İran’daki savaş ile Rusya-Ukrayna Savaşı’nın enerji arzında yarattığı baskı, akaryakıt fiyatlarına sert şekilde yansıdı. ABD’de bir galon dizelin ortalama fiyatı 6,23 dolara yükselerek rekor kırdı. Dizel, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarının başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 65 değer kazandı. Aynı dönemde benzin yaklaşık yüzde 45, küresel petrol fiyatları ise yaklaşık yüzde 50 yükseldi.
DİZEL 6,23 DOLARLA REKOR KIRDI
ABD’de dizelin galon fiyatı geçen hafta ilk kez 6 dolar sınırını aşarak 6,05 dolara çıkmıştı. Son yükselişle birlikte ülke ortalaması 6,23 dolara ulaştı.
Fiyat artışının arkasında küresel enerji arzında aynı anda yaşanan birden fazla sorun bulunuyor. İran savaşı nedeniyle Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı çevresindeki enerji sevkiyatının aksaması piyasadaki arz endişelerini artırırken Ukrayna’nın Rus rafinerilerine yönelik saldırıları da Rusya’nın yakıt ihracatını etkiledi.
RUSYA VE ORTA DOĞU'DAN ARZ SERT DÜŞTÜ
Pickering Energy Partners verilerine göre Rusya’nın dizel ihracatı yıl başına kıyasla yaklaşık yüzde 90, Orta Doğu’nun dizel ihracatı ise yaklaşık yüzde 75 geriledi. Enerji uzmanları, iki büyük enerji üretim bölgesindeki çatışmaların aynı anda küresel piyasayı sıkıştırdığına işaret ediyor.
Suudi Arabistan’ın Basra Körfezi’nden Kızıldeniz’e petrol taşıyan Doğu-Batı Boru Hattı’nı güvenlik gerekçesiyle kapatması da arz endişelerini artırdı. Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin büyük ölçüde aksaması nedeniyle söz konusu hat Suudi petrolünün dünya piyasalarına ulaştırılmasında daha önemli hale gelmişti.
TRUMP UKRAYNA'YI İŞARET ETTİ, UZMANLAR İRAN DİYOR
ABD Başkanı Donald Trump, küresel dizel fiyatlarındaki artışın temel nedeninin İran değil, Rusya-Ukrayna Savaşı olduğunu savundu. Trump özellikle Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine düzenlediği saldırılara dikkat çekti.
Enerji uzmanları ise İran savaşının fiyatlar üzerinde daha büyük baskı oluşturduğu görüşünde. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov da petrol piyasalarındaki hızlı bozulmanın esas olarak Basra Körfezi’ndeki istikrarsızlık ve artan gerilimlerden kaynaklandığını söyledi.
Dizeldeki rekor yükselişin etkisinin yalnızca akaryakıt istasyonlarıyla sınırlı kalmayabileceği belirtiliyor. Dizelin kamyon, otobüs ve tarım makinelerinde yoğun kullanılması nedeniyle yüksek fiyatların taşımacılık ve tarımsal üretim maliyetleri üzerinde de baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
