İran, Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş kısıtlamalarından Hindistan, Çin, Irak ve Katar'a ait gemilerin muaf tutulduğunu açıkladı. İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkan Yardımcısı Emir Hayat Mukaddem'in duyurduğu listede Türkiye yer almadı. Ancak açıklamada Türk gemilerinin boğazdan geçişinin tamamen yasaklandığına ilişkin herhangi bir bilgi paylaşılmadı. Muafiyet tanınan ülkeler için farklı geçiş ücreti uygulamalarının bulunması da dikkat çekti.
İRAN'DAN HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA 4 ÜLKEYE MUAFİYET
İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkan Yardımcısı Emir Hayat Mukaddem, İran Öğrenci Haber Ajansı SNN'ye verdiği röportajda Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğine ilişkin açıklamalarda bulundu. Mukaddem, Hindistan, Çin, Irak ve Katar'a ait gemilerin mevcut geçiş kısıtlamalarından muaf tutulduğunu bildirdi.
Mukaddem, "Şu anda Hindistan, Çin, Irak ve Katar'ı Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş kısıtlamalarından muaf tuttuk. Bu ülkelerin gemileri serbestçe geçiş yapıyor. Amerikalılar da bu gemilere müdahale etmiyor" ifadelerini kullandı.
HİNDİSTAN VE ÇİN'E MUAFİYETİN GEREKÇESİ AÇIKLANDI
Mukaddem'in açıklamasına göre Hindistan'a sağlanan geçiş kolaylığında, İran'ın bu ülkeden gerçekleştirdiği ilaç ithalatının kesintiye uğramaması etkili oldu. Hindistan gemileri geçiş kısıtlamalarından muaf tutulurken ücret ödemeye devam edecek.
Çin'e tanınan muafiyetin ise Pekin yönetiminin uluslararası alanda ve Birleşmiş Milletler nezdindeki siyasi desteğiyle bağlantılı olduğu belirtildi. Çin gemilerinin de geçiş ücretinden muaf tutulmadığı açıklandı.
KATAR'A ÜCRETSİZ GEÇİŞ HAKKI TANINDI
İran'ın açıkladığı düzenlemede Katar'a diğer ülkelerden farklı bir uygulama getirildi. Bölgesel diplomasi ve arabuluculuk faaliyetleri nedeniyle Katar'a ait gemilerden geçiş ücreti alınmayacağı bildirildi.
Irak da geçiş kısıtlamalarından muaf tutulan ülkeler arasında yer aldı. Ancak Irak'a ait gemilerin geçiş ücretlerine ilişkin ayrıntılı bilgi verilmedi.
Böylece dört ülkeye geçiş kolaylığı sağlanırken ücretlendirme konusunda farklı uygulamalar benimsendi.
TÜRKİYE NEDEN MUAFİYET LİSTESİNDE YOK?
İran'ın duyurduğu dört ülkelik listede Türkiye'ye yer verilmedi. Ancak Emir Hayat Mukaddem'in açıklamasında Türkiye'nin neden muafiyet kapsamına alınmadığına ilişkin bir gerekçe de paylaşılmadı.
Türkiye'nin listede bulunmaması, Türk bayraklı gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişinin tamamen yasaklandığı anlamına gelmiyor. Açıklamada Türk gemilerine yönelik özel bir geçiş yasağı veya engelleme kararı duyurulmadı.
Türk bayraklı gemiler ile Türkiye'ye yük taşıyan gemilerin hangi koşullarda geçiş yapabileceğine ilişkin de ayrıca bilgi verilmedi.
TÜRK GEMİLERİNİN GEÇİŞİ YASAKLANDI MI?
İranlı yetkilinin açıklamasında Türk gemilerinin geçişini doğrudan yasaklayan bir karar bulunmuyor. Bu nedenle Türkiye'nin muafiyet listesinde yer almaması ile geçiş yasağı uygulanması arasında ayrım yapılması gerekiyor.
Türkiye'ye ait gemilerin mevcut genel seyir kurallarına mı tabi olacağı, yoksa ilerleyen süreçte özel bir düzenleme yapılıp yapılmayacağı konusunda kesinleşmiş bir açıklama bulunmuyor.
Türkiye'nin neden listede yer almadığı ve Türk gemilerine hangi koşulların uygulanacağı ise henüz açıklığa kavuşmadı.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN ENERJİ TİCARETİNDEKİ ÖNEMİ
Basra Körfezi ile Umman Körfezi'ni birbirine bağlayan Hürmüz Boğazı, uluslararası petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz taşımacılığının önemli güzergâhlarından biri olarak öne çıkıyor. Bu nedenle boğazdaki geçiş uygulamaları, deniz ticareti ve enerji sevkiyatı açısından önem taşıyor.
İran'ın Hindistan, Çin, Irak ve Katar için açıkladığı muafiyetlerde ekonomik ve diplomatik ilişkilerin etkili olduğu belirtilirken Türkiye dahil diğer ülkelere yönelik yeni bir düzenleme duyurulmadı.
Tahran yönetiminin açıklamasıyla dört ülkenin geçiş koşulları belirginleşirken Türk gemilerinin durumu hakkında henüz ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.
