Türk Eğitim Derneğinin düşünce kuruluşu TEDMEM, COP31 kapsamında yayımladığı raporda iklim değişikliğinin eğitim sistemi üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Aşırı sıcaklar, seller ve kuraklık gibi olayların eğitimin sürekliliğini tehdit ettiği belirtilirken, okulların güçlendirilmesi ve iklim eğitimine daha fazla önem verilmesi için 7 öneri sunuldu.
Türk Eğitim Derneğinin düşünce kuruluşu TEDMEM, Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında eğitim sistemine yönelik bir rapor yayımladı. "Yeşil Eğitim: Türkiye'de İklim Dirençli Bir Eğitim Sistemi İçin Değerlendirme ve Öneriler" başlıklı çalışmada, iklim değişikliğinin çocukların eğitim hakkını ve öğrenim süreçlerini nasıl etkilediği ele alındı.
Raporda, okulların iklim kaynaklı afetlere karşı daha dayanıklı hale getirilmesi, öğretmenlerin desteklenmesi ve çevre eğitiminin güçlendirilmesi gerektiği belirtildi. Eğitim sisteminin bütün bileşenlerinin iklim politikalarına dahil edilmesi çağrısı yapıldı.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EĞİTİMDE EŞİTSİZLİĞİ ARTIRIYOR
TEDMEM'in raporunda, dünya genelinde yaklaşık 1 milyar çocuğun iklim ve çevre tehlikelerinin yoğun olduğu ülkelerde yaşadığı belirtildi. İklim kaynaklı eğitim kesintilerinden etkilenen öğrencilerin yüzde 74'ünün düşük ve alt-orta gelirli ülkelerde bulunduğuna dikkat çekildi.
Eğitim alanında yapılacak yatırımların, 275 milyon çocuğun karşı karşıya olduğu iklim risklerini önemli ölçüde azaltabileceği ifade edildi.
Raporda, lise düzeyinde iklim eğitiminin yaygınlaştırılmasının 2020-2050 yılları arasında yaklaşık 18,8 milyar ton karbon salımını önleme potansiyeli taşıdığı aktarıldı. Bir yıllık ilave eğitimin iklim duyarlılığını ortalama yüzde 8,6 artırdığına ilişkin araştırma bulgusuna da yer verildi.
TÜRKİYE'NİN İKLİM POLİTİKALARINDA EĞİTİME VURGU
Rapora göre Türkiye, küresel karbon salımlarında 15'inci sırada yer alırken çocukların iklim ve çevre tehlikelerine maruziyeti bakımından 163 ülke arasında 97'nci sırada bulunuyor.
Türkiye'nin 2053 Uzun Dönemli İklim Stratejisi'nde eğitimin, karbon salımlarının azaltılması ve iklim değişikliğine uyum konusunda ayrı bir sektör olarak tanımlanmadığı belirtildi. Ayrıca 2025 yılında kabul edilen İklim Kanunu'nda eğitim konusuna sınırlı düzeyde yer verildiği ifade edildi.
TEDMEM, okul altyapısı, öğretmen yetiştirme, öğretim programları ve eğitim finansmanının iklim politikalarına daha kapsamlı biçimde dahil edilmesi gerektiğini vurguladı.
EĞİTİM SİSTEMİ İÇİN 7 ÖNERİ SUNULDU
TEDMEM, iklim değişikliğinin eğitim üzerindeki etkilerini azaltmak ve daha dayanıklı bir eğitim sistemi oluşturmak amacıyla 7 öneri açıkladı.
İlk öneride, çocukların eğitim hakkının korunması ve okulların aşırı sıcaklar, seller ve diğer iklim kaynaklı afetlere karşı güçlendirilmesi istendi. Afet dönemlerinde eğitimin kesintiye uğramaması ve risk altındaki çocukların öncelikli olarak desteklenmesi gerektiği belirtildi.
İkinci öneride, eğitimin iklim mevzuatında açık biçimde yer alması gerektiğine dikkat çekildi. Okul altyapısı, öğretmen yetiştirme, izleme ve finansman alanındaki sorumlulukların ölçülebilir şekilde belirlenmesi önerildi.
Üçüncü öneride, eğitim sisteminin yeşil dönüşümü için yeterli ve adil finansman sağlanması çağrısı yapıldı. Kaynakların ihtiyaçları daha fazla olan bölgelere, okullara ve çocuklara öncelik verilerek dağıtılması gerektiği ifade edildi.
Dördüncü öneride, okullarda temiz enerji kullanımının yaygınlaştırılması ve yenilenebilir enerji yatırımlarının desteklenmesi istendi. Karbon denkleştirme uygulamalarının, şirketlerin kendi salımlarını azaltma sorumluluğunun yerine geçmemesi gerektiği vurgulandı.
Beşinci öneride, eğitim kurumları için kapsayıcı yeşil okul standartları geliştirilmesi gerektiği belirtildi. Standartların yalnızca enerji verimliliğiyle sınırlı kalmaması, okulun bütününü kapsaması ve uzmanlar tarafından denetlenmesi önerildi.
Altıncı öneride, iklim ve çevre konularının farklı derslere ve eğitim kademelerine dahil edilmesi istendi. Bağımsız çevre ve iklim dersinin güçlendirilmesi, öğretmenlerin mesleki gelişiminin desteklenmesi ve öğrencilerde korku ile umutsuzluk oluşturabilecek içeriklerin gözden geçirilmesi gerektiği ifade edildi.
Yedinci öneride ise mesleki eğitimin yeşil dönüşüme hazırlanması gerektiğine dikkat çekildi. Yeşil becerilerin yalnızca belirli mesleklerle sınırlı tutulmaması, bütün mesleki eğitim programlarına ve atölye çalışmalarına yansıtılması çağrısında bulunuldu.
OKULLARIN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE KARŞI GÜÇLENDİRİLMESİ İSTENDİ
TEDMEM, eğitim sisteminin iklim değişikliğinin etkilerine karşı korunmasının yanı sıra iklimle mücadelede de önemli bir rol üstlenebileceğini belirtti.
Raporda, okulların afetlere dayanıklı hale getirilmesi, temiz enerjiye geçişin desteklenmesi ve öğretmenlerin iklim eğitimi konusunda güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı. Çocukların ve gençlerin iklimle ilgili karar alma süreçlerine katılımının artırılması da öneriler arasında yer aldı.
Türkiye'nin ev sahipliğinde düzenlenen COP31'in, iklim değişikliğine dayanıklı bir eğitim sistemi oluşturulmasına yönelik somut adımlar için önemli bir fırsat sunduğu ifade edildi.
