ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı askeri gerilimin ardından Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı’nı kapatması, dünya deniz ticaretinde kritik bir kırılma yarattı. Küresel enerji taşımacılığının en hassas geçiş noktalarından biri olarak kabul edilen boğazın kapanmasıyla birlikte uluslararası lojistik hatlar ciddi şekilde aksadı. İlk tespitlere göre bölgede yaklaşık 2 bin gemi ve 20 bin deniz personeli mahsur kaldı. Bu durumun yalnızca geçiş trafiğini değil, aynı zamanda ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatını da doğrudan etkilediği ifade ediliyor.
SİGORTA KRİZİ VE FİLOLARIN HAREKETSİZ KALMASI
İran’ın yarı resmi Fars Haber Ajansı’na dayandırılan bilgilere göre, bazı gemiler Tahran yönetiminin özel izniyle sınırlı geçiş yapabilse de büyük bir bölüm güvenlik endişeleri ve sigorta engelleri nedeniyle ilerleyemedi. Uluslararası sigorta şirketlerinin risk primlerini aşırı yükseltmesi ve bazı gemilere yönelik poliçeleri askıya alması, denizcilik şirketlerini zor durumda bıraktı. Bu nedenle birçok gemi ne Hürmüz Boğazı’ndan geçebildi ne de alternatif limanlara yanaşabildi.
KÜRESEL TİCARET ZİNCİRİNDE DOMİNO ETKİSİ
Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı’ndaki bu kilitlenme, sadece bölgesel bir kriz değil, küresel ekonomik dengeleri sarsabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Dünya petrol ticaretinin önemli bir kısmının geçtiği bu hattın kapanması, arz güvenliğini tehdit ederken enerji fiyatlarında ani dalgalanma riskini de artırıyor. Ayrıca Avrupa ve Asya arasındaki deniz taşımacılığında gecikmeler yaşanabileceği, tedarik zincirlerinde yeni maliyet baskılarının ortaya çıkabileceği belirtiliyor.
BÖLGESEL GERİLİMİN ETKİ ALANI GENİŞLİYOR
Gerilimin artmasıyla birlikte boğaz çevresinde askeri ve ticari hareketlilik de yoğunlaştı. Bazı ülkelerin bölgedeki gemilerini geri çektiği, bazılarının ise rotalarını Afrika’nın güneyine yönlendirdiği iddia ediliyor. Bu durum, taşımacılık sürelerini haftalarca uzatırken maliyetleri de ciddi şekilde artırıyor. Uzmanlar, mevcut tablonun uzun sürmesi halinde küresel enerji piyasalarında yeni bir şok dalgası oluşabileceği uyarısında bulunuyor.
