İnternetin dünya genelinde yaygınlaşmasının önünü açan ilk web sitesinin kamuya açılmasının üzerinden 35 yıl geçti. İngiliz bilgisayar bilimci Tim Berners-Lee tarafından geliştirilen World Wide Web (WWW), iletişimden eğitime, ticaretten bankacılığa kadar günlük yaşamın birçok alanını değiştirdi.
İsviçre'deki Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'nde (CERN) 20 Aralık 1990'da yayımlanan ilk internet sitesi, başlangıçta yalnızca kurum içinden erişilebiliyordu. Sitenin 6 Ağustos 1991'de dış kullanıcılara açılması, web teknolojisinin yaygınlaşmasında önemli bir dönüm noktası oldu.
Türkiye'nin internet yolculuğunda ise üniversiteler ve araştırma kurumları öncü rol üstlendi. Akademik bağlantılarla başlayan süreç, 1990'lı yıllarda ticari internet hizmetlerinin yaygınlaşmasıyla yeni bir aşamaya geçti.
İLK WEB SİTESİ CERN'DE YAYIMLANDI
World Wide Web projesini geliştiren Tim Berners-Lee, ilk web sitesini 20 Aralık 1990'da CERN'de kullanıma sundu.
Başlangıçta yalnızca araştırma merkezinin kendi ağı üzerinden erişilebilen site, 6 Ağustos 1991'de kurum dışından kullanıcıların erişimine açıldı.
Bu gelişme, web sayfalarının dünya genelinde kullanılmasının önünü açtı.
İlk dönemlerinde ağırlıklı olarak askerî ve akademik çalışmalar için kullanılan internet, ilerleyen yıllarda bireysel ve ticari kullanımın da yaygınlaşmasıyla günlük yaşamın bir parçası haline geldi.
TÜRKİYE'DE İLK ADIM 1986'DA ATILDI
Türkiye'nin internet altyapısına yönelik çalışmaları, 1986 yılında kurulan Türkiye Üniversite ve Araştırma Kurumları Ağı (TÜVAKA) ile başladı.
Akademik amaçlı oluşturulan bu ağ, üniversiteler ve araştırma kurumlarının elektronik ortamda iletişim kurmasını sağladı.
1987'de Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) üzerinden geniş alan ağı bağlantısı kurularak Avrupa ve ABD'deki üniversitelerin bilgisayar ağları olan BITNET-EARN sistemine erişildi.
1991 yılında ise ODTÜ ve TÜBİTAK iş birliğiyle TR-NET projesi hayata geçirildi.
Proje, internet erişiminin akademik kurumların dışına taşınmasını amaçlıyordu.
TÜRKİYE'NİN ULUSLARARASI İNTERNET BAĞLANTISI KURULDU
Türkiye'nin uluslararası internet ağına bağlanmasına yönelik ilk deneme, Eylül 1992'de Hollanda ile gerçekleştirildi.
X.25 devresi üzerinden yapılan bağlantının ardından ODTÜ Bilgi İşlem Daire Başkanlığı bünyesindeki yönlendiriciler kullanılarak ABD'deki Ulusal Bilim Vakfı Ağı'na (NSFNet) bağlantı sağlandı.
PTT'den kiralanan 64 Kbps kapasiteli hat üzerinden gerçekleştirilen bu bağlantıyla Türkiye uluslararası internet ağına dahil oldu.
TR-NET'in ticari bölümünün 1995 yılında ODTÜ'ye devredilmesinin ardından bağlantı kapasitesi 128 Kbps'ye çıkarıldı.
ÜNİVERSİTELER İNTERNETİN YAYGINLAŞMASINA ÖNCÜLÜK ETTİ
1993-1996 döneminde Türkiye'deki birçok üniversite ve bazı kamu kurumları internete ODTÜ üzerinden bağlandı.
Bu süreçte Ege, Bilkent, Boğaziçi ve İstanbul Teknik üniversitelerinde de internet bağlantıları oluşturuldu.
İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ), 1994 yılında Bilgi İşlem Merkezi bünyesinde kurduğu web sunucusuyla akademik içeriklerin dijital ortama taşınmasında rol oynadı.
Üniversite, UNIX tabanlı e-posta altyapıları ve ağ servisleriyle Türkiye'deki dijital iletişim çalışmalarına katkı sağladı.
ULAKBİM 1996'DA KURULDU
Türkiye'de akademik internet altyapısının geliştirilmesine yönelik yeni bir adım 1996 yılında atıldı.
Yükseköğretim Kurulu, üniversitelerin ulusal ve uluslararası bilgisayar bağlantılarına ilişkin hizmetleri Mayıs 1996'da TÜBİTAK'a devretti.
Bu kararın ardından Haziran 1996'da TÜBİTAK Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi (ULAKBİM) kuruldu.
ULAKBİM, TÜVAKA'nın görevlerini ve TR-NET'in eğitim ile araştırmaya yönelik faaliyetlerini üstlendi.
Kurulan altyapı, üniversiteler arasında veri paylaşımını, ortak araştırmaları ve bilimsel kaynaklara erişimi kolaylaştırdı.
TURNET İLE İNTERNET TİCARİ KULLANIMA AÇILDI
Türkiye'de internetin daha geniş kitlelere ulaşmasında TURNET projesi önemli rol oynadı.
Ağustos 1996'da hayata geçirilen projeyle ticari kuruluşların ve internet servis sağlayıcılarının internet bağlantısından yararlanmasının önü açıldı.
İnternet servis sağlayıcıları, bağlantı hizmetlerini bireysel kullanıcılara ve kurumlara sunmaya başladı.
1997 yılının başlarında Türkiye'deki internet servis sağlayıcısı sayısı 80'i geçti.
Bu gelişme, internetin akademik kurumların dışına çıkarak günlük yaşamda kullanılmasını hızlandırdı.
GAZETELER VE BANKALAR DİJİTAL ORTAMA TAŞINDI
İnternet erişiminin yaygınlaşması, Türkiye'de medya ve finans sektörlerinde de değişimi beraberinde getirdi.
1996 yılının sonlarından itibaren birçok gazete ve dergi, yayınlarını internet üzerinden okuyucularına ulaştırmaya başladı.
1997'nin ortalarında bankalar internet bankacılığı hizmetleri sunarken yılın sonlarına doğru bazı alışveriş merkezleri de çevrim içi alışveriş imkânı sağlamaya başladı.
Böylece internet, bilgi paylaşımının yanı sıra ticari işlemlerin gerçekleştirildiği bir platforma dönüştü.
İNTERNETİN 35 YILLIK DÖNÜŞÜMÜ
İlk web sitesinin dış kullanıcılara açıldığı 1991 yılından bu yana internet teknolojileri büyük bir değişim geçirdi.
Başlangıçta sınırlı sayıdaki araştırma merkezinin kullandığı ağlar, zamanla milyarlarca insanın erişebildiği küresel bir iletişim sistemine dönüştü.
Sosyal medya platformları, mobil cihazlar, bulut bilişim, yapay zekâ ve nesnelerin interneti gibi teknolojiler, dijital dünyanın kullanım alanlarını genişletti.
Türkiye de üniversitelerin öncülüğünde başlayan internet çalışmalarını, ticari bağlantılar ve dijital hizmetlerle geliştirerek bu dönüşümün bir parçası oldu.