İsrail makamları, işgal altındaki Doğu Kudüs’ün Eski Şehir bölgesinin en bilinen girişlerinden biri olan Şam Kapısı’ndaki tabelayı değiştirdi. Kudüs Valiliği’nin açıklamasına göre Arapçada Bab el-Amud olarak bilinen Şam Kapısı’nın adını taşıyan tabela kaldırıldı ve yerine “Antik Kapı” anlamına gelen yeni bir tabela yerleştirildi.
The New Arab’ın aktardığı görüntülerde kapıya giden yollardaki yeni tabelalarda Arapça, İngilizce ve İbranice olarak “Ancient Gate” ifadesinin kullanıldığı görüldü. Mescid-i Aksa Mütevelli Heyeti’nden Fakhri Abu Diab da değişikliğin bölgenin Filistinli, Arap ve İslami kimliğini dönüştürmeye yönelik daha geniş bir politikanın parçası olduğunu savundu.
İsrail makamlarından tabela değişikliğinin gerekçesine ilişkin ayrıntılı bir açıklama kamuoyuna yansımazken, Kudüs Valiliği uygulamanın geçici veya yalnızca idari bir işlem olarak görülemeyeceğini belirtti.
KUDÜS VALİLİĞİ: ARAP KİMLİĞİNİ SİLME GİRİŞİMİ
Kudüs Valiliği, İsrail makamlarının şehirdeki cadde, tarihi yapı ve simgelerin Arapça isimlerini değiştirmeye devam ettiğini öne sürdü. Valilik, Şam Kapısı’ndaki son değişikliği de kentin kültürel ve tarihsel dokusunu dönüştürme girişimi olarak değerlendirdi.
Açıklamada, Kudüs’ün kapıları, sokakları ve tarihi yapılarının isimlerinin şehrin ulusal ve kültürel hafızasının ayrılmaz bir parçası olduğu vurgulandı. Yeni isimlerin kullanılmasının Arap, İslam ve Hristiyan mirasını zayıflatmayı amaçladığı savunuldu.
Valilik, isim değişikliklerinin Kudüs’ün tarihini ortadan kaldıramayacağını belirterek uygulamayı “şehirde yeni bir gerçeklik oluşturma” çabasının parçası olarak nitelendirdi. Bu değerlendirme Filistin yönetimine bağlı Kudüs Valiliği’nin siyasi tutumunu yansıtıyor.
ŞAM KAPISI’NIN TARİHİ YÜZYILLAR ÖNCESİNE UZANIYOR
Şam Kapısı, Kudüs Eski Şehir surlarının kuzeyindeki ana girişlerden biri. Kapının altında Roma İmparatoru Hadrian dönemine, milattan sonra 2. yüzyıla tarihlenen daha eski bir Roma kapısının kalıntıları bulunuyor.
Bugün görülen kapı ve çevresindeki surlar ise Osmanlı döneminde Kanuni Sultan Süleyman’ın emriyle 16. yüzyılda inşa edildi. İsrail Milli Kütüphanesi kayıtlarında bugünkü Şam Kapısı’nın 1538’de Kanuni Sultan Süleyman döneminde yapıldığı belirtiliyor.
Kapı Arapçada “Bab el-Amud”, yani “Sütun Kapısı” olarak biliniyor. İsim, Roma döneminde kapının iç kısmındaki meydanda bulunan sütundan geliyor. İngilizcedeki “Damascus Gate” adı ise buradan kuzeye uzanan tarihi yolun Şam yönüne gitmesinden kaynaklanıyor.
DOĞU KUDÜS’ÜN STATÜSÜ ULUSLARARASI HUKUKTA TARTIŞMASIZ DEĞİL
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 478 sayılı kararı, İsrail’in Kudüs’ün statüsünü değiştirmeye yönelik 1980 tarihli temel yasasını tanımadı ve kentin statüsünü değiştirmeyi amaçlayan önlemleri geçersiz kabul etti.
Uluslararası toplumun büyük bölümü İsrail’in Doğu Kudüs üzerindeki egemenlik iddiasını tanımıyor. Filistinliler ise Doğu Kudüs’ü gelecekte kurulacak bağımsız Filistin devletinin başkenti olarak görüyor.
Şam Kapısı tabelasının değiştirilmesi de bu nedenle yalnızca bir isim değişikliği olarak değil, Kudüs’ün tarihi, kültürel ve siyasi kimliği üzerinden devam eden daha geniş tartışmanın yeni bir parçası olarak değerlendiriliyor.
