ABD’de “muhteşem yedili” olarak adlandırılan teknoloji devlerinden Meta, Amazon, Microsoft ve Alphabet’in bu yıl yaklaşık 670 milyar dolarlık sermaye harcaması planladığı açıklandı.
Söz konusu yatırımların büyük bölümü yapay zeka altyapısı ve veri merkezlerine yöneliyor. Analistler, bu ölçeğin ABD tarihindeki en büyük yatırım kalemleriyle kıyaslanabilecek düzeyde olduğunu belirtiyor. Alphabet, artan yapay zeka harcamalarını finanse etmek amacıyla 100 yıl vadeli tahvil ihraç etti. Teknoloji sektöründe benzer bir uzun vadeli borçlanmayı 1996 yılında IBM gerçekleştirmişti.
“YALDIZLI ÇAĞ” BENZETMESİ
ABD tarihinde 1870’lerden 1900’lerin başına kadar süren ve hızlı sanayileşme ile büyük servet birikimiyle anılan “Gilded Age” (Yaldızlı Çağ), özellikle demiryolu yatırımlarıyla öne çıkmıştı. Bu dönemde çelik, petrol ve finans sektörleri büyümüş, ilk milyarderler ortaya çıkmış ve büyük şirketler ekonomiyi şekillendirmişti. Bugünkü yapay zeka yatırımları da ölçek bakımından o dönemdeki demiryolu genişlemesiyle karşılaştırılıyor.
DİJİTAL DEVRİMDEN YAPAY ZEKA ÇAĞINA
1970’lerden itibaren bilgisayarların yaygınlaşmasıyla başlayan dijital devrim, 1990’larda makine öğrenimi ve yapay zekanın gelişimiyle hız kazandı.
1997’de IBM’in Deep Blue sistemi, Dünya Satranç Şampiyonu Garry Kasparov’u yenerek makine öğreniminin sembolik dönüm noktalarından birini oluşturdu. Son yıllarda ise büyük dil modellerinin yaygınlaşmasıyla yapay zeka küresel ekonomide merkezi bir rol üstlenmeye başladı. Şirketler stratejilerini bu teknolojinin etrafında şekillendiriyor.
“HER ŞEY KÂRLILIĞA BAĞLI”
Yatırım danışmanı ve makro stratejist Charles Diebel, bu yatırım dalgasının başarısının zaman içinde sermaye harcamalarının kârlı olup olmamasına bağlı olduğunu söyledi.
Diebel, 1870’lerdeki demiryolu yatırımlarının kısa vadede her zaman kazançlı olmadığını hatırlatarak, teknoloji devlerinin bu borç yükünü taşıyabilmeleri için iş modellerinin gerçekten çalışması gerektiğini belirtti.
“DEMİRYOLLARINDAN BU YANA EN BÜYÜK YATIRIM DÖNGÜSÜ”
Zacks Investment Research Hisse Senedi Stratejisti Ethan Feller ise yapay zeka altyapısına yapılan harcamaların, Yaldızlı Çağ’daki demiryolu yatırımlarından bu yana en önemli sermaye yatırım döngüsünü temsil ettiğini ifade etti.
Mevcut tahminlere göre yapay zeka yatırımları bu yıl ABD Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’sının yaklaşık yüzde 2’sine ulaşabilir. Feller, bu harcamaların yalnızca teknoloji şirketlerini değil, yarı iletken üreticilerinden enerji altyapısına ve inşaat sektörüne kadar geniş bir ekosistemi etkilediğini vurguladı.
İŞ MODELLERİ SINAVDA
Amazon ve Alphabet’in sermaye harcaması beklentilerini ciddi şekilde artırdığı, iki şirketin bu yıl tek başına yaklaşık 400 milyar dolar harcamasının beklendiği belirtiliyor. Uzmanlara göre, bu yatırımların başarısı yapay zeka talebinin kalıcı ve yüksek kalmasına bağlı.
Feller, büyük dil modellerinin artık mühendislikten muhasebeye, hukuktan içerik üretimine kadar birçok bilgi temelli meslekte dönüşüm potansiyeli taşıdığını ifade etti. Ancak bu sermaye dalgasının uzun vadeli sonuçlarının ne olacağı henüz kesin değil. Tarih, büyük yatırım dönemlerinin hem dev kazançlar hem de ağır hayal kırıklıkları üretebildiğini gösteriyor.
