ABD'de 3 Kasım Salı günü yapılacak ara seçimler öncesinde gözler Washington'a çevrildi. Milyonlarca seçmen, Kongre'nin yeni siyasi dengesini belirlemek için sandık başına gidecek. Cumhuriyetçiler mevcut çoğunluklarını korumaya çalışırken Demokratlar, Temsilciler Meclisi ve Senatoda üstünlüğü ele geçirmeyi hedefliyor. Başkan Donald Trump'ın gerileyen onay oranı, ekonomik kaygılar ve çekişmeli eyaletlerdeki yarışlar seçimlerin odağında bulunuyor. Peki, Kongre'deki dengeler değişirse Trump'ın kalan iki yılı nasıl etkilenecek? Seçim sonuçları dolar, borsa ve küresel ekonomiye nasıl yansıyabilir?
ABD'DE 435 VEKİL VE 35 SENATÖR SEÇİLECEK
ABD'de 3 Kasım'da Temsilciler Meclisinin 435 sandalyesinin tamamı ve Senatonun 100 sandalyesinden 35'i için oy kullanılacak. Ayrıca 36 eyalette valilik seçimleri yapılacak, eyalet meclislerinin üyeleri ve yerel yöneticiler belirlenecek.
Başkanlık seçimleri dört yılda, Kongre seçimleri ise iki yılda bir düzenleniyor. Başkanın görev süresinin ortasına denk gelen seçimler ara seçim olarak adlandırılıyor. Temsilciler Meclisi üyeleri iki, senatörler altı yıllığına seçiliyor. Bu yıl Senatodaki 33 olağan seçime Florida ve Ohio'daki iki özel seçim de eklendi. Yeni Kongre, 3 Ocak 2027'de göreve başlayacak.
KONGRE'DE DENGELER DEĞİŞEBİLİR: İŞTE SANDALYE HESABI
Seçim öncesinde Cumhuriyetçiler Kongre'nin iki kanadında da çoğunluğu elinde bulunduruyor. 1 Kasım verilerine göre Temsilciler Meclisinde 218 Cumhuriyetçi, 214 Demokrat ve bir bağımsız üye bulunuyor. İki sandalye ise boş durumda.
435 üyeli Mecliste çoğunluk için 218 sandalye gerekiyor. Senatoda Cumhuriyetçilerin 53, Demokratların ise kendileriyle hareket eden iki bağımsız üyeyle birlikte 47 sandalyesi bulunuyor.
Demokratların Temsilciler Meclisinde çoğunluğu elde etmesi için mevcut sandalye sayılarına göre en az dört ilave sandalye kazanması gerekiyor. Senatoda ise Cumhuriyetçilerden net dört sandalye almaları durumunda 51 sandalyeye ulaşabilecekler.
ANKETLERDE DEMOKRATLAR ÖNDE: HANGİ EYALETLER BELİRLEYİCİ?
Real Clear Politics'te yer alan seçim öncesi tahminlerde Demokratların Temsilciler Meclisinde 239, Senatoda ise 51 sandalyeye ulaşabileceği öngörülüyor.
Senato yarışlarında Georgia, Michigan, Maine, Alaska, Kuzey Carolina, Ohio ve Iowa yakından izleniyor. Demokratlar, Trump'ın 2024'te kazandığı Georgia ve Michigan'daki sandalyelerini korumaya çalışırken Cumhuriyetçiler, Kamala Harris'in kazandığı Maine'deki sandalyelerini ellerinde tutmayı hedefliyor.
Ancak anketler kesin sonuç anlamına gelmiyor. Özellikle az farkla sonuçlanabilecek yarışlar, Kongre'deki çoğunluğun hangi partide olacağını belirleyebilir.
43 MİLYONDAN FAZLA SEÇMEN OYUNU KULLANDI
ABD'de 47 eyalet ve başkent Washington'da 43 milyondan fazla seçmenin erken veya posta yoluyla oy kullandığı bildirildi. Bu sayı, 2022 ara seçimlerinin aynı dönemine göre yaklaşık 10 milyonluk artışa işaret ediyor.
Oy verme ve sayım kuralları eyaletlere göre değişiyor. Ülke genelinde sandıklar aynı anda kapanmadığından sonuçlar farklı saatlerde açıklanmaya başlayacak. Yakın yarışlarda posta oylarının sayılması ve itirazlar nedeniyle kesin sonuçların belirlenmesi birkaç gün sürebilecek.
TRUMP'A DESTEK GERİLİYOR: EKONOMİ SANDIĞI ETKİLER Mİ?
BBC News'in aktardığı verilere göre Trump, ikinci başkanlık dönemine yüzde 50'nin biraz üzerinde bir onay oranıyla başladı. Şubat ayı sonunda İsrail ile birlikte İran'a hava saldırıları başlatma kararı aldığı dönemde yaklaşık yüzde 42 seviyesinde bulunan oran, sonraki süreçte yüzde 37'ye geriledi. İlk başkanlık döneminin aynı aşamasında ise bu oran yüzde 43'tü.
Reuters/Ipsos'un 22-26 Ekim araştırmasında Trump'ın onay oranı yüzde 32 olarak ölçüldü. Oy kullanması beklenen seçmenlerin yüzde 53'ü Demokrat, yüzde 44'ü Cumhuriyetçi adaylara destek verdiğini veya bu yönde eğilim taşıdığını bildirdi. Farklı araştırmalardaki oranlar yöntem ve tarihlere göre değişirken ulusal ölçekteki üstünlük, Kongre'deki sandalye dağılımını tek başına belirlemiyor.
Hayat pahalılığı, enflasyon, enerji fiyatları ve satın alma gücü seçim yarışının önemli başlıkları arasında bulunuyor. Göç politikaları ve dış politikadaki gelişmeler de seçmen tercihlerini etkileyebilecek konular arasında yer alıyor.
Aynı araştırmada Trump'ın ekonomi yönetimini onaylayanların oranı yüzde 25, hayat pahalılığıyla mücadelesini destekleyenlerin oranı yüzde 20 oldu. Ekonomiyi yönetme konusunda Demokratları tercih edenler yüzde 34, Cumhuriyetçileri tercih edenler ise yüzde 28 seviyesinde ölçüldü.
KONGRE EL DEĞİŞTİRİRSE TRUMP'IN PLANI NE OLACAK?
Cumhuriyetçilerin iki kanattaki çoğunluğu koruması, Trump'ın yasama gündemini ilerletmesini kolaylaştırabilir. Demokratların Temsilciler Meclisinde üstünlük sağlaması ise bütçe, vergi ve göçmenlik düzenlemelerinde Beyaz Saray'ın daha güçlü bir muhalefetle karşılaşmasına yol açabilir.
Demokratların Meclis komitelerinin kontrolünü ele geçirmesi, yönetim üzerindeki denetimi de artırabilir. Senatodaki çoğunluğun değişmesi ise federal yargıçların ve üst düzey yönetim görevlilerinin onay süreçlerini etkileyebilir. Bununla birlikte birçok yasa teklifinde görüşmelerin sona erdirilmesi için 60 senatörün desteği gerekiyor.
Yeni Kongre'nin siyasi dağılımı, federal bütçe, vergiler ve kamu harcamalarına ilişkin kararları da etkileyebilir. Kongre'nin iki kanadının farklı partilerin kontrolüne geçmesi durumunda büyük ekonomik düzenlemelerin kabul edilmesi zorlaşabilir.
Dış politikada ise Kongre'nin bütçe ve denetim yetkileri Trump yönetiminin bazı adımlarını etkileyebilir. Ancak çoğunluğun değişmesi, başkanın diplomasi ve yürütme alanındaki yetkilerinin sona ereceği anlamına gelmiyor.
SEÇİM SONUÇLARI DOLAR, BORSA VE ALTINI NASIL ETKİLER?
Seçim sonuçları, yatırımcıların ABD'nin bütçe, vergi ve ticaret politikalarına ilişkin beklentilerini değiştirebilir. Cumhuriyetçilerin çoğunluğu koruması, Trump yönetiminin mevcut ekonomi gündemini sürdürmesine yönelik beklentileri güçlendirebilir. Bölünmüş bir Kongre ise bazı düzenlemelerin gecikmesi ihtimalini gündeme getirebilir.
Bununla birlikte dolar, borsa ve altının seçim sonuçlarına hangi yönde tepki vereceği kesin olarak öngörülemiyor. Enflasyon, faiz beklentileri ve küresel ekonomik gelişmeler piyasaların yönünde etkili olmaya devam edecek.
TRUMP'I BEKLEYEN ÜÇ SENARYO: 2028'E GİDEN YOL
Seçimlerde üç temel senaryo öne çıkıyor. Cumhuriyetçilerin her iki kanatta çoğunluğu koruması, Trump'ın yasama gündemi açısından en avantajlı tabloyu oluşturabilir. Demokratların iki kanatta da üstünlük sağlaması ise Beyaz Saray üzerindeki siyasi denetimi artırabilir.
Temsilciler Meclisi ve Senatonun farklı partilerin kontrolüne geçmesi durumunda bölünmüş bir Kongre ortaya çıkabilir. Böyle bir tabloda bütçe, vergi ve diğer yasa tekliflerinde partiler arası uzlaşma ihtiyacı artabilir.
Sonuçlar, Trump'ın 2027 ve 2028 yıllarında izleyeceği politikaları etkilerken iki partinin 2028 başkanlık seçimlerine yönelik hazırlıklarında da önemli bir gösterge olacak. Ancak ara seçimlerin sonucu, bir sonraki başkanlık yarışının kazananını doğrudan belirlemeyecek.
