Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ile İran arasındaki barış müzakerelerinde tarihi bir aşamaya gelindiğini açıkladı. Şerif, “Barış, şimdiye kadar olduğundan hiç bu kadar yakın olmamıştı. ABD ile İran barışa çok yakın, anlaşma metni hazır.” dedi.
ANLAŞMA TASLAĞI HAKKINDA DETAYLAR
Şerif’in açıklamalarına göre taraflar, anlaşmanın son ve mutabakata varılmış metnini tamamladı. ABD Başkanı Donald Trump da İran ile mükemmel bir anlaşmaya vardıklarını iddia ederek, imza töreninin önümüzdeki günlerde yapılabileceğini söyledi.
İran ise açıklamalarda anlaşma tarihine ilişkin spekülasyonları yalanladı; Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, “Mutabakat zaptı hiç bu kadar yakın olmamıştı. Uygun zamanda her şeyi açıklayacağız” dedi.
14 MADDELİK ANLAŞMA TASLAĞI
İran ve ABD arasında üzerinde uzlaşmaya varılan 14 maddelik taslak anlaşma maddeleri şunlar:
- Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın derhal ve kalıcı olarak sona erdirilmesi.
- ABD’nin İran’ın iç işlerine karışmama taahhüdü ve İran’ın egemenliğine saygı.
- Deniz ablukasının 30 gün içinde tamamen kaldırılması.
- ABD’nin İran çevresindeki güçlerini çekme taahhüdü.
- Hürmüz Boğazı’nın 30 gün içinde yeniden açılması.
- Petrol, petrokimya ürünleri ve türevlerinin satışına yönelik yaptırımların askıya alınması ve İran’ın finansal kaynaklarına tam erişim sağlanması.
- ABD ve müttefiklerinin İran için en az 300 milyar dolar değerinde yeniden yapılanma planları sunması.
- Nükleer konulara dayalı nihai anlaşmaya varılması ve ABD’nin birincil/ikincil yaptırımlarının, BM Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararlarının kaldırılması için 8–60 gün sürecek müzakereler yürütülmesi.
- İran’ın NPT’de nükleer silah üretmeme taahhüdünü yinelemesi.
- Müzakereler sırasında ABD’nin bölgedeki askeri gücünü artırmama ve yeni yaptırımlar uygulamama taahhüdü.
- İran’ın bloke ettiği 24 milyar dolarlık fonun serbest bırakılması; yarısı müzakereler başlamadan önce sağlanacak.
- Anlaşmanın uygulanmasını izlemek için bir mekanizma kurulması.
- Nihai anlaşmanın BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanması.
- Nihai müzakerelerin, İran’ın dondurulmuş fonlarının yarısının serbest bırakılması, petrol yaptırımlarının askıya alınması ve deniz ablukasının kaldırılması şartıyla başlaması; füze programı ve direniş gruplarına destek konuları anlaşmanın dışında bırakılacak.
SÜREÇ VE BÖLGESEL ROLLER
Trump, anlaşmanın ardından Hürmüz Boğazı’nın açılacağını ve bölgesel liderlerle temaslarının sürdüğünü belirtti. Katar, BAE, Suudi Arabistan ve Türkiye’nin sürece destek vereceğini ifade etti. Bloomberg kaynaklarına göre, imza töreni için 14 Haziran’da Cenevre veya Viyana seçenekleri değerlendiriliyor.
GÖZLER DİPLOMASİDE
Anlaşma, tarafların mutabakat zaptını onaylaması ve diplomatik sürecin ikinci aşamasının başlamasıyla yürürlüğe girecek. Taraflar, medya ve spekülasyonlardan uzak durarak süreci tamamlamaya odaklanıyor.
