Antarktika üzerindeki ozon deliği, 2026 yılında son 10 yılın en geniş seviyesine ulaştı. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesinin (NOAA) verilerine göre ozon deliğinin büyüklüğü yaklaşık 27,2 milyon kilometrekare olarak ölçüldü. Bu alan, 48 yıllık ölçüm tarihinde kaydedilen en büyük yedinci seviye oldu. Bilim insanları, büyümenin nedenleri arasında Antarktika üzerindeki güçlü kutup girdabını gösterdi.
OZON DELİĞİ 27,2 MİLYON KİLOMETREKAREYE ULAŞTI
NOAA verilerine göre Antarktika üzerindeki ozon deliği, 18 Eylül 2026'da yılın en geniş boyutuna ulaştı.
Yaklaşık 27,2 milyon kilometrekarelik alan, 2000 yılında kaydedilen rekor büyüklüğün yüzde 90'ına karşılık geldi. Böylece ozon deliği, son 10 yılın en geniş seviyesine yükselirken 48 yıllık ölçüm tarihinde yedinci sırada yer aldı.
BÜYÜMENİN NEDENİ GÜÇLÜ KUTUP GİRDABI
Bilim insanları, bu yıl ozon deliğinin genişlemesinde Antarktika üzerindeki kutup girdabının etkili olduğunu belirtti.
Normalden daha güçlü ve geniş olan kutup girdabı, soğuk havanın bölgede kalmasına neden oldu. Bu durum, ozon tabakasını incelten kimyasal süreçlerin daha uzun süre devam etmesine ortam hazırladı.
NASA ve NOAA araştırmacısı Amy Butler, ağustos ve eylül aylarında kutup girdabını zayıflatan atmosfer hareketlerinin beklenenden daha güçsüz kaldığını ifade etti.
2025'TE SON YILLARIN EN KÜÇÜK SEVİYELERİNDEN BİRİ GÖRÜLMÜŞTÜ
Antarktika üzerindeki ozon deliği, 2025 yılında 1992'den bu yana ölçülen en küçük beşinci seviyede kalmıştı.
Bir yıl içinde yaşanan belirgin büyümeye rağmen uzmanlar, ozon tabakasının uzun vadeli iyileşme sürecinin devam ettiğini belirtiyor.
Ozon deliğinin büyüklüğü, atmosfer koşullarına bağlı olarak yıldan yıla değişebiliyor.
ULUSLARARASI ÖNLEMLER İYİLEŞMEYİ DESTEKLİYOR
Geçmişte sprey, köpük, klima ve buzdolabı üretiminde kullanılan kloroflorokarbonlar (CFC), atmosferin üst katmanlarında ozon moleküllerinin parçalanmasına yol açtı.
Bu kimyasalların uluslararası anlaşmalarla sınırlandırılması, ozon tabakasına zarar veren maddelerin atmosferdeki miktarının azalmasını sağladı.
Maryland Üniversitesi'nden bilim insanı Paul Newman, söz konusu önlemler alınmasaydı 2026 yılında ozon deliğinin 2,6 ila 5,2 milyon kilometrekare daha geniş olabileceğini belirtti.
Bilim insanları, Antarktika üzerindeki ozon tabakasının 2070'li yıllarda eski seviyelerine dönmesini bekliyor.
OZON DELİĞİ İNSAN SAĞLIĞINI NASIL ETKİLİYOR?
Ozon deliği, atmosferde gerçek bir boşluk oluşması anlamına gelmiyor. Bu ifade, stratosferdeki ozon yoğunluğunun belirgin şekilde azaldığı bölgeleri tanımlıyor.
Ozon tabakası, Güneş'ten gelen zararlı ultraviyole (UV) ışınlarının önemli bir bölümünü engelliyor. Ozon miktarının azalması ise yeryüzüne ulaşan UV ışınlarını artırabiliyor.
Artan ultraviyole ışınları cilt kanseri ve katarakt riskini yükseltebilirken bitkiler, tarımsal üretim ve ekosistemler üzerinde de olumsuz etkilere yol açabiliyor.
Uzmanlar, 2026 yılında kaydedilen büyümeye rağmen ozon tabakasının uzun vadeli toparlanma eğiliminin sürdüğünü ifade ediyor.
