İsrail hükümeti, işgal altındaki Doğu Kudüs'teki "E1" Yahudi yerleşim projesine dair taahhütlerini ihlal ederek, itirazda bulunan taraflara haber vermeksizin 1234 konutluk ilk ihaleyi yayımladı. Ir Amim, Bimkom ve Peace Now isimli İsrailli sivil toplum kuruluşları tarafından yapılan ortak açıklamada, hükümetin Devlet Savcılığı aracılığıyla verdiği resmi taahhütten geri adım attığı ifade edildi.
Açıklamada, "E1" projesi dahilinde 1234 konut için ilk ihalenin, davacılara daha önce yapılması gereken ön bildirimin sağlanmadan yayımlandığı belirtildi. İhaleye dair sürecin, Kudüs Bölge Mahkemesinde devam ederken, devletin henüz resmi görüşünü sunmadığı vurgulandı. Devlet Savcılığı'nın 19 Temmuz'da, davacılara ihalenin yayımlanmasının 2-3 ay beklenmemesi gerektiğini bildirdiği hatırlatıldı. Ayrıca, ihalenin açılmasına karar verilmesi durumunda önceden bildirim yapılacağına dair sözler verildiği kaydedildi.
İHALE HUKUKİ SÜREÇ DEVAM EDİYORKEN YAPILDI
Yapılan açıklamada, "Ancak hükümet, hiçbir ön uyarı yapmadan ilk ihaleyi duyurdu. Davacılar, durumu yalnızca yayımlanan ihaleyi kutlayan resmi bir duyuru aracılığıyla öğrenebildi. Söz konusu ihale, E1 projesi kapsamında onaylanan 3 bin 401 konutun 1234 konutunu kapsamaktadır. Bu aşamanın uygulanması, bölgede geri dönülmesi mümkün olmayan fiili durumlar yaratacaktır; uzun vadede siyasi ve coğrafi etkileri olacaktır," denildi.
30 YILDIR ERTELENEN PROJE
İsrailli sivil toplum kuruluşları, tarih boyunca uluslararası tepkiler nedeniyle ertelenen bu projenin, işgal altındaki Batı Şeria'nın coğrafi bütünlüğünü parçalayacağını, Doğu Kudüs'ü Batı Şeria'nın geri kalanından izole edeceğini ve iki devletli çözüm şansını ciddi şekilde zayıflatacağına dikkat çekti.
Açıklamada, kısmi bir ihalenin yayımlanmasının ciddi sorunlar ortaya çıkaracağı ifade edilirken, bu adımın hukuki denetimi ve kamuoyunun dikkatini sınırlayarak projenin hayata geçirilmesine yönelik bir çaba olduğu kaydedildi.
FKÖ: TAPU İHLALİ
Filistin Kurtuluş Örgütüne (FKÖ) bağlı Ayrım Duvarı ve Yahudi Yerleşim Birimleriyle Mücadele Heyeti, bu adımın "E1 projesinin ilhak haritalarından çıkarılarak fiilen uygulanmaya başladığını" belirtti. Açıklamada, bu ihalenin yalnızca sıradan bir konut projesi olarak değerlendirilemeyeceği, Kudüs ile Ürdün Vadisi arasında bölgelerin yeniden şekillendirilmesini amaçlayan jeopolitik bir proje olduğu vurgulandı.
Ayrıca, "E1 planının Kudüs ile Maale Adumim Yahudi yerleşim birimi arasında yaklaşık 12 bin dönümlük bir alanı kapsadığı ve konut, sanayi, turizm ve altyapı gibi alanlardan oluşan entegre bir sistemi barındırdığı" belirtildi.
ULUSLARARASI HUKUKA AYKIRI
Açıklamada, bu adımın uluslararası hukuku ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) 2334 sayılı kararını ihlal ettiği ifade edildi. İhalenin hedefinin Kudüs'ü tecrit etmek, Filistinli ve Bedevi topluluklarını kuşatmak ve Batı Şeria'nın kuzeyi ile güneyi arasındaki bağlantıyı kesmek olduğu kaydedildi.
HÜKÜMETİN HEDEFİ
Doğu Kudüs'ün bir parçası olan ancak Ayrım Duvarı'nın Batı Şeria tarafında kalan Filistin mahallesi Ayzeriye yakınındaki Maale Adumim Yahudi yerleşim birimini Batı Kudüs'e bağlamak amacıyla "E1 Projesi" başlatılmıştı. Bu çerçevede, bölgeye 4 binden fazla yasa dışı konut ve otel inşa etmek amacıyla 1999 yılında 12 bin dönüm Filistin toprağı gasbedilmişti.
İsrail yönetimi, Filistin Devleti'nin kurulmasını engellemeye yönelik olarak "E1 Projesi"ni geçmişte ABD hükümetlerinin baskıları nedeniyle askıya almıştı. Başbakan Binyamin Netanyahu, işgal altındaki Batı Şeria'yı ikiye bölecek "E1 Projesi"ni Eylül 2025'te onayladı. İsrail, bu proje ile işgal altında tuttuğu Doğu Kudüs ile Batı Şeria'daki Filistin toprakları arasındaki bağlantıyı koparmayı hedefliyor.
