İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu, Hürmüz Boğazı’ndan geçişine izin verilen ülkelerin gemilerinden çeşitli hizmetler karşılığında ücret alınmasını öngören düzenlemeyi kabul etti. İran resmi haber ajansı IRNA’ya göre karar, “Hürmüz Boğazı’nın Güvenliğinin ve Kalkınmasının Sağlanmasına Yönelik Stratejik Eylem Planı” kapsamında görüşülen üçüncü maddeyle alındı.
DENİZCİLİK, GÜVENLİK VE ÇEVRE HİZMETLERİ ÜCRETLENDİRİLECEK
Komisyon Sözcüsü Hasan Kaşkavi, gemilerden denizcilik ve çevre hizmetleri, özel durumlarda yakıt ikmali, sigorta, güvenlik ve Hürmüz Boğazı’nda sağlanan diğer hizmetler karşılığında ücret alınacağını açıkladı. Ücretlerin İran riyali veya Tahran yönetiminin belirleyeceği başka bir para birimiyle tahsil edilebileceği bildirildi.
DÜZENLEME HENÜZ YASALAŞMADI
Karar şu aşamada yalnızca ilgili Meclis komisyonunda kabul edildi. Düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için komisyon raporunun İran Meclisi Genel Kurulu’na sunulması ve burada kabul edilmesi gerekiyor. Ardından metin Anayasayı Koruyucular Konseyi’nin denetiminden geçecek. Dolayısıyla gemilerden ücret alınmasına ilişkin uygulama henüz kesinleşmiş ve yürürlüğe girmiş değil.
TAHRAN ‘SEYRÜSEFER ÖZGÜRLÜĞÜ’ VURGUSU YAPTI
Kaşkavi, tasarının uluslararası hukuk çerçevesinde deniz ulaşımı özgürlüğünü tanıdığını ancak Hürmüz Boğazı’na kıyısı bulunan ülkelerin güvenliği, egemenliği ve haklarının da korunması gerektiğini söyledi. İran tarafı, alınması planlanan bedeli doğrudan bir “geçiş ücreti” yerine boğazda sağlanan hizmetlerin karşılığı olarak tanımlıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA DAHA ÖNCE DE ÜCRET GÜNDEME GELMİŞTİ
İran ile Umman arasında daha önce gündeme gelen bir çerçeve üzerinde de gemilerin sigorta, yakıt ikmali ve çevre hizmetleri gibi faaliyetler için ödeme yapması öngörülmüştü. İranlı kaynaklar, gemilerden yük değerinin belirli bir yüzdesinin alınacağı yönündeki iddiaları reddetmiş ve ücretlerin verilen hizmetlerin kapsamına göre belirleneceğini belirtmişti.
HÜRMÜZ DÜNYA ENERJİ TİCARETİ İÇİN KRİTİK
Basra Körfezi’ni Umman Körfezi ve açık denizlere bağlayan Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve doğal gaz taşımacılığının en önemli geçiş noktalarından biri. Bu nedenle İran’ın boğazdaki gemi trafiğine yönelik yeni ücret ve geçiş düzenlemeleri, yalnızca bölgesel güvenlik açısından değil, uluslararası enerji ve deniz taşımacılığı açısından da yakından takip ediliyor.
PEZEŞKİYAN’DAN ‘EKONOMİK SAVAŞ’ MESAJI
Düzenlemenin gündeme geldiği dönemde İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da ülkesinin ağır ekonomik baskı altında olduğunu belirterek mevcut durumu “topyekûn ekonomik savaş” olarak nitelendirdi. İran yönetiminin Hürmüz Boğazı’na yönelik yeni adımı, ABD ile İran arasında yaptırımlar ve bölgesel güvenlik konularındaki gerilimin sürdüğü bir dönemde geldi.
