ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı ve Gazze görüşmelerinde önemli rol üstlenen Jared Kushner, Hamas tamamen silahsızlandırılmadan Gazze'nin yeniden inşasına başlanmayacağını açıkladı. Açıklama, Kushner'ın Kahire'de Hamas liderleriyle, ardından Kudüs'te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından geldi. Taraflar ABD destekli yol haritası üzerinde görüşmeyi sürdürse de silahsızlanma, İsrail ordusunun çekilmesi ve yeniden inşanın hangi sırayla gerçekleştirileceği konusunda anlaşmazlık devam ediyor. Kushner-Netanyahu görüşmesinde de somut bir uzlaşmaya ulaşılamadı.
KUSHNER: SİLAHSIZLANMADAN YENİDEN İNŞA YOK
Kushner, Hamas yöneticilerinin Kahire'deki görüşmede ABD destekli plana bağlılıklarını yinelediğini ve Gazze'nin silahsızlandırılmasına ilişkin yol haritasını kabul ettiklerini belirtti. Ancak Washington, sözlü taahhüdün somut adımlara dönüşmesini istiyor. Kushner, Gazze'nin yeniden inşası için hazırlanan planın ancak silahsızlanmanın gerçekleşmesinden sonra uygulanabileceğini ifade ederek, yeniden inşa edilecek altyapının yeni bir çatışmada tekrar yok edilmesi riskinin uluslararası finansmanı da zorlaştırdığını savundu. Hamas ile yapılan görüşmelerde Gazze yönetiminin Filistinli teknokratlardan oluşacak bir yapıya devredilmesi ve Hamas'ın yönetimde rol almaması da ele alınan başlıklar arasında bulunuyor.
HAMAS VE İSRAİL 'ÖNCE KİM ADIM ATACAK?' NOKTASINDA KİLİTLENDİ
Sürecin temel anlaşmazlığı ise adımların sıralamasında ortaya çıkıyor. Netanyahu yönetimi, Hamas silahlarını bırakmadan İsrail ordusunun Gazze'den çekilmeyeceğini ve yeniden inşanın başlamayacağını savunuyor. Hamas ise İsrail saldırılarının tamamen durdurulmasını ve İsrail güçlerinin Gazze'den çekilmesini silahsızlanmanın temel koşullarından biri olarak gösteriyor. Associated Press'e göre Hamas ABD destekli öneriyi kabul ettiğini bildirirken, İsrail'in halen kontrol ettiği Gazze topraklarından çekilmesini talep ediyor. Bu karşılıklı ön koşullar nedeniyle tarafların aynı hedefler üzerinde konuşmasına rağmen uygulama takviminde ilerleme sağlanamıyor.
GAZZE'NİN YENİDEN İNŞASI İÇİN 70 MİLYAR DOLARI AŞAN KAYNAK GEREKİYOR
Silahsızlanma tartışmasının diğer tarafında Gazze'deki büyük fiziksel yıkım bulunuyor. Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve Dünya Bankası tarafından Nisan 2026'da yayımlanan değerlendirmede Gazze'nin toparlanması ve yeniden inşası için önümüzdeki 10 yılda yaklaşık 71,4 milyar dolara ihtiyaç duyulacağı hesaplandı. Bunun 26,3 milyar dolarının ilk 18 ayda gerekli olacağı, fiziksel altyapıdaki doğrudan hasarın ise 35,2 milyar dolar seviyesinde bulunduğu belirtildi. Rapora göre 371 binden fazla konut birimi hasar gördü veya yıkıldı ve yaklaşık 1,9 milyon kişi yerinden edildi. Birleşmiş Milletler verileri ayrıca Ekim 2023-Ekim 2025 arasında Gazze'deki konutların en az yüzde 92'sinin hasar gördüğünü veya tamamen yıkıldığını gösteriyor.
Gazze'nin yeniden inşasına ilişkin teknik ve mali planlar hazır olsa da mevcut siyasi tablo, yeniden yapılanmanın önündeki temel sorunun finansmandan önce silahsızlanma ile İsrail'in çekilmesinin hangi sırayla gerçekleşeceği olduğunu gösteriyor. Washington Hamas'tan ilk somut adımı beklerken, Hamas İsrail'in çekilmesini öne çıkarıyor; Netanyahu hükümeti ise silahsızlanma tamamlanmadan geri çekilmeye yanaşmıyor. Bu nedenle Gazze'de yeniden inşa sürecinin başlaması, taraflar arasındaki bu temel düğümün çözülmesine bağlı görünüyor.
