Suriye hükümeti ile Hizbullah temsilcilerinin geçen ay Türkiye’de yüz yüze bir görüşme gerçekleştirdiği bildirildi. Altı kaynağın aktardığı bilgilere göre, uzun süredir karşı karşıya olan taraflar arasındaki bilinen ilk doğrudan temasta güvenlik sorunları ve gerilimin azaltılmasına yönelik başlıklar ele alındı.
ESAD SONRASI SURİYE-HİZBULLAH GERİLİMİ ARTTI
Hizbullah, Suriye’deki iç savaş boyunca eski Devlet Başkanı Beşar Esad yönetimine destek amacıyla ülkeye savaşçı göndermişti. Esad yönetiminin 2024’ün sonunda devrilmesinin ardından Şam’daki yeni yönetim ile Hizbullah arasındaki ilişkiler gerildi.
Suriye yönetimi, Hizbullah’ı ülke üzerinden silah sevkiyatı yapmakla suçlarken, taraflar arasında özellikle sınır güvenliği ve silah kaçakçılığı konusunda anlaşmazlıklar yaşandı. Hizbullah ise Suriye topraklarında herhangi bir güvenlik veya askeri faaliyette bulunduğu yönündeki iddiaları reddetti.
TEMMUZ VE AĞUSTOSTA GÖRÜŞME SİNYALİ GELDİ
Taraflar arasında doğrudan temasın işaretleri yaz aylarında ortaya çıktı. Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, temmuz ayında Şam yönetiminin gerektiğinde Hizbullah ile görüşmeye açık olduğunu söyledi.
Bir ay sonra Hizbullah lideri Naim Kasım da örgütün Suriye yönetimiyle görüşmesine karşı olmadığını açıkladı. Bu açıklamaların ardından taraflar arasındaki Türkiye aracılı temasın yaklaşık iki ay önce başladığı belirtildi.
GÖRÜŞME TÜRKİYE’NİN GİRİŞİMİYLE YAPILDI
Eylül ayında gerçekleştirildiği belirtilen görüşmeye Hizbullah temsilcileri ile Suriye istihbarat ve dışişleri yetkilileri katıldı. Toplantının, iki taraf arasındaki gerilimin azaltılması amacıyla Türk güvenlik ve istihbarat kurumlarının girişimiyle gerçekleştirildiği aktarıldı.
Görüşmenin tam olarak Türkiye’nin hangi kentinde yapıldığı, ne kadar sürdüğü ve öncesinde ya da sonrasında başka toplantılar gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği doğrulanamadı.
SURİYE’DEN HİZBULLAH’A GÜVENCE
Görüşmede tarafların karşılıklı güvenlik endişelerini ele aldığı belirtildi. Suriyeli bir yetkilinin aktardığına göre taraflar birbirlerine karşı düşmanlık beslemedikleri konusunda görüş birliğine vardı.
Suriye tarafının ayrıca Hizbullah’ı silahsızlandırmak amacıyla Lübnan’a askeri müdahalede bulunmayacağı yönünde güvence verdiği aktarıldı.
SINIR ÖTESİ KAÇAKÇILIK VE HÜCRELER GÜNDEME GELDİ
Şam yönetiminin Hizbullah’tan sınır ötesi kaçakçılık girişimlerinin durdurulmasına yardımcı olmasını ve özellikle Suriye’nin güneyinde bulunduğu öne sürülen hücrelerin dağıtılmasını istediği belirtildi.
Hizbullah temsilcilerinin bu taleplere doğrudan yanıt vermediği ancak Suriye’nin içişlerine müdahale etmeme taahhüdünde bulunduğu aktarıldı. Hizbullah ise Suriye’de herhangi bir askeri veya güvenlik varlığının bulunmadığını savundu.
İRAN MASADA YER ALMADI
Görüşmede Hizbullah’ın önemli destekçilerinden İran’ın doğrudan yer almadığı belirtildi. Lübnanlı güvenlik kaynağı, Hizbullah’ın toplantıya İran’ın bilgisi dahilinde katıldığını ancak Tahran’ın görüşmeye doğrudan dahil edilmemesinden rahatsız olduğunu ileri sürdü.
Aynı kaynak, İran’ın toplantıda bulunmamasının nihai bir anlaşmaya varılamamasında etkili olduğunu savundu.
NİHAİ ANLAŞMAYA VARILMADI
Tarafların güvenlik konularında bazı ilerlemeler sağladığı ancak görüşmenin sonunda kapsamlı bir anlaşmaya ulaşılmadığı belirtildi. Toplantıya ilişkin ortak bir açıklama yapılmasının da planlanmadığı aktarıldı.
Suriye Dışişleri Bakanlığı, Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı ve ABD Dışişleri Bakanlığı görüşmeye ilişkin sorulara yanıt vermezken, Hizbullah’ın medya ofisinin de yorum yapmadığı bildirildi.
