Akademik araştırmalar, son yıllarda özellikle Batı ülkelerinde genç nesillerin bazı bilişsel becerilerinde dikkat çekici bir gerileme eğilimi olduğunu ortaya koyuyor. Uzmanlar, bu durumun zekanın tamamen düşmesi anlamına gelmediğini ancak hafıza, okuma, odaklanma ve problem çözme gibi temel becerilerde ölçülebilir değişimler yaşandığını ifade ediyor.
TERSİNE FLYNN ETKİSİ BİLİMSEL LİTERATÜRE GİRDİ
Zeka testlerinde on yıllar boyunca gözlenen artış eğilimi, bilim dünyasında “Flynn Etkisi” olarak biliniyordu. Ancak son yıllarda yapılan geniş kapsamlı çalışmalar, bu artışın durduğunu ve bazı ülkelerde tersine döndüğünü gösterdi. Literatürde “Tersine Flynn Etkisi” olarak adlandırılan bu olgu, özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika’da dikkat çekiyor.
Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlanan ve yüz binlerce IQ testinin analiz edildiği araştırmalarda, belirli dönemlerden sonra doğan nesillerde ortalama bilişsel skorların düştüğü gözlemlendi.
NORVEÇ MERKEZLİ ARAŞTIRMA NESİLLER ARASI FARKI ORTAYA KOYDU
Ragnar Frisch Centre for Economic Research tarafından yürütülen kapsamlı çalışmada, 1980’li ve 1990’lı yıllarda doğan bireylerin, kendilerinden sonra gelen kuşaklara kıyasla bazı standart zeka testlerinde daha yüksek ortalamalara sahip olduğu belirlendi. Araştırmacılar, bu farkın genetik değil, çevresel faktörlerden kaynaklandığının altı çizildi.
DİJİTAL EKRANLAR VE DİKKAT SÜRELERİ MERCEK ALTINDA
Bilim insanlarına göre bilişsel becerilerdeki değişimin en önemli nedenlerinden biri, dijital cihazların yoğun ve kontrolsüz kullanımı. Akademik çalışmalarda;
-
Uzun süreli ekran maruziyetinin dikkat süresini kısalttığı,
-
Aynı anda çoklu görev yapma alışkanlığının derin düşünmeyi zorlaştırdığı,
-
Sürekli görsel uyaranların çalışma belleğini zayıflatabildiği
bilimsel ölçümlerle ortaya konuldu.
“ZEKA DÜŞÜŞÜ” DEĞİL, BECERİ PROFİLİ DEĞİŞİMİ
Nörobilim alanında yapılan değerlendirmelerde, söz konusu durumun “genel zeka kaybı” olarak tanımlanmasının doğru olmadığı vurgulanıyor. Uzmanlara göre genç kuşaklarda klasik bilişsel testlerin ölçtüğü beceriler zayıflarken, hızlı bilgi tarama, görsel algı ve dijital ortamlarda yön bulma gibi farklı yetkinlikler güçleniyor.
NÖROBİLİMCİ HORVATH: “DİJİTALLEŞME EĞİTİMDE DENGEYLE KULLANILMALI”
Jared Cooney Horvath, dijital teknolojilerin eğitim süreçlerinde kontrolsüz ve amaçsız kullanımının bilişsel gelişim üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğine dikkat çekiyor. Horvath’a göre ekranların tamamen dışlanması değil, beynin öğrenme biçimlerine uygun, dengeli bir kullanım modeli benimsenmesi gerekiyor.
UZMANLARDAN ORTAK UYARI
Araştırmacılar, sosyal medyada sıkça dile getirilen “Z kuşağı daha az zeki” gibi genellemelere karşı uyarıyor. Bilimsel veriler, bazı bilişsel alanlarda düşüş eğilimi olduğunu gösterse de bunun tüm bireyleri kapsayan mutlak bir durum olmadığını gösteriyor.
Nesiller arası karşılaştırmalar yapılırken ülke, eğitim sistemi, sosyoekonomik koşullar ve kullanılan testlerin türü gibi faktörlerin mutlaka dikkate alınması gerektiğini vurguluyor.
Haber Merkezi
