Norveç merkezli Hengaw İnsan Hakları Örgütü, İran’da temmuz ayında gerçekleştirildiğini belirttiği idamlara ilişkin rapor yayımladı.
Örgütün açıkladığı verilere göre, İran’da bir ay içerisinde 67 kişinin idam edildiği ileri sürüldü. Raporda, infaz edilenler arasında siyasi ve dini mahkûmların da bulunduğu belirtildi.
9 SİYASİ VE DİNİ MAHKÛMUN İDAM EDİLDİĞİ İDDİASI
Hengaw’ın raporunda, temmuz ayında idam edilenler arasında en az 9 siyasi ve dini mahkûmun bulunduğu öne sürüldü.
Bu kişilerin, daha önceki protestolar kapsamında gözaltına alınanlar da dahil olmak üzere, “muharebe”, “casusluk” ve benzeri güvenlik suçlamalarıyla idam edildiği iddia edildi.
Örgüt, İran makamlarının bu davalarda uyguladığı yargı süreçlerine ilişkin eleştirilerde bulundu.
BAZI İNFAZLARIN GİZLİ YAPILDIĞI ÖNE SÜRÜLDÜ
Raporda, temmuz ayında gerçekleştiği belirtilen 67 infazdan yalnızca 8’inin İran resmi makamları veya yargıya bağlı medya kuruluşları tarafından duyurulduğu ifade edildi.
Hengaw, 7 mahkûmun ailelerine haber verilmeden ve son görüşme hakkı tanınmadan idam edildiğini, 2 kişinin ise kamuya açık şekilde infaz edildiğini ileri sürdü.
Örgüt ayrıca, idam edilenler arasında 16 yaşında işlediği iddia edilen bir suç nedeniyle hüküm giyen 18 yaşındaki Beluç genç Meysem İrendegani’nin de bulunduğunu belirtti.
İRAN’DA İDAM TARTIŞMALARI VE ÖNCEKİ SÜREÇ
İran, uzun süredir yüksek infaz oranları nedeniyle uluslararası insan hakları kuruluşlarının eleştirilerine konu oluyor.
Özellikle 2022 yılında başlayan “Jin, Jiyan, Azadî” (Kadın, Yaşam, Özgürlük) protestoları sonrasında gözaltılar, yargı süreçleri ve verilen idam kararları uluslararası kamuoyunun gündeminde yer aldı.
Hengaw ve benzeri insan hakları kuruluşları, İran’daki idam uygulamalarının özellikle siyasi davalarda baskı aracı olarak kullanıldığını savunuyor.
İran makamları ise birçok davada verilen cezaların ülkenin yasaları çerçevesinde uygulandığını belirtiyor. Hengaw’ın açıkladığı rakamlar bağımsız kaynaklar tarafından tamamen doğrulanmış resmi veriler değildir; örgütün kendi izleme ve raporlama çalışmalarına dayanmaktadır.
