İsrail'de 27 Ekim 2026'da yapılan genel seçimlerin ardından parlamentodaki siyasi dengeler değişti ancak yeni hükümetin kim tarafından kurulacağı belirsizliğini koruyor. Başbakan Binyamin Netanyahu'nun liderliğindeki ittifak çoğunluğunu kaybederken Gadi Eisenkot öncülüğündeki muhalefet de tek başına hükümet kurabilecek sandalye sayısına ulaşamadı. Arap partilerinin temsil gücünü artırması koalisyon seçeneklerini yeniden gündeme taşıdı. Oy sayımı tamamlanırken sonuçların 4 Kasım'da Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'a resmen sunulması bekleniyor. Gözler, partiler arasındaki görüş ayrılıklarına ve hükümet kurma sürecine çevrildi.
SANDIKTAN ÇIKAN YENİ SİYASİ TABLO
İsrail Merkez Seçim Komisyonu, 27 Ekim'de yapılan parlamento seçimlerinin oy sayımını tamamlayarak 30 Ekim'de sandalye dağılımını açıkladı. 120 sandalyeli İsrail Parlamentosu Knesset'te Netanyahu'nun Likud Partisi 27 milletvekiliyle birinci sırada yer alırken Gadi Eisenkot liderliğindeki Yashar Partisi 21 sandalye kazandı.
Netanyahu'yu destekleyen partilerin toplam sandalye sayısı 68'den 53'e geriledi. Eisenkot öncülüğündeki muhalefet bloku 48, Arap partileri ise 19 milletvekili çıkardı. Arap partilerinin sandalyelerinin 11'ini Ortak Liste, 8'ini Ra'am kazandı. Böylece bu partilerin toplam temsil gücü önceki parlamentoya göre 9 sandalye arttı.
Seçime katılım oranı yüzde 77,9 olarak kaydedildi. Hiçbir siyasi blok, hükümet kurmak için gereken 61 sandalyelik çoğunluğa tek başına ulaşamadı.
HÜKÜMETİN ANAHTARI 61 SANDALYEDE
İsrail'de seçimlerden birinci çıkan parti hükümeti otomatik olarak kuramıyor. Yeni hükümetin parlamentoda yeterli desteği sağlaması gerekiyor. Netanyahu'nun ittifakı çoğunluğun 8 sandalye gerisinde kalırken muhalefetin 61 sandalyeye ulaşabilmesi için 13 milletvekilinin daha desteğine ihtiyacı bulunuyor.
Bu nedenle hükümetin kurulması, siyasi bloklar arasında yeni anlaşmalar yapılmasına bağlı. Ancak yalnızca sandalye sayıları değil, partilerin siyasi programları ve birlikte yönetim oluşturma konusundaki tutumları da görüşmelerde önem taşıyor. Netanyahu ve Eisenkot hükümeti kurabileceklerini savunsa da iki tarafın çoğunluğu nasıl sağlayacağı henüz netleşmedi.
ARAP PARTİLERİNİN HÜKÜMET KURMA SÜRECİNDEKİ KONUMU
Arap partilerinin parlamentodaki toplam sandalye sayısını 10'dan 19'a yükseltmesi, seçimlerin öne çıkan sonuçlarından biri oldu. Muhalefetin 48 sandalyesiyle birlikte değerlendirildiğinde toplam 67 milletvekiline ulaşılıyor. Ancak bu hesap, partilerin ortak hükümet kurmak üzere anlaştığı anlamına gelmiyor.
Muhalefetteki bazı partiler Arap partileriyle koalisyona karşı çıkıyor. Yisrael Beytenu lideri Avigdor Lieberman hükümet ortaklığına karşı olduğunu açıklarken Demokratlar Partisi lideri Yair Golan, Netanyahu dışında bir hükümet kurulabilmesi için iş birliği çağrısında bulundu.
Arap partilerinin hükümete katılması, dışarıdan destek vermesi veya muhalefette kalması farklı seçenekler arasında bulunuyor. Ancak Ortak Liste ve Ra'am'ın ayrı partiler olması nedeniyle 19 sandalyenin tek bir siyasi karar doğrultusunda kullanılacağı kesin değil. Henüz bu seçeneklerden herhangi biri üzerinde anlaşma sağlanmadı.
KOALİSYON SEÇENEKLERİNDE SİYASİ GÖRÜŞ AYRILIKLARI
İsrail'de hükümet arayışını etkileyen konuların başında partilerin siyasi farklılıkları geliyor. Netanyahu'nun ittifakında Likud'un yanı sıra aşırı sağcı ve ultra-Ortodoks partiler bulunurken muhalefet merkez, sağ ve sol çizgideki farklı oluşumlardan meydana geliyor. Bu nedenle Netanyahu'nun yerine yeni bir başbakanın göreve gelmesini isteyen partilerin ortak bir hükümet programında uzlaşması kesin değil.
Geniş tabanlı koalisyon veya dışarıdan desteklenen azınlık hükümeti olası seçenekler arasında bulunuyor. ABD Kongre Araştırma Servisinin 30 Ekim tarihli değerlendirmesinde, Netanyahu ile Eisenkot arasında görev paylaşımına dayalı bir model de ele alındı. Ancak Eisenkot'un seçim öncesinde Netanyahu'nun başbakan olarak kalmasına imkân verecek bir anlaşmaya karşı çıktığı belirtildi. Bu seçenekler üzerinde henüz uzlaşma sağlanmadı.
SEÇİM SONRASI İDDİALAR VE TARTIŞMALAR
Seçimlerin ardından Netanyahu ve Likud Partisi, Arap partileriyle bağlantılı seçim usulsüzlüğü iddialarını gündeme getirdi. Bazı iddialarla ilgili inceleme başlatılırken seçim yetkilileri, sistematik usulsüzlüğü destekleyen kanıt bulunmadığını açıkladı. Yetkililer, incelemelerin açıklanan sonuçları değiştirmesinin beklenmediğini bildirdi.
Yeni parlamentonun çalışma düzeni de tartışılan konular arasında bulunuyor. Muhalefet ile Arap partilerinin belirli konularda birlikte hareket etmesi, Meclis başkanlığının belirlenmesi ve yasama gündeminin şekillenmesinde etkili olabilir. Ancak bu yönde kesinleşmiş bir iş birliği kararı yok.
YENİ HÜKÜMETİN DIŞ POLİTİKAYA OLASI ETKİLERİ
27 Ekim'deki seçimler, Gazze'de savaşın başladığı Ekim 2023'ten bu yana İsrail'de gerçekleştirilen ilk genel seçim oldu. Bu nedenle hükümetin yapısı, Gazze'ye yönelik politikalar, bölgesel güvenlik konuları ve ABD ile ilişkiler açısından da takip ediliyor.
ABD Kongre Araştırma Servisi, 30 Ekim'deki değerlendirmesinde yeni hükümetin siyasi bileşiminin İsrail'in bölgesel politikaları ve Washington ile ilişkileri üzerinde etkili olabileceğini belirtti. Ancak koalisyonda hangi partilerin yer alacağı ve ortak hükümet programının nasıl şekilleneceği belli olmadığından dış politikada yaşanabilecek değişikliklere ilişkin kesinleşmiş bir gelişme bulunmuyor.
HÜKÜMET KURMA SÜRECİNDE SIRADAKİ ADIMLAR
İsrail Merkez Seçim Komisyonunun sonuçları 4 Kasım'da Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'a resmen sunması bekleniyor. Yeni parlamentonun ise 10 Kasım'da yemin ederek çalışmalarına başlaması planlanıyor.
Cumhurbaşkanı Herzog, siyasi partilerle görüşerek hükümet kurma görevini parlamentoda yeterli desteği sağlayabileceğini değerlendirdiği milletvekiline verecek. Görevlendirilen ismin 28 günlük süresi bulunacak ve gerektiğinde bu süre 14 gün uzatılabilecek.
İlk görevlendirilen milletvekilinin hükümeti kuramaması halinde başka isimler gündeme gelebilecek. Görüşmelerin sonuçsuz kalması durumunda yeniden seçim ihtimali de bulunuyor.
Ancak 3 Kasım itibarıyla yeniden seçim kararı alınmış değil. Netanyahu, yeni hükümet kuruluncaya kadar mevcut görevini sürdürüyor. Hükümetin kim tarafından kurulacağı ise Cumhurbaşkanı Herzog'un siyasi partilerle yapacağı görüşmelerin ve parlamentoda sağlanacak desteğin ardından netleşecek.
