İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Umman ile Hürmüz Boğazı’ndan geçiş güzergâhı konusunda anlaşmaya vardıklarını açıkladı. Pezeşkiyan, boğazın tamamen yeniden açılmasını ABD’nin 17 Haziran’da imzalanan İslamabad Mutabakatı kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesine bağladı. Haziran ayında ABD ile İran arasında Pakistan’ın arabuluculuğunda imzalanan mutabakat, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve ABD’nin deniz ablukasını kaldırması gibi maddeler içeriyordu. Ancak sonraki süreçte anlaşmanın uygulanmasında sorunlar yaşanmış ve boğazdaki gerilim devam etmişti.
İRAN İLE UMMAN GEÇİŞ GÜZERGÂHINDA ANLAŞTI
Pezeşkiyan, İran devlet medyasına yaptığı açıklamada, Umman ile yürütülen müzakerelerde Hürmüz Boğazı’ndan geçişe ilişkin bir güzergâh üzerinde uzlaşıldığını söyledi. Hazırlanan yol haritasının İran’ın dini liderine de iletildiğini belirten Pezeşkiyan, planın Devrim Muhafızları ve müzakere heyeti tarafından kabul edildiğini ifade etti. İran ile Umman arasında yürütülen görüşmelerde ticari gemilerin geçişi, güvenlik düzenlemeleri ve uzun vadeli bir trafik yönetimi sistemi üzerinde çalışıldığı daha önce de açıklanmıştı.
PEZEŞKİYAN ABD’YE ŞARTLARI SIRALADI
İran Cumhurbaşkanı, boğazın yeniden tamamen açılması için Washington yönetiminin üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmesi gerektiğini söyledi. Pezeşkiyan, ABD’den İran’a yönelik yaptırımların ve deniz ablukasının kaldırılmasını, dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasını ve İran’a yönelik yatırımların önünün açılmasını istedi. Ayrıca ABD’nin İsrail’in Lübnan’daki askeri faaliyetlerini sona erdirmesi için baskı yapması gerektiğini savundu. Pezeşkiyan, bu şartların yerine getirilmesi halinde İran’ın da Hürmüz Boğazı’nı yeniden açacağını belirtti.
İSLAMABAD MUTABAKATI YENİDEN GÜNDEMDE
ABD ile İran arasında 17 Haziran’da Pakistan’ın arabuluculuğunda elektronik olarak imzalanan İslamabad Mutabakatı, iki ülke arasındaki ateşkesin uzatılmasını ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını öngörüyordu. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in açıkladığı mutabakata göre İran boğazı açacak, ABD ise deniz ablukasını kaldıracaktı. Ancak sonraki haftalarda tarafların birbirlerini taahhütlerini yerine getirmemekle suçlaması nedeniyle süreç aksadı. İran Ağustos ayında ABD’nin davranışlarını değiştirmesi gerektiğini belirterek boğazın tamamen açılması için yeni şartlar gündeme getirmişti.
PEZEŞKİYAN’DAN BÖLGE ÜLKELERİYLE DİYALOG MESAJI
Pezeşkiyan konuşmasında İran’ın komşu ve bölge ülkeleriyle ilişkilerini diplomasi yoluyla güçlendirmek istediğini de belirtti. Pakistan, Afganistan, Suudi Arabistan, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Umman, Mısır, Azerbaycan ve Türkmenistan ile ortak bir anlayış geliştirilmesini hedeflediklerini söyleyen Pezeşkiyan, bölgesel güvenliğin ancak diyalog ve karşılıklı iş birliğiyle sağlanabileceğini ifade etti.
