BIST, Borsa İstanbul ifadesinin kısaltmasıdır. Türkiye’de pay senetleri başta olmak üzere çeşitli sermaye piyasası araçlarının alınıp satıldığı organize piyasa Borsa İstanbul çatısı altında faaliyet gösteriyor. Yatırımcıların yakından takip ettiği BIST 100 ise Borsa İstanbul’da işlem gören ve belirli kriterlere göre seçilen 100 şirketin performansını ölçen temel göstergelerden biri.
Bu nedenle haberlerde “BIST 100 yükseldi” denildiğinde, tek bir hissenin değil endeksi oluşturan şirketlerin genel performansından söz ediliyor.
VİOP NEDİR?
VİOP ise Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası anlamına geliyor ve Borsa İstanbul bünyesinde faaliyet gösteriyor. Burada yatırımcılar yalnızca bir varlığın bugünkü fiyatına göre işlem yapmıyor. Belirli bir tarihteki fiyat beklentileri üzerinden oluşturulan vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri alınıp satılıyor. VİOP'ta BIST 30 endeksi, döviz, altın ve çeşitli dayanak varlıklara bağlı sözleşmeler bulunabiliyor.
BIST İLE VİOP ARASINDAKİ FARK NE?
En temel fark işlemin yapısında ortaya çıkıyor. Pay piyasasında yatırımcı bir şirketin hissesini satın aldığında doğrudan o paya yatırım yapıyor. VİOP'ta ise dayanak varlığın kendisi yerine, o varlığa bağlı vadeli işlem veya opsiyon sözleşmesi üzerinden pozisyon alınabiliyor. Örneğin yatırımcı BIST 30'un ilerleyen dönemde yükseleceğini düşünüyorsa buna yönelik vadeli işlem sözleşmesinde pozisyon alabilir. Düşüş bekleyen yatırımcılar da düşüş yönünde pozisyon oluşturabilir.
VİOP’TA KALDIRAÇ ETKİSİ
VİOP'u pay piyasasından ayıran önemli özelliklerden biri teminat ve kaldıraç mekanizması. Yatırımcı sözleşmenin toplam büyüklüğünün tamamını ödemek yerine belirlenen teminatla pozisyon açabilir. Bu durum daha düşük bir sermayeyle daha büyük bir pozisyona maruz kalınmasına imkan verir. Ancak kaldıraç yalnızca olası kazancı değil, zararı da büyütebilir. Bu nedenle VİOP işlemleri özellikle piyasa hareketlerinin sertleştiği dönemlerde daha yüksek risk taşıyabilir.
VİOP NEDEN TAKİP EDİLİYOR?
VİOP yalnızca yatırım amacıyla kullanılmıyor. Yatırımcılar ve şirketler fiyat hareketlerine karşı risklerini azaltmak için de vadeli sözleşmelerden yararlanabiliyor. Ayrıca VİOP'taki endeks kontratlarının hareketi, yatırımcıların Borsa İstanbul'un gelecekteki yönüne ilişkin beklentileri açısından takip ediliyor. Ancak VİOP'un yükselmesi veya düşmesi, BIST'in aynı yönde hareket edeceğini garanti etmiyor. Vadeli piyasa fiyatları beklentiler, küresel gelişmeler, faiz, döviz ve yatırımcı pozisyonları gibi birçok faktörden etkileniyor.
