Doğada çevre kirliliğine yol açan ve insan vücudunda birikerek kronik hastalıklara zemin hazırlayan 60’tan fazla ağır metal bulunuyor. Kurşun, kadmiyum, bakır, alüminyum, nikel, arsenik ve civa ise en sık karşılaşılan ağır metaller arasında yer alıyor.
Uzmanlar, bu metallerin yalnızca sanayi bölgelerinde değil, trafik yoğunluğunun bulunduğu alanlarda da havaya karışarak tarım arazilerine ulaştığı konusunda uyarıyor.
TOPRAK VE SU EN BÜYÜK BULAŞMA KAYNAĞI
Araştırmalar, ağır metal kirliliğinin en önemli kaynağının toprak olduğunu gösteriyor. Kirlenmiş topraklarda yetişen bitkiler, bu toksik maddeleri bünyelerine alarak gıda zincirine taşıyabiliyor.
Özellikle kök sebzelerin ağır metal emme kapasitesinin yüksek olduğu belirtiliyor. Lahana, havuç, kereviz, marul ve kuşkonmaz gibi sebzelerin bu açıdan daha riskli olabileceği ifade ediliyor. Japonya ve İngiltere’de maden bölgelerinde yapılan çalışmalar da endüstriyel atık suların pirinç ve sebzelerde yüksek miktarda kadmiyum birikimine neden olabildiğini ortaya koyuyor. Uzmanlara göre bir diğer önemli risk ise endüstriyel atıkların yer altı su kaynaklarına sızarak içme sularına karışması.
HAVA KİRLİLİĞİ DE GIDALARI ETKİLİYOR
Ağır metal kirliliğinin yaklaşık yüzde 60’ının hava yoluyla yayıldığı belirtiliyor. Motorlu araçlardan kaynaklanan egzoz gazları ve motor yağları, havaya kurşun, nikel ve kadmiyum gibi metaller salabiliyor. Bu maddeler rüzgâr ve yağışlarla birlikte tarım arazilerine taşınarak gıdalara geçebiliyor.
MUTFAKTAKİ HATALAR DA RİSK OLUŞTURABİLİYOR
Uzmanlar, ağır metal maruziyetinin yalnızca çevresel kaynaklarla sınırlı olmadığını, mutfakta kullanılan araç gereçlerin de risk oluşturabileceğini belirtiyor. Kalaylanmamış bakır kaplarda pişirilen yemeklerde kurşun ve bakır oranının normalden daha yüksek olabileceği ifade edilirken bazı seramik kapların da kurşun sızdırma ihtimaline dikkat çekiliyor.
Ayrıca ekmeklerin gazete kâğıdına sarılması veya turşu ve yoğurt gibi asitli gıdaların uygun olmayan plastik kaplarda saklanmasının kimyasal geçişini hızlandırabileceği belirtiliyor.
AĞIR METAL MARUZİYETİNİ AZALTMAK İÇİN ÖNERİLER
Uzmanlar, ağır metal maruziyetini azaltmak için bazı temel önlemlerin alınabileceğini vurguluyor.
-
Sertifikalı ve güvenilir üretimden gelen gıdalar tercih edilmeli
-
Kalaylanmamış bakır kaplar yemek pişirme veya saklama amacıyla kullanılmamalı
-
Sebze ve meyveler sirkeli suda bekletilerek iyice yıkanmalı
-
Alüminyum kaplarda yüksek ısıda ve asitli gıdalar pişirilmemeli
-
Güvenilir ve test edilmiş içme suyu tercih edilmeli
-
İçeriği belirsiz, aşırı işlenmiş paketli ürünlerden kaçınılmalı
Uzmanlar, çevresel kirliliğin artmasıyla birlikte ağır metallerin gıda zincirine daha fazla girebildiğine dikkat çekerek tüketicilerin hem üretim hem de mutfak alışkanlıklarında daha bilinçli olması gerektiğini vurguluyor.
