Çocukları motive etmek için sıkça kullanılan “çok zekisin” sözü, her zaman beklenen etkiyi yaratmayabilir. Farklı yıllarda yapılan üç bilimsel araştırma, çocuklara yönelik övgülerin öğrenme isteği, motivasyon ve okul başarısıyla ilişkisini ortaya koydu. Ancak çalışmaların sonuçları her noktada örtüşmüyor.
400'DEN FAZLA ÖĞRENCİYLE DENEY YAPILDI
Psikolog Claudia Mueller ve Carol Dweck'in 1998 yılında yayımladığı araştırmada, 400'den fazla beşinci sınıf öğrencisi incelendi. Çocukların bir bölümü zekâları, diğer bölümü ise gösterdikleri çaba nedeniyle övüldü. Ardından öğrencilere daha zor sorular yöneltildi.
Zekâları övülen çocukların başarısızlık karşısında motivasyon kaybı yaşama ve kolay görevleri tercih etme eğilimi gösterdiği belirlendi. Çabaları takdir edilen öğrenciler ise öğrenmeye daha fazla odaklandı.
53 ÇOCUĞUN YILLAR SONRAKİ BAŞARISI İNCELENDİ
2018 yılında yayımlanan başka bir araştırmada, 53 çocuğun 1-3 yaşlarında ailelerinden aldığı övgüler ile dördüncü sınıftaki akademik başarıları karşılaştırıldı.
Çaba ve kullanılan yöntemlere yönelik övgülerin, çocukların zekânın geliştirilebilir olduğuna ilişkin inançları üzerinden sonraki matematik ve okuduğunu anlama başarılarıyla bağlantılı olduğu görüldü. Ancak araştırma, övgünün tek başına başarıyı artırdığını kanıtlamadı.
624 ÇOCUKLA YAPILAN ARAŞTIRMADA FARKLI SONUÇ
2019 yılında Yue Li ve Timothy Bates tarafından gerçekleştirilen üç deneyde ise 624 çocuk incelendi. Araştırmacılar, zekâya yönelik övgünün olumsuz etkilerine ilişkin önceki bulguları yeniden test etti.
Çalışmada bazı sınırlı etkiler görülse de önceki araştırmalarda bildirilen motivasyon ve performans sonuçlarının önemli bir bölümü tekrarlanamadı. Böylece övgünün çocuklar üzerindeki etkisinin her koşulda aynı olmadığı ortaya çıktı.
ÇOCUKLAR NASIL ÖVÜLMELİ?
Araştırmalar, çocukların hiç övülmemesi gerektiğini göstermiyor. Bunun yerine yalnızca zekâlarını övmek yerine gösterdikleri çabanın, kullandıkları yöntemlerin ve kaydettikleri ilerlemenin de takdir edilmesi öneriliyor.
Örneğin “Çok zekisin” demek yerine “Bu soruyu çözmek için farklı yollar denedin” veya “Önceki çalışmana göre ilerledin” gibi somut ifadeler kullanılabilir. Ancak tek bir övgü biçiminin bütün çocuklarda aynı sonucu vereceği söylenemiyor.
