ABD'de yapılan ara seçimlerde Demokratların Senato ve Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu kazanması, Başkan Donald Trump hakkında yeni bir azil süreci başlatılması ihtimalini gündeme getirdi. Demokratların Kongrede yönetim üzerindeki denetim yetkilerini artırmasıyla Beyaz Saray'ın bütçe, üst düzey atamalar ve askerî harcamalar konusunda daha fazla incelemeyle karşılaşması bekleniyor. Trump'ın görev süresinin kalan iki yılında Kongre ile yaşanabilecek siyasi anlaşmazlıklar, Washington'daki yeni dönemin başlıca gündemlerinden biri olacak.
TRUMP HAKKINDA ÜÇÜNCÜ AZİL SÜRECİ GÜNDEME GELEBİLİR
Demokratların Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu elde etmesi, Trump hakkında üçüncü kez azil süreci başlatılmasının önünü açabilecek siyasi koşulları oluşturdu. Ancak yeni bir azil girişimine ilişkin kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.
Demokratların Temsilciler Meclisi Azınlık Lideri Hakeem Jeffries, yeni bir azil süreci ihtimalini dışlamadıklarını belirtirken Cumhuriyetçiler de Demokratların böyle bir girişimde bulunabileceğini savunuyor.
ABD'de başkan hakkında azil suçlamalarının kabul edilmesi için Temsilciler Meclisi'nde basit çoğunluk yeterli oluyor. Başkanın görevden alınabilmesi için ise Senatoda hazır bulunan üyelerin üçte ikisinin desteği gerekiyor. Bu nedenle Demokratların Kongrede çoğunluğu elde etmesi, Trump'ın görevden alınacağı anlamına gelmiyor.
KONGRE, TRUMP YÖNETİMİ ÜZERİNDEKİ DENETİMİNİ ARTIRABİLİR
Seçimlerin ardından Demokratların Kongre komisyonları aracılığıyla Beyaz Saray üzerindeki denetim yetkilerini daha etkin kullanması bekleniyor. Komisyonlar, üst düzey hükümet yetkililerini ifade vermeye çağırabilecek, resmî belgeler talep edebilecek ve federal kurumların çalışmalarını inceleyebilecek.
ABD basınında yer alan değerlendirmelere göre Trump ve ailesinin ticari faaliyetleri, Jeffrey Epstein'e ilişkin belgelerin açıklanma süreci ve ABD Savunma Bakanlığının harcamaları olası inceleme başlıkları arasında bulunuyor.
Ancak bu konularda yeni soruşturma başlatılacağına ilişkin kesinleşmiş bir karar henüz açıklanmadı.
TRUMP'IN ÜST DÜZEY ATAMALARINDA SENATO ENGELİ
Demokratların Senatoda çoğunluğu kazanması, Trump'ın federal yönetimde yapacağı atamalarda da yeni bir dönem başlatacak. ABD'de kabine üyeleri, büyükelçiler, federal yargıçlar ve Yüksek Mahkeme üyelerinin atanabilmesi için Senatonun onayı gerekiyor.
Demokratlar, Trump'ın aday gösterdiği isimlerin onay süreçlerini geciktirebilecek veya adaylıkları reddedebilecek. Bu durum, Beyaz Saray'ın bazı görevlere yapılacak atamalarda Demokratlarla uzlaşmasını gerektirebilir.
Trump'ın başkanlık yetkileri devam etse de Senatonun onayına bağlı görevlendirmelerde Kongredeki yeni çoğunluk belirleyici rol oynayabilecek.
İRAN SAVAŞI VE ASKERÎ HARCAMALAR MERCEK ALTINDA
Demokratların Kongrede çoğunluğu ele geçirmesiyle ABD'nin İran'a yönelik askerî politikalarının daha yoğun biçimde denetlenmesi bekleniyor. Özellikle askerî operasyonların kapsamı, savaşın finansmanı ve Amerikan askerlerinin bölgedeki varlığı konusunda Trump yönetiminden daha fazla açıklama istenebilecek.
İran savaşının enerji fiyatları ve enflasyon üzerindeki etkileri de Kongrede ele alınabilecek konular arasında yer alıyor. İsrail'e askerî yardımlar, Orta Doğu'daki Amerikan askerî varlığı ve İran'la diplomatik müzakere seçenekleri de Demokratların gündemine gelebilecek.
Bunun yanında Savunma Bakanlığının harcamaları ve dış yardım paketleri konusunda Kongrenin bütçe yetkileri, Beyaz Saray'ın kararlarını etkileyebilecek.
BÜTÇE VE VETO YETKİSİ YENİ ANLAŞMAZLIKLARA YOL AÇABİLİR
Kongredeki yeni siyasi dengeler, Trump yönetiminin federal bütçeye ilişkin taleplerini de etkileyecek. Savunma harcamaları, sınır güvenliği ve göçmenlerin sınır dışı edilmesi için ayrılacak kaynakların onaylanmasında Demokratlarla uzlaşma gerekecek.
Tarafların bütçe üzerinde anlaşamaması durumunda federal hükümetin kapanması ihtimali gündeme gelebilecek. Öte yandan Trump'ın Kongreden geçen yasaları veto etme yetkisi devam ediyor. Başkanlık vetosunun aşılabilmesi için Kongrenin her iki kanadında üçte iki çoğunluk gerekiyor.
Bu nedenle Demokratların çoğunluğu kazanması, kendi hazırladıkları düzenlemeleri Beyaz Saray'ın onayı olmadan kolayca yürürlüğe koyabilecekleri anlamına gelmiyor.
TRUMP'IN KALAN İKİ YILINDA YENİ SİYASİ DENGE
2024 başkanlık seçimlerinde yeniden Beyaz Saray'a dönen Trump, ikinci döneminin ilk iki yılında Cumhuriyetçilerin Kongredeki çoğunluğuyla çalıştı. Ara seçimlerin ardından Demokratların her iki kanadın kontrolünü elde etmesiyle bu durum değişti.
Trump, başkanlık kararnameleri çıkarma ve yürütme yetkilerini kullanma hakkını koruyacak. Ancak Kongrenin bütçe, denetim ve atamalardaki yetkileri, yönetimin karar alma süreçlerinde daha fazla müzakere yapılmasını gerektirebilecek.
Yeni dönemde azil ihtimali, yönetim hakkında açılabilecek soruşturmalar, federal atamalar ve askerî harcamalar, Beyaz Saray ile Kongre arasındaki siyasi mücadelenin öne çıkan başlıkları arasında yer alacak.
