Petrol, modern ekonomilerin en önemli enerji kaynaklarından biri olarak kabul ediliyor. Ulaşım, sanayi, elektrik üretimi ve petrokimya sektöründe geniş kullanım alanına sahip olan petrol; oluşumu, çeşitleri ve enerji piyasalarındaki rolü nedeniyle dünya ekonomisinin merkezinde bulunuyor.
PETROL NEDİR?
Petrol kelimesi Latince “petro” (taş) ve “oleum” (yağ) kelimelerinin birleşmesinden oluşur ve “taş yağı” anlamını taşır. Petrol; ağırlıklı olarak hidrojen ve karbon elementlerinden oluşan karmaşık bir hidrokarbon karışımıdır. Bunun yanında az miktarda nitrojen, oksijen ve kükürt de içerir.
Petrol doğada üç farklı halde bulunabilir:
Sıvı halde: Ham petrol olarak adlandırılır ve ticari açıdan en değerli formudur.
Gaz halinde: Doğal gaz olarak bilinir.
Katı veya yarı katı halde: Asfalt, zift ve katran gibi maddeleri oluşturur.
Ham petrol ve doğal gazın ana bileşenleri hidrojen ve karbon olduğu için bu enerji kaynakları genel olarak hidrokarbon olarak tanımlanır.
PETROL NASIL OLUŞUR?
Petrol ve doğal gaz, milyonlarca yıl süren jeolojik süreçlerin sonucunda oluşan fosil yakıtlar arasında bulunur.
Geçmişte akarsular ve rüzgarlar tarafından taşınan kum, çakıl ve çamur gibi tortular deniz ve göl tabanlarında birikerek kalın tabakalar oluşturdu. Bu ortamlarda yaşayan algler ve bakteriler gibi canlıların kalıntıları da bu tortuların içine karıştı.
Zamanla bu tabakalar üst üste birikerek büyük basınç ve sıcaklığın etkisiyle kayaçlara dönüştü. Canlı kalıntılarındaki hidrojen ve karbon molekülleri ise milyonlarca yıl süren kimyasal dönüşüm sonucunda hidrokarbonlara, yani petrol ve doğal gaza dönüşmüş oldu.
PETROL NASIL SINIFLANDIRILIR?
Petrolün sınıflandırılmasında en önemli kriterlerden biri API gravitesi olarak bilinen özgül ağırlık değeridir. Bu sınıflandırma Amerikan Petrol Enstitüsü (API) tarafından geliştirilmiş ve dünya genelinde kabul görmüştür.
Petrol, yoğunluğuna göre farklı türlere ayrılır. Bu ayrım API değeri denilen bir ölçüyle yapılır. API değeri 31’in üzerinde olan petrol “hafif petrol”, 20 ile 31 arasındaki petrol “orta petrol”, 10 ile 20 arasındaki petrol ise “ağır petrol” olarak adlandırılır. API değeri 10’un altına düştüğünde ise bu petrol türü “tabii bitümen” olarak bilinir. Petrol ayrıca içindeki kükürt miktarına göre de sınıflandırılır. Eğer petrolün içindeki kükürt oranı yüzde 0,5’in altındaysa bu tür petrol “sweet petrol”, yani düşük kükürtlü petrol olarak adlandırılır ve işlenmesi genellikle daha kolay kabul edilir.
PETROL VE DOĞALGAZDA KULLANILAN BİRİMLER
Enerji sektöründe petrol ve doğal gaz üretimi bazı teknik ölçü birimleriyle ifade edilir. Örneğin 1 acre-foot adı verilen ölçü yaklaşık 7778 varil petrole eşittir ve aynı zamanda 43 bin 560 fit küp hacim anlamına gelir. Doğal gazda ise üretim genellikle SCFD, yani “günde standart fit küp” birimiyle ölçülür. Basit bir karşılaştırma yapmak gerekirse 1 metreküp doğal gaz yaklaşık 35 fit küpe denk gelir. Ayrıca enerji hesaplamalarında 6000 fit küp doğal gazın yaklaşık 1 varil petrol kadar enerji sağladığı kabul edilir. Elektrik üretiminde ise ortalama olarak 1 kilovat saat elektrik elde etmek için yaklaşık 0,31 metreküp doğal gaz kullanılır.
PETROL NEDEN ÖNEMLİ?
Petrol, küresel enerji tüketiminin önemli bir bölümünü karşılamaya devam ediyor. Özellikle ulaşım sektörü, petrokimya üretimi ve sanayi faaliyetleri büyük ölçüde petrol ve petrol türevlerine bağlı durumda.
Bu sebeple petrol fiyatları yalnızca enerji piyasalarını değil, enflasyon, üretim maliyetleri ve küresel ticaret üzerinde de doğrudan etkili oluyor.
Haber Merkezi
