye açısından en dikkat çekici sonucunun iktidarın otoriter uygulamalarına uluslararası düzeyde alan açılması olduğunu ileri sürdü.
Küreselleşme döneminin sona erdiğini savunan Uzgel, devletlerin ticaret, demokrasi ve güvenlik arasında giderek daha fazla güvenliği tercih ettiğini söyledi. Bu sürecin korumacılığı, devletin ekonomiye müdahalesini ve milliyetçi politikaları güçlendirdiğini belirtti.
“TEKNO-OLİGARŞİ SİYASETİ ETKİLİYOR”
Uzgel, küresel dönüşümün iki temel nedeni bulunduğunu savundu. Bunlardan ilkinin Çin’in yükselişi, ikincisinin ise ABD’de teknoloji şirketleri etrafında güçlenen yeni sermaye sınıfı olduğunu ifade etti.
Zuckerberg, Peter Thiel ve Elon Musk gibi teknoloji dünyasının önde gelen isimlerinin içinde bulunduğu yapıyı “tekno-oligarşi” olarak tanımlayan Uzgel, bu grubun büyük bir sermaye birikimine ulaştığını ve siyaseti doğrudan etkilemeye başladığını söyledi.
Uzgel’e göre bu yapı, demokrasiden çok otoriter liderler üzerinden toplumun denetlenmesini hedefliyor. Sosyal medya platformlarının algoritmalarının seçim süreçlerini etkileyebileceğini belirten Uzgel, teknoloji şirketleri ile askerî sanayi arasındaki bağların da giderek güçlendiğini savundu.
ABD’nin Çin’in yükselişine karşı küreselleşmeden geri çekildiğini ifade eden Uzgel, Washington yönetiminin Avrupa’nın savunma yükünü daha fazla üstlenmesini istediğini ve kaynaklarını Pasifik bölgesine kaydırmaya çalıştığını söyledi.
Donald Trump’ın söylemlerinin kişisel çıkışlardan ibaret görülmemesi gerektiğini belirten Uzgel, Trump’ın arkasında belirli bir sınıfsal ve stratejik çizgi bulunduğunu ileri sürdü.
“TÜRKİYE ÇOK KUTUPLU DÜNYADA TEK KUTBA YÖNELİYOR”
Türkiye’nin dış politikasını da değerlendiren Uzgel, dünyanın çok kutuplu bir sisteme yönelmesine karşın Türkiye’nin giderek ABD merkezli tek kutuplu bir çizgiye yaklaştığını savundu.
Hükümetin iktidarda kalma yolunun ABD’den geçtiğini düşündüğünü öne süren Uzgel, bu nedenle Avrupa ve Orta Doğu’da Batı’nın beklentileri doğrultusunda bir pazarlık yapıldığını iddia etti.
Uzgel, Türkiye’ye Avrupa’nın güvenliğine askerî destek verme, Orta Doğu’da İsrail’e zarar vermeyecek bölgesel yapılara katılma ve Ermenistan ile normalleşme gibi roller biçildiğini söyledi. Doğu Akdeniz, Balkanlar ve Orta Asya’da Türkiye’ye sınırlı hareket alanı bırakıldığını ileri sürdü.
Türkiye’nin mevcut kapasitesinin bu rolden daha büyük olduğunu belirten Uzgel, dış politikanın çeşitlendirilmesi gerektiğini savundu.
NATO üyeliğine ilişkin değerlendirmesinde ise Türkiye’nin mevcut koşullarda ittifaktan çıkmasının yüksek maliyet doğuracağını söyledi. Türkiye’nin NATO içinde kalarak denge politikası izlemesi gerektiğini belirten Uzgel, olası bir çıkışın Yunanistan ve Güney Kıbrıs lehine stratejik sonuçlar yaratabileceğini ifade etti.
Uzgel, Türkiye’de seçmenlerin seçimli demokrasiden vazgeçmediğini ve otoriterleşmeye karşı toplumsal bir direnç bulunduğunu savunarak, ülke içindeki siyasal çıkmazların dış aktörlerle yapılacak stratejik pazarlıklarla aşılamayacağını söyledi.
