2025 yılı, küresel iş gücü piyasasında toplu işten çıkarmaların öne çıktığı bir dönem olarak kayıtlara geçti. Özellikle büyük şirketlerin aldığı yeniden yapılanma kararlarında yapay zeka yatırımları belirleyici gerekçe olarak ön plana çıktı. Binlerce çalışanın işini kaybettiği bu süreç, teknoloji odaklı dönüşümün sosyal ve ekonomik etkilerini yeniden tartışmaya açtı.
ABD’DE İŞTEN ÇIKARMALAR SALGIN DÖNEMİNİ AŞTI
Danışmanlık şirketi Challenger, Gray & Christmas verilerine göre, yalnızca ABD’de 2025 yılı boyunca açıklanan toplam işten çıkarma sayısı 1,17 milyona ulaştı. Bu rakam, Covid-19 salgınının en sert hissedildiği 2020 yılından bu yana görülen en yüksek seviye oldu.
Aynı verilere göre, yapay zeka gerekçesiyle yapılan işten çıkarmalar yaklaşık 55 bin olarak hesaplandı. Ekim ayında 153 bin, kasım ayında ise 71 binden fazla işten çıkarma açıklanırken, kasım ayındaki kesintilerin 6 binden fazlası doğrudan yapay zeka kaynaklı olarak kayıtlara geçti.
YAPAY ZEKA MALİYET DÜŞÜRME ARACI MI?
Enflasyon baskısı, artan gümrük tarifeleri ve yükselen işletme maliyetleri, şirketleri tasarruf arayışına yöneltti. Bu ortamda yapay zeka, birçok yönetici için kısa vadede maliyetleri azaltan önemli bir araç olarak konumlandı.
Kasım ayında Massachusetts Institute of Technology (MIT) tarafından yayımlanan bir araştırmaya göre, yapay zeka halihazırda ABD iş gücünün yüzde 11,7’sinin yaptığı işleri yerine getirebiliyor. Araştırma, finans, sağlık ve profesyonel hizmetler başta olmak üzere birçok sektörde 1,2 trilyon dolara varan ücret tasarrufu potansiyelini gösteriyor.
“YAPAY ZEKA BİR GÜNAH KEÇİSİ OLABİLİR”
Ancak bu tabloya eleştirel yaklaşanlar da var. Oxford Internet Institute bünyesinde yapay zeka ve çalışma hayatı üzerine çalışan Fabian Stephany, daha önce yaptığı değerlendirmede, yapay zekanın işten çıkarmalar için “kolay bir gerekçe” haline gelmiş olabileceğini belirtti.
Stephany’ye göre birçok şirket pandemi döneminde aşırı işe alım yaptı ve bugün yaşananlar esasen bir piyasa düzeltmesi. Şirketlerin, geçmişteki yanlış planlamalarını kabul etmek yerine sorumluluğu yapay zekaya yüklediği görüşü ön plana çıkıyor.
YAPAY ZEKAYI GEREKÇE GÖSTEREN ŞİRKETLER
Buna rağmen 2025 yılında pek çok küresel şirket, işten çıkarma kararlarında yapay zekayı açıkça referans olarak gösterdi.
AMAZON
Amazon, ekim ayında tarihinin en büyük işten çıkarma dalgalarından birini açıklayarak 14 bin kurumsal pozisyonu kapattı. Şirket, kaynaklarını yapay zeka dâhil olmak üzere “en büyük yatırımlarına” yönlendirmeyi amaçladığını duyurdu. CEO Andy Jassy, yapay zekanın bazı alanlarda iş gücünü azaltırken, yeni yetkinliklere sahip çalışanlara olan ihtiyacı artıracağının altını çizdi.
MICROSOFT
Microsoft, 2025 yılı boyunca yaklaşık 15 bin kişinin işine son verdi. Temmuz ayında duyurulan son dalgada 9 bin pozisyon kapatıldı. CEO Satya Nadella, şirketin yapay zeka odaklı yeni bir döneme girdiğini ve Microsoft’un bir “zeka motoruna” dönüşmesini hedeflediklerini duyurdu.
SALESFORCE
Salesforce, yapay zeka destekli otomasyon sayesinde 4 bin müşteri destek çalışanının işten çıkarıldığını onayladı. CEO Marc Benioff, şirket içinde yapay zekânın işlerin yüzde 50’sine kadarını üstlendiğini belirtti.
IBM
IBM CEO’su Arvind Krishna, yapay zeka sohbet botlarının yüzlerce insan kaynakları çalışanının görevini devraldığını duyurdu. Şirket kasım ayında küresel ölçekte yüzde 1’lik bir küçülme duyurarak bunun yaklaşık 3 bin çalışanı etkileyebileceğini bildirdi. Öte yandan yazılım, satış ve pazarlama gibi alanlarda işe alımların sürdüğü vurgulandı.
CROWDSTRIKE
Siber güvenlik şirketi CrowdStrike, iş gücünün yüzde 5’ine denk gelen yaklaşık 500 çalışanı işten çıkardığını ve bu kararı doğrudan yapay zekaya bağladığını duyurdu. CEO George Kurtz, yapay zekânın verimliliği artırdığını ve işe alım ihtiyacını azalttığını söyledi.
WORKDAY
İnsan kaynakları yazılımı sağlayıcısı Workday, şubat ayında iş gücünün yüzde 8,5’ini kapsayan, yaklaşık 1.750 kişilik bir işten çıkarma planını devreye aldı. Şirket yönetimi, bu adımın yapay zekâ yatırımlarına kaynak yaratmak amacıyla alındığını duyurdu.
DÖNÜŞÜM VE BELİRSİZLİK
2025 yılı, yapay zekanın iş gücü üzerindeki etkilerinin somut ve sert şekilde hissedildiği bir dönem oldu. Şirketler için verimlilik ve maliyet avantajı sunan bu dönüşüm, çalışanlar açısından ise belirsizlik ve güvencesizlik tartışmalarını beraberinde getirdi. Önümüzdeki yıllarda yapay zekanın yalnızca teknoloji değil, çalışma hayatının yapısını da kökten değiştireceği konusunda hemfikir.
Haber Merkezi
