Birleşmiş Milletler (BM), İsrail’in işgal altındaki Batı Şeria’da ırk ayrımcılığı ve apartheidin yasaklanmasını öngören uluslararası hukuku ihlal ettiğini bildirdi.
BM İnsan Hakları Ofisi, işgal altında bulunan Batı Şeria’daki duruma ilişkin son raporunu kamuoyuyla paylaştı. Raporda, İsrail’in yasa, politika ve uygulamalarının, Doğu Kudüs dahil Batı Şeria’daki Filistinlilerin günlük yaşamları üzerinde kapsamlı ve kısıtlayıcı bir etki yarattığı ifade edildi.
"ULUSLARARASI HUKUK İHLAL EDİLİYOR"
Raporda, “İsrail, devletlerin ırk ayrımcılığı ile apartheidi yasaklamasını ve ortadan kaldırmasını gerektiren uluslararası hukuku ihlal ediyor” ifadesine yer verildi. İşgal altındaki Filistin topraklarında halka karşı sistematik ayrımcılığın uzun süredir devam eden bir sorun olduğu, bu durumun Aralık 2022’den bu yana belirgin biçimde kötüleştiği kaydedildi.
İKİ AYRI YASA VE POLİTİKA UYGULAMASI
BM raporunda, İsrailli yetkililerin Batı Şeria’da yaşayan Filistinliler ile Filistin topraklarını gasbeden İsrailli yerleşimcileri iki ayrı yasa ve politika çerçevesinde ele aldığı vurgulandı. Bu durumun, hareket özgürlüğü ile toprak ve su gibi temel kaynaklara erişim başta olmak üzere birçok alanda eşitsiz muameleye yol açtığı belirtildi.
TOPRAK GASBI VE HAK İHLALLERİ
Raporda, Filistinlilerin büyük ölçekli toprak gasbına maruz kaldığı, kaynaklara erişimden mahrum bırakılmaya devam edildiği ifade edildi. Bu uygulamaların, Filistinlilerin evlerinden ve topraklarından edilmesine, adil yargılanma ve hukuki süreç haklarının sistematik biçimde ihlal edilmesine neden olduğu kaydedildi.
7 EKİM 2023 SONRASI İHLALLER ARTTI
İsrail’in 7 Ekim 2023’ten bu yana Batı Şeria’da yasa dışı güç kullanımı, keyfi gözaltı, işkence, medya özgürlüğüne yönelik ağır kısıtlamalar ve yerleşim alanlarıyla ilgili ihlalleri artırdığı belirtilen raporda, bunun insan hakları açısından eşi görülmemiş bir bozulmaya yol açtığı ifade edildi.
YERLEŞİMCİ ŞİDDETİ VE CEZASIZLIK
Raporda, Filistinlilerin topraklarını gasbeden İsrailli yerleşimcilerin şiddetinin tırmandığı, birçok durumda bu şiddetin İsrail askerlerinin rızası, desteği veya katılımıyla daha da ağırlaştığına dikkat çekildi. Askeri adalet sisteminin Filistinliler için neredeyse hiçbir insan hakları güvencesi sağlamadığı ve bu sistemin Batı Şeria’da Filistinlileri kontrol etmede önemli bir araç olduğu vurgulandı.
1500'DEN FAZLA ÖLÜM, TEK MAHKUMİYET
Raporda, İsrail askerleri ve yerleşimciler tarafından işlenen yaygın şiddet dahil insan hakları ihlallerinde cezasızlığın hüküm sürdüğü belirtildi. 1 Ocak 2017 ile 30 Eylül 2025 arasında 1500’den fazla Filistinlinin öldürülmesine ilişkin yalnızca 112 soruşturma başlatıldığı ve bu soruşturmalardan sadece bir mahkumiyet kararı çıktığı hatırlatıldı.
"APARTHEİD SİSTEMİNE BENZİYOR"
Raporda görüşlerine yer verilen BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Batı Şeria’daki Filistinlilerin haklarının sistematik biçimde ihlal edildiğini belirtti. Türk, Filistinlilerin suya erişimden eğitime, sağlık hizmetlerinden aile ziyaretlerine ve tarımsal faaliyetlere kadar yaşamlarının her alanının İsrail’in ayrımcı yasa ve uygulamalarıyla kontrol altına alındığını ifade etti.
Türk, bu durumun “daha önce görülen apartheid sistemlerine benzeyen, özellikle ağır bir ırk ayrımcılığı ve tecrit biçimi” olduğunu vurguladı.
"AYRIMCI YASALAR YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMALI"
Raporda belgelenen olumsuz eğilimlerin artmaya devam ettiğini belirten Volker Türk, bu sürecin sürmesi halinde Filistinliler için sonuçların daha da ağırlaşacağı uyarısında bulundu. Türk, İsrail yetkililerinin Filistinlilere karşı ırk, din veya etnik köken temelinde sistematik ayrımcılık içeren tüm yasa, politika ve uygulamaları yürürlükten kaldırması gerektiğini ifade etti.
Kaynak: AA
