Kısa video odaklı platformlar, çocuklar ve ergenler arasında hızla yayılırken, bilim dünyasında bu platformların beyin gelişimi üzerindeki etkileri tartışma konusu oldu. Nörobilim ve gelişim psikolojisi alanında yapılan araştırmalar, özellikle gelişim çağındaki bireylerde dikkat, dürtü kontrolü ve duygusal düzenleme süreçlerinin bu içerik biçiminden olumsuz etkilenebileceğini ortaya koyuyor.
ÖDÜL SİSTEMİ HEDEF ALINIYOR
Akademik çalışmalara göre kısa video algoritmaları, beynin ödül ve motivasyon sistemini doğrudan uyaracak şekilde tasarlanıyor. Sürekli yenilenen içerikler, dopamin salınımını tetikleyerek beynin “bir tane daha izle” döngüsüne girmesine sebep oluyor.
American Psychological Association ve Nature Neuroscience kaynaklı araştırmalar, bu mekanizmanın uzun vadede sabır eşiğini düşürdüğünü ve odaklanma süresini kısalttığını gösteriyor.
SONSUZ KAYDIRMA DİKKAT VE DÜRTÜ KONTROLÜNÜ ZAYIFLATIYOR
Bilimsel veriler, kısa ve hızlı geçişli videoların yoğun tüketiminin, beynin dürtü kontrolünden sorumlu prefrontal korteks üzerindeki işlevleri baskılayabildiğini gözler önüne seriyor.
JAMA Pediatrics’te yayımlanan çalışmalara göre bu etki, yetişkinlere kıyasla çocuklarda ve ergenlerde daha belirgin görülüyor.
DEHB, KAYGI VE UYKU SORUNLARIYLA BAĞLANTI
Araştırmalar, yoğun kısa video tüketiminin;
-
Dikkat eksikliği belirtilerinin artışı
-
Uykuya dalma süresinin uzaması
-
Sosyal kaygı düzeyinin yükselmesi
ile ilişkili olduğunu ortaya koyuyor.
The Lancet Child & Adolescent Health ve Sleep Medicine Reviews kaynaklı bulgular, özellikle DEHB veya anksiyete yatkınlığı olan çocuklarda bu platformların semptomları şiddetlendirebildiğine işaret ediyor.
“KAYBOLAN BOŞ ZAMANLAR”
Uzmanların altını çizdiği bir diğer konu ise çocukların yapılandırılmamış zamanlarının giderek azalması. Sürekli ekranla meşgul olmak, çocuğun sıkılmayı öğrenmesini, hayal kurmasını ve duygularını kendi başına düzenlemesini zorlaştırıyor.
Harvard Center on the Developing Child, bu tür serbest zamanların psikolojik dayanıklılık ve yaratıcılık açısından kritik olduğunu vurguluyor.
ARAŞTIRMALAR NE DİYOR?
Bu alandaki bulgular, 2025 yılında ScienceAlert ve The Conversation gibi akademik temelli yayınlarda da değerlendirildi. Kısa video içeriklerinin tamamen yasaklanmasından ziyade kontrollü ve bilinçli kullanımın önemine dikkat çekiliyor.
Haber Merkezi
