ABD’nin Beyrut Büyükelçisi Mişel İsa, Lübnan Başmüftüsü Abdullatif Deryan ile Beyrut’ta gerçekleştirdiği görüşmenin ardından ülkenin güneyindeki güvenlik durumuna ilişkin açıklamalarda bulundu.
İsa, İsrail saldırılarının durdurulması konusunda Washington ile Tel Aviv arasında henüz bir anlaşma sağlanamadığını söyledi. Bunun temel nedenlerinden biri olarak Hizbullah’ın silahlarını Lübnan devletine teslim etmemesini gösterdi.
ABD’li diplomat daha önce de benzer şekilde, Hizbullah’ın silahsızlanması halinde saldırıların sona erebileceğini savunmuştu. Ancak Lübnan yönetimi, İsrail’in güneydeki saldırıları ve geri çekilmeme tutumunun süreci zorlaştırdığını belirtiyor.
HİZBULLAH SİLAHLARINI KORUMAKTA ISRARLI
Mişel İsa, Hizbullah’ın İsrail’in silahlı varlığını sürdürdüğü ve Lübnan’ın güneyinden tamamen çekilmediği gerekçesiyle kendi silahlarını muhafaza etmek istediğini söyledi.
Buna karşılık Washington’un yaklaşımı, Hizbullah’ın silahlarının Lübnan ordusuna devredilmesi ve devlet otoritesinin ülkenin tamamında güçlendirilmesi yönünde. Haziran ayında varılan ABD arabuluculuğundaki çerçeve anlaşması da Hizbullah’ın silahsızlandırılması, Lübnan ordusunun güneye yerleşmesi ve İsrail’in kademeli olarak çekilmesini öngörüyor.
Taraflar arasındaki temel anlaşmazlık ise hangi adımın önce atılacağı konusunda yoğunlaşıyor. İsrail Hizbullah’ın silahsızlanmasını öncelikli görüyor, Lübnan ise İsrail’in saldırıları durdurmasını ve işgal ettiği bölgelerden çekilmesini talep ediyor.
ABD-HİZBULLAH MÜZAKERESİNE KAPI TAMAMEN KAPANMADI
İsa’ya, ABD’nin doğrudan Hizbullah ile görüşüp görüşmeyeceği de soruldu. ABD Büyükelçisi, Washington’un şu aşamada böyle bir müzakere kararı aldığını söylemedi.
Bununla birlikte Hizbullah’ın müzakereye hazır olması ve masaya somut bir teklif getirmesi durumunda farklı seçeneklerin değerlendirilebileceğini ifade etti.
ABD yönetimi ise genel olarak Hizbullah’la doğrudan siyasi müzakere yürütme konusunda mesafeli bir tutum sergiliyor. Washington, süreci daha çok Lübnan hükümeti ve Lübnan ordusu üzerinden ilerletmeye çalışıyor.
ROMA’DAKİ GÖRÜŞMELER DEVAM EDİYOR
Lübnan ile İsrail arasında ABD arabuluculuğunda yürütülen doğrudan görüşmelerin önemli bölümü Roma’da gerçekleştiriliyor.
Taraflar son olarak ağustos ayı başında Roma’da üç gün süren yedinci tur görüşmelerde bir araya geldi. Görüşmelerde ateşkesin güçlendirilmesi, İsrail’in Lübnan’dan çekilmesi, Hizbullah’ın silahsızlandırılması ve sınır bölgelerindeki güvenlik düzenlemeleri ele alındı.
İsa, teknik müzakerelerin kesilmediğini ve belirli sabit tarihlere bağlı olmadan devam ettiğini söyledi. Ancak son turda önemli bir siyasi atılım sağlanamadığı bildirildi.
PİLOT BÖLGELER SİSTEMİ NASIL İŞLİYOR?
Tarafların üzerinde çalıştığı modelde “pilot bölgeler” önemli yer tutuyor. Buna göre İsrail belirlenen küçük bölgelerden çekiliyor, Lübnan ordusu bu alanlarda tam güvenlik kontrolünü devralıyor ve Hizbullah’ın yeniden silahlı olarak dönmemesi hedefleniyor.
İlk pilot bölge uygulamalarında güney Lübnan’daki bazı köyler belirlenmiş durumda. Lübnan ordusunun sahaya yerleşmesi, silah ve altyapı kontrolü yapması ve ardından sivillerin geri dönüşünün sağlanması planlanıyor.
İsa, ilk deneme alanının sınırlarının sahada kesin şekilde belirlenmesinin sonraki pilot bölgelerin oluşturulmasını kolaylaştıracağını söyledi.
ALİ ET-TAHİR TEPESİ YENİ GERİLİM NOKTASI
Lübnan’ın Nebatiye bölgesindeki Ali et-Tahir Tepesi de son haftalarda yeni bir gerilim merkezi haline geldi.
İsrail bu bölgede Hizbullah’a ait silah ve altyapı bulunduğunu ileri sürerken Hizbullah bu iddiaları reddediyor. İsrail’in bölgedeki askeri hareketliliğini artırması yeni bir çatışma ihtimalini gündeme getirdi.
İsa ise bu bölgedeki gelişmelerin önümüzdeki dönemde ne yönde ilerleyeceğine ilişkin kesin bir tahminde bulunmadı ve süreci yakından izlediklerini ifade etti.
ABD: HEDEF GÜVENLİ VE EGEMEN BİR LÜBNAN
Mişel İsa, Washington’un temel hedefinin Lübnan’ın güvenli, bağımsız ve egemen bir devlet haline gelmesi olduğunu söyledi.
ABD, Hizbullah’ın silahlı kapasitesinin devlet otoritesinin dışında kalmamasını isterken, Lübnan hükümeti de İsrail’in saldırılarının durması ve güneydeki işgalin sona ermesi gerektiğini vurguluyor.
Bu nedenle önümüzdeki sürecin ana başlıkları; Hizbullah’ın silahsızlandırılması, İsrail’in çekilmesi, Lübnan ordusunun güneye yerleşmesi ve pilot bölgelerin genişletilmesi olacak.
