Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında kurulan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nda genişleme gündeme geldi. Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar, 6'dan fazla ülkenin anlaşmaya katılmak istediğini açıkladı. Dar ülkelerin isimlerini paylaşmazken, daha önce Mısır, Bangladeş, Katar, Kuveyt, Bahreyn ve Suriye'nin adı olası katılımcılar arasında gündeme gelmişti.
MEKKE ORTAK SAVUNMA ANLAŞMASI NASIL KURULDU?
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında Mekke Ortak Savunma Anlaşması 7 Ağustos'ta imzalandı. Anlaşma, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının üç ülkeye birden yapılmış kabul edilmesini öngören ortak savunma mekanizmasına dayanıyor. Anlaşmanın ardından üç ülke arasında kurumsal yapının oluşturulması için çalışmalar başladı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da 31 Ağustos'taki açıklamasında anlaşmanın başka ülkelerin katılımına açık olduğunu belirterek, üyelik şartları ve standartları konusunda çalışmalar yürütüldüğünü söyledi.
6'DAN FAZLA ÜLKEDEN KATILIM İLGİSİ
Genişlemeye ilişkin son açıklama Pakistan'dan geldi. Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar, İslamabad'da yaptığı açıklamada 6'dan fazla ülkenin Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na katılmak istediğini duyurdu.
Dar, söz konusu ülkelerin isimlerini açıklamadı. Bu nedenle daha önce olası üyeler arasında adı geçen ülkelerin, Pakistan'ın sözünü ettiği devletler olup olmadığı henüz kesinleşmedi. İlk genişleme görüşmelerinin Riyad'da yapılacak olağanüstü toplantının ardından başlaması bekleniyor.
MISIR VE BANGLADEŞ İSİMLERİ ÖNE ÇIKIYOR
Olası genişleme tartışmalarında Mısır ve Bangladeş'in isimleri öne çıkıyor. Mısır, daha önce Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında gerçekleştirilen bölgesel güvenlik görüşmelerinde yer aldı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, ağustos ayında Mısır'ın ittifaka katılmasının mümkün olduğunu söylemişti. Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati de katılımın anayasal ve hukuki boyutlarının incelendiğini açıklamıştı. Kahire'nin henüz kesinleşmiş bir katılım kararı bulunmuyor. Bangladeş de anlaşmaya ilişkin olumlu mesaj veren ülkeler arasında. Bangladeş Dışişleri Bakan Yardımcısı Humayun Kabir, ülkesinin teklifi değerlendirdiğini ve İslam ülkeleri arasındaki böyle bir güvenlik düzenlemesine katılımın olağan dışı olmayacağını belirtmişti.
KÖRFEZ ÜLKELERİ VE SURİYE DE GÜNDEMDE
Katar, Kuveyt ve Bahreyn'in isimleri de olası genişleme kapsamında daha önce gündeme geldi. Ancak bu üç ülkeden herhangi birinin anlaşmaya katılacağına ilişkin resmî bir açıklama yapılmadı. Suriye de olası üyeler arasında adı geçen ülkelerden biri. Şam'ın katılımına ilişkin kesinleşmiş bir karar bulunmuyor. Böylece Mısır, Bangladeş, Katar, Kuveyt, Bahreyn ve Suriye olmak üzere altı ülkenin adı farklı dönemlerde genişleme tartışmalarında öne çıktı. Ancak bu ülkelerin Pakistan'ın açıkladığı “6'dan fazla ülke” arasında bulunduğu henüz doğrulanmadı.
İRAN'IN ADI DA GÜNDEME GELDİ
İttifakın ilerleyen dönemde başka Müslüman ülkelere açılabileceğine yönelik açıklamalar da yapıldı. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, eylül ayında Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın İran gibi diğer Müslüman ülkelere de açılabileceğini söylemişti. İran'ın olası katılımına ilişkin ise şu ana kadar kesinleşmiş bir başvuru veya üyelik süreci açıklanmadı.
GÖZLER GENİŞLEME GÖRÜŞMELERİNDE
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın oluşturduğu yapıya yeni ülkelerin katılması halinde Mekke Ortak Savunma Anlaşması üçlü yapının ötesine geçecek. Ancak mevcut aşamada resmen açıklanmış yeni bir üye bulunmuyor. Son gelişmeyle birlikte gözler, 6'dan fazla ülkenin gösterdiği katılım ilgisinin resmî üyelik sürecine dönüşüp dönüşmeyeceğine çevrildi.
