ABD’nin NATO’nun geleceğine ilişkin görüşmeler kapsamında Polonya’da düzenleyeceği toplantıya İngiltere, Fransa ile Estonya, Letonya ve Litvanya’nın davet edilmemesi ittifak içinde tartışma yarattı. Politico’nun konu hakkında bilgi sahibi altı diplomata dayandırdığı habere göre toplantıda Polonya, Almanya, Hollanda, Norveç, İsveç ve Finlandiya yer alacak. Aynı ülkelerle ilk toplantının Norveç’in Bergen kentinde yapılması nedeniyle format “Bergen Grubu” olarak anılıyor.
BERGEN GRUBU NEDİR?
Politico’nun aktardığına göre grubun ilk toplantısı haziran ayında Norveç’in Bergen kentinde gerçekleştirildi. Pentagon Politika Müsteşarı Elbridge Colby’nin öncülük ettiği formatın resmi seçim kriterleri ise kamuoyuna açıklanmadı. Colby, ilk toplantının ardından seçilen ülkelerin savunma harcamalarını hızla artırdığını, gerekli askeri kapasiteye sahip olduğunu ve somut adımlar atmaya hazır bulunduğunu söyledi. Gruba dahil bir ülkenin diplomatı Politico’ya yaptığı değerlendirmede bu yapının NATO’ya alternatif olmadığını savundu. Dışarıda kalan başka bir müttefikin diplomatı ise “Bizden istenen her şeyi yapıyoruz” diyerek seçim ölçütlerinin açıklanmasını istedi.
İNGİLTERE, FRANSA VE BALTIK ÜLKELERİ NEDEN YOK?
Toplantıya davet edilmeyen ülkeler arasında İngiltere ve Fransa’nın bulunması dikkat çekiyor. İki ülke Avrupa’nın nükleer güçleri arasında yer alıyor. Estonya, Letonya ve Litvanya da Rusya sınırındaki NATO üyeleri arasında bulunmalarına ve savunma yatırımlarını artırmalarına rağmen Bergen Grubu’nda yer almıyor. Politico’nun haberinde Pentagon’un bu ülkelerin neden dışarıda kaldığına ilişkin ayrıntılı bir resmi kriter açıklamadığı belirtiliyor. Bu nedenle grubun hangi ölçütlerle oluşturulduğu konusunda ittifak içinde soru işaretleri bulunuyor.
REUTERS: AVRUPALI MÜTTEFİKLERE 57 SORU YÖNELTİLDİ
ABD’nin Avrupalı müttefiklerinden beklentilerine ilişkin başka ayrıntılar ise Reuters’ın gördüğü Pentagon belgesinde yer aldı. Reuters’a göre Avrupalı müttefiklere 57 sorudan oluşan bir değerlendirme gönderildi. Soruların askeri ve mali katkıların yanı sıra ülkelerin ABD’nin dış politika önceliklerini kamuoyu önünde destekleyip desteklemediğini de kapsadığı aktarıldı. Haberde ayrıca ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in Avrupa’daki yaklaşık 80 bin Amerikan askerinin konuşlanmasına ilişkin altı aylık bir değerlendirme başlattığı belirtildi. Reuters’ın aktardığı bilgilere göre Washington, Avrupa ülkelerinden konvansiyonel savunmada daha fazla sorumluluk üstlenmelerini isterken ABD’nin ihtiyaç duyduğu üs ve hava sahası erişiminin de güvence altına alınmasını talep ediyor.
İSPANYA VE DANİMARKA AYRINTISI
Reuters’ın aktardığı bir başka bilgiye göre Elbridge Colby, İran’a yönelik ABD saldırılarını desteklemeyen İspanya’nın NATO’dan uzaklaştırılması seçeneğini Pentagon içi yazışmalarda gündeme getirdi. Danimarka’nın ise Grönland’daki ABD askeri varlığının genişletilmesine ilişkin anlaşmanın ardından Bergen Grubu’na dahil edilebileceği bildiriliyor. Bu örnekler, Bergen Grubu’nun hangi kriterler temelinde şekillendiğine ilişkin tartışmaların yalnızca savunma harcamalarıyla sınırlı kalmadığını gösteriyor.
GRUBUN NATO İÇİNDEKİ ROLÜ NE OLACAK?
ABD tarafı Bergen Grubu’nun NATO’ya alternatif bir yapı olmadığını ve daha hızlı hareket edebilen ülkeler üzerinden ittifakın savunma kapasitesini artırmayı amaçladığını savunuyor. Politico’ya konuşan bazı diplomatların itirazı ise hangi ülkelerin neden seçildiğinin açıklanmaması üzerinde yoğunlaşıyor. Haberde bir diplomat, NATO ülkelerinin farklı kategorilere ayrılmasının ittifak açısından sorun yaratabileceği yönünde değerlendirmede bulundu. Şu aşamada Bergen Grubu’nun NATO içinde kalıcı ve kurumsal ayrı bir yapıya dönüşeceğine ilişkin açıklanmış bir karar bulunmuyor. Mevcut bilgiler, ABD’nin belirli Avrupalı müttefiklerle daha dar bir toplantı formatı yürüttüğünü ve bu formatın seçim kriterlerinin ittifak içinde tartışıldığını ortaya koyuyor.
