Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), Taliban’ın Ağustos 2021’de Afganistan’da yeniden iktidara gelmesinden bu yana yaklaşık 2,4 milyon kız çocuğunun ortaöğretime erişiminin engellendiğini açıkladı.
UNESCO, eğitimden mahrum bırakılan kız çocuklarının sayısının geçen yıla göre yaklaşık 200 bin arttığını bildirdi. Mevcut kısıtlamaların devam etmesi halinde bu sayının 2030’a kadar yaklaşık 4 milyona ulaşabileceği uyarısında bulunuldu.
Kuruluş, kız çocuklarının eğitim hakkının derhal yeniden tesis edilmesini isterken kadınlara ve kız çocuklarına yönelik ayrımcı uygulamaların sona erdirilmesi çağrısı yaptı.
TALİBAN SONRASI EĞİTİM KISITLAMALARI ARTTI
Taliban, Ağustos 2021’de yeniden iktidara gelmesinin ardından kadın ve kız çocuklarına yönelik kapsamlı kısıtlamalar uygulamaya başladı. Kız çocuklarının ortaokul ve liselere devam etmesi Mart 2022’de yasaklanırken aynı yıl üniversitelerin kapıları da kadın öğrencilere kapatıldı.
Kadınların çalışma hayatına, kamusal alanlara ve seyahat özgürlüğüne ilişkin de çeşitli kısıtlamalar getirildi. UNESCO Acil Durumlarda Eğitim Programı Koordinatörü Hoda Jaberian, kadınların ve kız çocuklarının eğitim görmesinin temel insan hakkı olduğunu vurguladı.
UNESCO, 2001’den sonra kız çocuklarının eğitime erişiminde elde edilen kazanımların son yıllarda hızla tersine döndüğünü belirtti. 2021’de yaklaşık 1 milyon kız çocuğunun ortaöğretime kayıtlı olduğu hatırlatıldı.
KISITLAMALARIN MALİYETİ 9,6 MİLYAR DOLARI BULABİLİR
UNESCO, kadın ve kız çocuklarına yönelik kısıtlamaların yalnızca eğitim ve insan hakları açısından değil, Afganistan ekonomisi üzerinde de ciddi sonuçları olacağına dikkat çekti. Kuruluşa göre mevcut politikaların 2066’ya kadar ülke ekonomisine yaklaşık 9,6 milyar dolarlık maliyet oluşturabileceği tahmin ediliyor.
Afganistan’ın genel eğitim sisteminde de ciddi sorunlar yaşanıyor. İlkokul çağındaki çocukların yarısından fazlasının eğitim sisteminin dışında olduğu, 10 yaşındaki çocukların yüzde 90’dan fazlasının ise basit bir metni okuyamadığı bildirildi. Okullardaki su, sanitasyon ve ısıtma eksiklikleri de eğitim krizini ağırlaştırıyor.
UNESCO ayrıca 2023’ten bu yana 7 milyondan fazla Afganistan vatandaşının ülkeye döndüğünü veya geri dönmeye zorlandığını belirterek bunun zaten kırılgan durumda bulunan eğitim sistemi üzerindeki baskıyı daha da artırdığını kaydetti.
