Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), “Merkezin Güncesi” blog sayfasında yayımladığı analizde, jeopolitik gelişmelerin Türkiye’nin dış ticareti üzerindeki etkilerini değerlendirdi. TCMB Kıdemli Ekonomisti Yasemin Barlas ile Başuzman Şebnem Oğuz’un hazırladığı çalışmada, enerji ithalatındaki artışa rağmen dış ticaret dengesinin iyileştiğine dikkat çekildi.
ENERJİ MALİYETLERİ YÜKSELDİ, İHRACAT DENGEYİ KORUDU
Analize göre, ABD/İsrail-İran savaşı sonrasında enerji fiyatlarında yaşanan yükseliş Türkiye’nin enerji ithalatını artırdı. İkinci çeyrekte Brent petrol fiyatı yıllık bazda yüzde 55,2, doğal gaz fiyatı ise yüzde 28,2 yükselirken, enerji ithalatı da yüzde 32,4 arttı.
Buna karşın ihracattaki güçlü performans, enerji maliyetlerindeki artışın dış ticaret dengesi üzerindeki olumsuz etkisini önemli ölçüde sınırladı.
TEDARİK ZİNCİRİNDEKİ DEĞİŞİM TÜRKİYE’YE AVANTAJ SAĞLADI
TCMB analizinde, küresel tedarik zincirlerinde yaşanan yön değişiminin Türkiye’nin ihracatını desteklediği belirtildi. Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizlikler nedeniyle Uzak Doğu’dan yapılan sevkiyatlarda yaşanan gecikmeler ve artan navlun maliyetleri, Avrupa başta olmak üzere bazı siparişlerin Türkiye’ye yönelmesine katkı sağladı.
Kimyasal ürünler ve ana metal sektörlerinde ihtiyati alımların, tekstil ve giyim sektöründe ise tedarikçi çeşitlendirme eğiliminin ihracatı desteklediği ifade edildi.
SAVUNMA SANAYİ İHRACATI GÜÇLENDİRDİ
Analizde, savunma sanayisinin ihracata katkısının son yıllarda belirgin şekilde arttığına da işaret edildi. Son dört yılda savunma sanayisinin toplam ihracattaki payının yaklaşık 2,3 puan artarak yüzde 4 seviyesine ulaştığı belirtilirken, jeopolitik gelişmelerin sektöre yönelik talebi de artırdığı kaydedildi.
İÇ TALEPTEKİ ZAYIFLIK İTHALATI SINIRLADI
TCMB’ye göre sıkı para politikası nedeniyle iç talepte görülen yavaşlama, ithalatın yapısını değiştirdi. İkinci çeyrekte enerji dışındaki ithalatta gerileme yaşanırken, özellikle tüketim ve yatırım malları ithalatındaki düşüş dış ticaret dengesine olumlu katkı verdi.
Kredi kartı harcamaları ve PMI verilerinin de iç talepteki yavaşlamayı doğruladığı belirtilen analizde, ithalattaki artışın büyük ölçüde enerji kaynaklı olduğu vurgulandı.
CARİ AÇIK RİSKİ AZALIYOR
TCMB analizinde, enerji fiyatlarında son dönemde başlayan normalleşme ile birlikte savaşın cari açık üzerindeki yukarı yönlü etkisinin önceki aylara kıyasla zayıfladığı değerlendirmesi yapıldı. Güçlü ihracat performansı ve ithalat kompozisyonundaki değişimin dış ticaret dengesini desteklemeye devam ettiği ifade edildi.
