"Tutunamayanlar kendi çağından çok ötelere sesleniyor"

Oğuz Atay tarafından 1970 yılında yazılan, modern Türk edebiyatının en önemli eserlerinden, dönemeç noktalarından biri kabul edilen Tutunamayanlar romanı, yazılışının 50. yılında farklı yönleriyle değerlendirildi.
 Tarih: 01-05-2020 03:58:45

 

Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünün online etkinliklerinden biri olan “50. Yılında Tutunamayanlar” paneli video görüşme uygulaması üzerinden ve eş zamanlı olarak üniversitenin Youtube hesabından yayınlandı. Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünden Dr. Öğr. Üyesi Mesut Koçak’ın moderatörlüğünde gerçekleşen online panelin açılış konuşmasını yapan Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. M. Fatih Andı, Tutunamayanlar’ın modern Türk edebiyatının dönemeç noktalarından bir eser olduğunu dile getirdi.


 

“TUTUNAMAYANLAR KENDİ ÇAĞINDAN ÇOK ÖTELERE SESLENİYOR”


 

1971 ve 72’de iki cilt halinde kitaplaştırılan Tutunamayanlar’ın tek cilt olarak basılırsa okur sayısının düşeceği endişesiyle daha yolun başında bir bahtsızlıkla karşılaştığını, bu bağlamda Saatleri Ayarlama Enstitüsü ile aralarında bir ilgi olduğunu kaydeden Andı, “Saatleri Ayarlama Enstitüsü, 1954-55 yıllarında Akşam gazetesinde tefrika ediliyor. Hemen kitaplaşma imkânı bulamıyor, 1961’de kitaplaşıyor. Okuyucu bulamadığı için üzerinden neredeyse 20 yıl geçene kadar bir daha basılmıyor. Dergâh Yayınları 1980’lerin başında basıyor. Benzer bir tablo Tutunamayanlar için de geçerli. İlk baskısından sonra ikinci baskısına kadar 10 yıl geçiyor. Değeri sonradan anlaşılan önemli romanlarımızdan biri haline geliyor. Yazıldığı dönemin okur veyahut edebiyat ortamının ilgi, beklenti ve düzeyinin epeyce üzerinde. Dolayısıyla kendi çağından çok ötelere sesleniyor” değerlendirmesinde bulundu.


 

İki roman arasındaki ilgiyi “kader arkadaşlığı” olarak tanımlayan Andı başka yakınlıklara da temas ederek, Tutunamayanlar’daki Selim Işık karakteri gibi, Saatleri Ayarlama Enstitüsü’nün Hayri İrdal’ının da kendi çağının tutunamayanı olduğunu ve romanın sonuna kadar bunun sancılarını çektiğini söyledi.


 

Oğuz Atay’ın bu tutunamama halini daha güncele taşıdığına dikkati çeken Andı, “Tutunamayanlar, Yusuf Atılgan’ın Anayurt Oteli’yle birlikte bizim modernist romanımızı başlatan eserdir. Olay örgüsü, gözettiği amaçlar, kurgu mantığı, hedefler, yüklendiği mesaj, anlatım tekniği gibi açılardan kendisine gelene kadar ki roman akışımızı ters yüz ediyor. Tutunamayanlar’a kadar romanımızın kurgusu ne kadar girift olursa olsun üzerinde yürüdüğü entrika düzdür. İlk defa Oğuz Atay bu yapıyı kırıyor, kurguyu parçalıyor.” dedi.


 

DELİLİĞİ İŞARET EDEN BİR DİL


 

“Entelektüel Düzlemde Tutunamayanlar ve Delilik” başlığında konuşan Prof. Dr. Mehmet Narlı öncelikle sözünü edeceği deliliğin tanımını yaptı. Kültürümüzün geleneksel aktarımında var olan delilik algısıyla bahsedeceği deliliğin aynı olmadığını, entelektüel düzlemdeki delilik hâlinin bir psikiyatri meselesi, modern bir mesele olduğunu ve modern entelektüelin karşılaştığı veya göstermek istediği bir durum olarak konumlandığını belirten Narlı, entelektüelin içine düştüğü bunalımın öz yıkıma neden olduğunun altını çizdi.


 

Öz yıkımın bilinç düzleminde meydana geldiğini, roman kahramanlarının buna bağlı olarak dilin sınırlarını zorlayan “delilik dili”ne başvurmak zorunda kaldıklarını söyleyen Narlı, “Okuyucular, roman karakterlerinin iç içe giren öykülerinde deliliği işaret eden dili kolayca görebilir. Selim Işık karakteri, hayatını çevreleyen çelişkilere düşmemek adına kendini farkı olmaya zorlayan bir karakterdir. Bir süre sonra simgesel alana, delilik diline düşmüştür. Bu bizim hayat dili dediğimiz gerçeklik diline aykırıdır.” diye konuştu.


 

BİRBİRİNE AKRABA ROMANLAR: TUTUNAMAYANLAR VE SOLGUN ATEŞ


 

Doç. Dr. Turgay Anar ise Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar’da Vladimir Nabokov’un 1962 tarihli Solgun Ateş romanından biçimsel olarak etkilendiğini belirterek iki roman arasındaki benzerlikleri anlattı.


 

İki eserde de şiir formunda metinler yer aldığını, Tutunamayanlar’da şiir şeklinde yazılmış şarkı bölümünde Solgun Ateş’in şiir kısmına gönderme olduğunu söyleyen Anar, “Solgun Ateş’te çıkmazlar, kelime oyunları, atıflar, karmakarışık bir yapı vardır. Tutunamayanlar’daki gibi kendi kendine sayıklayan, farkı boyutlara atıflar yapan, zaman zaman ironik çıkmazlara doğru sürüklenen bir metin görürüz. Özellikle ikinci bölümü, yani şiir bölümü, romanın çok uzun bir hacmini işgal eder. Tutunamayanlar’da da bu şiir bölümü şarkı formuyla karşımıza çıkar. Ayrıca ikisinde de otobiyografik unsurlar çok bariz şekilde bulunur.” dedi.


 

Oğuz Atay’ın bu biçimsel bağlantıyı bilinçli bir şekilde, kendinden önceki bir esere saygı duruşu niteliğinde kurduğuna işaret eden Anar, iki romanı birbirine “akraba” olarak gördüğünü ifade etti.


 

“YAZILAN DEĞİL, İNŞA EDİLEN BİR ROMAN”


 

Tutunamayanlar romanının tartıştığı mesele itibarıyla orijinal olmasa da yapısı ve yazıldığı dönem nedeniyle bir eşikte durduğunu dile getirerek konuşmasına başlayan Dr. Öğr. Üyesi Mesut Koçak, romanın ulus devletleşme ve buna bağlı olarak bir milli kimlik inşası ve kültür problemine ciddi tenkitlerde bulunduğuna temas etti. Yazıldığı dönem bakımından bu tenkitleri açık bir şekilde, büyük bir ironiyle yapabilme cesareti göstermesinin romanı türleri arasında ayrı bir yerde konumlandırdığını ifade eden Koçak, romanın en önemli tarafını ise ontolojik ve kozmolojik boşluklara sahip olması olarak açıkladı.


 

Koçak, bilinç kaybı ve kök bulamama, bilinmez bir yere gitme durumunun ontolojik boşluk, zamansal ve mekânsal kopuklukların da kozmolojik boşluk doğurduğunu söyleyerek şunları kaydetti:


 

“Yazar 1950’lerden şaman dönemine gidiyor ve orayla bağ kuruyor. Kozmolojik bir bütünlük yok. Aslında yazar romanı yazmıyor, kuruyor. Tutunamayanlar romanı baştan sona bilinçli bir şekilde inşa edilmiş bir roman olarak karşımıza çıkıyor. Kimi eleştirmenler bunun ulusal alegori olduğunu söylüyor. Ben böyle düşünmüyorum. Buna belki bir uluslaşma alegorisi diyebiliriz. Bu şekilde alırsak, sadece Türk uluslaşmasının ironisini yapmıyor, daha geniş bir çerçevede uluslaşmanın ironisi okuyucuya sunuyor. Böylece yerelden evrensele açılan bir romanla karşı karşıya geliyoruz. Bir ayağı modernist bir ayağı postmodern romana açılan, Türk romancısını da yeni bir mecraya yönlendiren bir roman.”

Etiketler
  YORUMLAR 0 Yorum YORUM YAP
Bu Haber'e ilk yorum yapan siz olun.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  DİĞER KÜLTÜR Haberleri
  1. Sosyal medyada "provokasyon" operasyonu: 19 gözaltı Sosyal medyada

    İstanbul'da fuhuş çetesine operasyon İstanbul'da fuhuş çetesine operasyon

    Minik Kumsal, bakıcısı mutfağa gittiğinde balkondan düşmüş .. Minik Kumsal, bakıcısı mutfağa gittiğinde balkondan düşmüş

    Ankara merkezli 7 ilde PKK/KCK operasyonu: 82 gözaltı kararı Ankara merkezli 7 ilde PKK/KCK operasyonu: 82 gözaltı kararı

    Giresun’da yürürken sigara içmek yasaklandı Giresun’da yürürken sigara içmek yasaklandı

    ATO Başkanı Gürsel Baran'ın koronavirüs testi pozitif çıktı.. ATO Başkanı Gürsel Baran'ın koronavirüs testi pozitif çıktı

    Bakan Varank: "Diyarbakır'ın gündemi terör değil, istihdamdır, ür.. Bakan Varank:

  1. Nazım Sangare resmen Fenerbahçe'de Nazım Sangare resmen Fenerbahçe'de

    Belindeki yağ bezesini aldırdıktan sonra hayatını kaybetti Belindeki yağ bezesini aldırdıktan sonra hayatını kaybetti

    Anne-babasını darbeden kardeşini öldürdü Anne-babasını darbeden kardeşini öldürdü

    Murat Cavcav'dan ilginç itiraflar !.. Murat Cavcav'dan ilginç itiraflar !..

    Galatasaray ruhunu sahaya yansıtan isim Arda Turan Galatasaray ruhunu sahaya yansıtan isim Arda Turan

    Eşini evinde sevgilisiyle yakaladı Eşini evinde sevgilisiyle yakaladı

    İstanbul'da HES kodu kararı İstanbul'da HES kodu kararı

    Astronot gibi giyindikleri koruyucu kıyafetlerden sırılsıklam çık.. Astronot gibi giyindikleri koruyucu kıyafetlerden sırılsıklam çıkıyorlar

    Hazine arazisinde çiftçilik için 6 pilot il Hazine arazisinde çiftçilik için 6 pilot il

    Adalet Bakanı Gül: Kınıyorum Adalet Bakanı Gül: Kınıyorum

    Bakan Koca'dan grip uyarısı Bakan Koca'dan grip uyarısı

  1. Yeni tedbirler açıklandı! Uymayanlara 3150 TL para cezası Yeni tedbirler açıklandı! Uymayanlara 3150 TL para cezası

    Güney Kore’de korkutan araştırma: Çocuklar virüsü haftalarca taşı.. Güney Kore’de korkutan araştırma: Çocuklar virüsü haftalarca taşıyabiliyor

    Türkiye ekonomisi ikinci çeyrekte yüzde 9.9 daraldı Türkiye ekonomisi ikinci çeyrekte yüzde 9.9 daraldı

    Çocuklardaki gizli taşıyıcılığın nedeni 'bağışıklık sistemi' olab.. Çocuklardaki gizli taşıyıcılığın nedeni 'bağışıklık sistemi' olabilir

    Dokuz Eylül İzmir Yarı Maratonu gerçekleştirildi Dokuz Eylül İzmir Yarı Maratonu gerçekleştirildi

    Virüsü yenen avukattan ilginç açıklama Virüsü yenen avukattan ilginç açıklama

    CHP’li Kaya: Harran Üniversitesi’nde dekan kızına özel kadro.. CHP’li Kaya: Harran Üniversitesi’nde dekan kızına özel kadro

    Atıklardan, bin 900 saatte yarım ton ağırlığında büst yaptı.. Atıklardan, bin 900 saatte yarım ton ağırlığında büst yaptı

    Kalitesiz maske koronavirüsü artırıyor! Kalitesiz maske koronavirüsü artırıyor!

    Bingöl'de kadınlar, sabunu sanata dönüştürüyor Bingöl'de kadınlar, sabunu sanata dönüştürüyor

    Şifalı diye içiliyordu, mikrop saçtığı ortaya çıktı Şifalı diye içiliyordu, mikrop saçtığı ortaya çıktı

PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 2 2 0 0 5 1 6 +4
2 Alanyaspor 2 2 0 0 4 0 6 +4
3 Göztepe 2 1 0 1 6 2 4 +4
4 Fatih Karagümrük 2 1 0 1 5 2 4 +3
5 Beşiktaş 2 1 0 1 4 2 4 +2
6 Antalyaspor 2 1 0 1 3 1 4 +2
7 Hatayspor 2 1 0 1 2 0 4 +2
8 Fenerbahçe 2 1 0 1 2 1 4 +1
9 Kasımpaşa 2 1 1 0 2 1 3 +1
10 BB Erzurumspor 2 1 1 0 3 3 3 0
11 Sivasspor 2 1 1 0 2 3 3 -1
12 Kayserispor 2 1 1 0 1 2 3 -1
13 Konyaspor 1 0 0 1 0 0 1 0
14 Gaziantep FK 2 0 1 1 3 5 1 -2
15 Trabzonspor 2 0 1 1 1 3 1 -2
16 Gençlerbirliği 2 0 1 1 0 2 1 -2
17 Yeni Malatyaspor 2 0 1 1 1 4 1 -3
18 Denizlispor 2 0 1 1 1 5 1 -4
19 MKE Ankaragücü 1 0 1 0 1 2 0 -1
20 Çaykur Rizespor 2 0 2 0 1 4 0 -3
21 Başakşehir FK 2 0 2 0 0 4 0 -4
Takım O G M B A Y P AV
1 Ankara Keçiörengücü 2 2 0 0 3 0 6 +3
2 Samsunspor 2 1 0 1 3 0 4 +3
3 Adana Demirspor 2 1 0 1 4 2 4 +2
4 Adanaspor 2 1 0 1 1 0 4 +1
5 Tuzlaspor 2 1 0 1 1 0 4 +1
6 Balıkesirspor 2 1 1 0 3 2 3 +1
7 Bursaspor 2 1 1 0 3 3 3 0
8 Altınordu 2 1 1 0 2 2 3 0
9 Bandırmaspor 2 1 1 0 2 2 3 0
10 İstanbulspor 2 1 1 0 2 2 3 0
11 Ankaraspor 2 1 1 0 1 2 3 -1
12 Ümraniyespor 2 1 1 0 2 4 3 -2
13 Altay 2 0 1 1 1 2 1 -1
14 Boluspor 2 0 1 1 1 2 1 -1
15 Akhisarspor 2 0 1 1 0 1 1 -1
16 Eskişehirspor 2 0 1 1 0 1 1 -1
17 Giresunspor 2 0 1 1 2 4 1 -2
18 Menemenspor 2 0 1 1 1 3 1 -2
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 1 1 0 0 4 1 3 +3
2 Mamak FK 1 1 0 0 3 0 3 +3
3 Serik Belediyespor 1 1 0 0 2 0 3 +2
4 Etimesgut Belediyespor 1 1 0 0 1 0 3 +1
5 Sakaryaspor 1 1 0 0 1 0 3 +1
6 Turgutluspor 1 1 0 0 1 0 3 +1
7 Karacabey Belediyespor 1 0 0 1 1 1 1 0
8 Kastamonuspor 1 0 0 1 1 1 1 0
9 Kırklarelispor 1 0 0 1 1 1 1 0
10 Sivas Belediyespor 1 0 0 1 1 1 1 0
11 Tarsus İdman Yurdu 1 0 0 1 1 1 1 0
12 Van Spor 1 0 0 1 1 1 1 0
13 Bayburt Özel İdare Spor 0 0 0 0 0 0 0 0
14 Elazığspor 0 0 0 0 0 0 0 0
15 Bodrumspor 1 0 1 0 0 1 0 -1
16 Kırşehir Belediyespor 1 0 1 0 0 1 0 -1
17 1922 Konyaspor 1 0 1 0 0 1 0 -1
18 Pendikspor 1 0 1 0 0 2 0 -2
19 Pazarspor 1 0 1 0 1 4 0 -3
20 Kardemir Karabükspor 1 0 1 0 0 3 0 -3
Takım O G M B A Y P AV
1 1928 Bucaspor 1 1 0 0 3 1 3 +2
2 Fatsa Belediyespor 1 1 0 0 2 0 3 +2
3 Artvin Hopaspor 1 1 0 0 2 1 3 +1
4 Çankaya FK 1 1 0 0 1 0 3 +1
5 Diyarbekirspor 1 1 0 0 1 0 3 +1
6 Arnavutköy Belediye 1 0 0 1 2 2 1 0
7 Belediye Derincespor 1 0 0 1 2 2 1 0
8 Kemerspor 2003 1 0 0 1 1 1 1 0
9 Payasspor 1 0 0 1 1 1 1 0
10 Yeşilyurt Belediyespor 1 0 0 1 1 1 1 0
11 1877 Alemdağspor 1 0 0 1 1 1 1 0
12 Edirnespor 1 0 1 0 1 2 0 -1
13 Kızılcabölükspor 1 0 1 0 0 1 0 -1
14 Manisaspor 1 0 1 0 0 1 0 -1
15 Ofspor 1 0 1 0 1 3 0 -2
16 Nevşehir Belediyespor 1 0 1 0 0 2 0 -2
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 25/09/2020 Fatih Karagümrük vs Başakşehir FK
 26/09/2020 Kayserispor vs BB Erzurumspor
 26/09/2020 Göztepe vs Gaziantep FK
 26/09/2020 Hatayspor vs Kasımpaşa
 26/09/2020 Trabzonspor vs Yeni Malatyaspor
 27/09/2020 Çaykur Rizespor vs Alanyaspor
 27/09/2020 Konyaspor vs Beşiktaş
 27/09/2020 Sivasspor vs MKE Ankaragücü
 27/09/2020 Galatasaray vs Fenerbahçe
 28/09/2020 Antalyaspor vs Denizlispor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 25/09/2020 Adanaspor vs Ankara Keçiörengücü
 26/09/2020 Ümraniyespor vs İstanbulspor
 26/09/2020 Akhisarspor vs Balıkesirspor
 26/09/2020 Bursaspor vs Giresunspor
 27/09/2020 Bandırmaspor vs Samsunspor
 27/09/2020 Ankaraspor vs Adana Demirspor
 27/09/2020 Altay vs Eskişehirspor
 28/09/2020 Boluspor vs Altınordu
 28/09/2020 Menemenspor vs Tuzlaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/09/2020 Elazığspor vs Serik Belediyespor
 26/09/2020 Pazarspor vs Tarsus İdman Yurdu
 26/09/2020 Van Spor vs Kırklarelispor
 26/09/2020 Kırşehir Belediyespor vs Etimesgut Belediyespor
 26/09/2020 Mamak FK vs Turgutluspor
 26/09/2020 Bodrumspor vs Kastamonuspor
 26/09/2020 Karacabey Belediyespor vs 1922 Konyaspor
 26/09/2020 Pendikspor vs Kardemir Karabükspor
 26/09/2020 Sakaryaspor vs Eyüpspor
 04/10/2020 Van Spor vs Sivas Belediyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/09/2020 Fatsa Belediyespor vs Kızılcabölükspor
 26/09/2020 Ofspor vs 1877 Alemdağspor
 26/09/2020 Kemerspor 2003 vs Artvin Hopaspor
 26/09/2020 Payasspor vs Arnavutköy Belediye
 26/09/2020 Belediye Derincespor vs Manisaspor
 26/09/2020 Edirnespor vs Nevşehir Belediyespor
 26/09/2020 Diyarbekirspor vs 1928 Bucaspor
 04/10/2020 Artvin Hopaspor vs Ofspor
HABER ARŞİVİ
Tüm Anketler
Web sitemize nasıl ulaştınız?
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI