Suriye’nin eski devlet başkanı Beşar Esad’ın Şam’daki bir mahkeme tarafından gıyabında idama mahkûm edilmesi Avrupa basınında geniş yankı buldu.
Esad ve aynı cezaya çarptırılan kardeşi Mahir Esad’ın Aralık 2024’ten bu yana Rusya’da bulunması, kararın fiilen uygulanıp uygulanamayacağı sorusunu gündeme getirdi. Avrupa gazetelerinin değerlendirmelerinde Moskova’nın tutumu, geçiş adaleti ve kararın siyasi anlamı öne çıktı.
CORRIERE DELLA SERA: ESAD MOSKOVA’DA LÜKS İÇİNDE
İtalyan Corriere della Sera, idam kararının Beşar Esad’ın günlük yaşamında kısa vadede büyük bir değişiklik yaratmayacağı görüşünde.
Gazete, Esad’ın Kremlin’in koruması altında Moskova’da bulunduğunu ve ailesinin Rusya’da varlıklı bir yaşam sürdüğünü yazdı.
Corriere della Sera, Esad ailesinin iktidar yıllarında biriktirdiği servetin bir bölümünün Rus banka hesaplarında bulunduğunu öne sürdü.
ESAD’IN İADESİ BEKLENMİYOR
Esad kardeşlerin Rusya’da bulunması, mahkemenin verdiği idam cezasının uygulanmasının önündeki en büyük engel olarak görülüyor.
Mevcut durumda Moskova’nın Beşar veya Mahir Esad’ı Suriye’ye iade edeceğine ilişkin bir işaret bulunmadığı değerlendirmeleri yapılıyor.
Bu nedenle Şam’daki kararın en azından kısa vadede hukuki sonuçtan çok siyasi ve sembolik anlam taşıyabileceği belirtiliyor.
TELEGRAPH’TAN PUTİN’E MESAJ
İngiliz The Daily Telegraph ise kararı yalnızca Esad üzerinden değerlendirmedi.
Gazete, Beşar Esad’ın bugün Rusya’da koruma altında olmasının geçmişte yöneltilen suçlamaların ortadan kalktığı anlamına gelmediğini savundu.
Yorumda Esad’ın kaderi üzerinden Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e de göndermede bulunularak otoriter yönetimlerin güçlü müttefiklere sahip olmasının geçmişte yaşananları kalıcı olarak silemeyeceği görüşü dile getirildi.
“TARİH SUÇLULARIN PEŞİNİ BIRAKMAZ”
Telegraph’ın değerlendirmesinde, savaş ve insanlığa karşı suç iddialarının zaman geçmesi veya siyasi koruma sağlanmasıyla ortadan kalkmayacağı savunuldu.
Gazete, Esad’ın Moskova’da yaşamaya devam edebileceğini ancak hakkında yürütülen hukuki ve siyasi hesaplaşmanın sona ermediğini belirtti.
ALMAN BASINI KARARA ŞÜPHEYLE YAKLAŞTI
Alman Frankfurter Allgemeine Zeitung ise Şam’daki idam kararını daha eleştirel bir açıdan değerlendirdi.
Gazete, kararın önemli ölçüde “sembolik siyaset” niteliğinde olduğunu savunarak yeni Suriye yönetiminin eski rejimle hesaplaşma konusundaki kararlılığını göstermek istediğini yazdı.
“GEÇİŞ ADALETİ İÇİN KAÇIRILMIŞ FIRSAT”
Frankfurter Allgemeine Zeitung’a göre yeni yönetimin önünde Esad döneminde yaşananları kapsamlı ve şeffaf biçimde inceleyecek bir geçiş adaleti mekanizması kurma fırsatı bulunuyordu.
Gazete, kısa sürede verilen idam hükmünün bu açıdan tartışmalı olduğunu belirterek Suriye yargısının idam cezası yerine kapsamlı bir hukuki hesaplaşmaya yönelmesi gerektiğini savundu.
ESAD’IN İDAM CEZASI UYGULANABİLİR Mİ?
Avrupa basınındaki ortak soru, mahkeme kararından çok cezanın nasıl uygulanabileceği üzerinde yoğunlaşıyor.
Beşar ve Mahir Esad’ın Rusya’da bulunması ve yakın zamanda Suriye’ye iadelerinin beklenmemesi, idam kararının şimdilik uygulanmasını zorlaştırıyor.
Buna karşılık karar, Şam’daki yeni yönetimin eski rejimle hesaplaşmada nasıl bir yol izleyeceğine ilişkin önemli bir işaret olarak değerlendiriliyor.
AVRUPA BASINI İKİYE AYRILDI
İtalyan ve İngiliz basınındaki yorumlarda Esad’ın geçmişteki eylemleriyle hesaplaşmasının kaçınılmaz olduğu görüşü öne çıkarken Alman basını, kullanılan yönteme daha mesafeli yaklaşıyor.
Tartışmanın merkezinde ise tek bir soru bulunuyor: Esad hakkındaki idam hükmü gerçek bir yargı sürecinin başlangıcı mı olacak, yoksa Rusya’daki sürgünü nedeniyle sembolik bir karar olarak mı kalacak?
