Kentsel dönüşüme giren binalarda ev sahipleri ve kiracıların hangi haklara sahip olduğu en çok merak edilen konular arasında yer alıyor. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapılarda tahliye, kira yardımı, yeniden yapım kararı ve kiracıların desteklerden yararlanması belirli kurallara bağlı olarak yürütülüyor.
KENTSEL DÖNÜŞÜMDE EV SAHİBİNİN HAKLARI NELER?
Riskli olduğu kesinleşen bir yapının yeniden değerlendirilmesinde temel karar hakkı taşınmaz maliklerine ait. Güncel düzenlemeye göre yeniden bina yaptırılması, kat karşılığı veya hasılat paylaşımı gibi uygulamalar konusunda arsa payları oranında maliklerin salt çoğunluğu ile karar alınabiliyor.
Salt çoğunlukla alınan karara katılmayan maliklerin arsa payları ise mevzuatta belirlenen süreç ve şartlar çerçevesinde açık artırma yoluyla satışa konu olabiliyor.
EV SAHİBİ KİRA YARDIMI ALABİLİR Mİ?
6306 sayılı Kanun kapsamında anlaşma ile tahliye edilen veya yıktırılan yapıların maliklerine kira yardımı yapılabiliyor. Uygun olması halinde kira yardımı yerine geçici konut veya işyeri tahsisi de gündeme gelebiliyor.
Kira yardımı tutarları ve uygulama esasları Bakanlık tarafından belirleniyor. Bu nedenle güncel ödeme miktarlarının başvuru tarihinde kontrol edilmesi gerekiyor.
KİRACILAR KENTSEL DÖNÜŞÜMDE KİRA YARDIMI ALABİLİR Mİ?
Evet. Riskli yapıda ikamet eden kiracılar da belirli şartları sağlamaları halinde destekten yararlanabiliyor.
Uygulama Yönetmeliğine göre kiracı olarak ikamet edenlere veya işyeri işletenlere, belirlenen aylık kira yardımının iki katı tutarında tek seferlik ödeme yapılabiliyor.
Başvurularda kişinin söz konusu yapıda gerçekten ikamet ettiğinin veya işyerini kullandığının belgelenmesi önem taşıyor.
KİRACI YENİ YAPILACAK BİNADAN DAİRE ALABİLİR Mİ?
Kiracının, yalnızca kiracı olması nedeniyle yeniden yapılacak binadan otomatik olarak konut alma hakkı bulunmuyor.
Ancak uygulama alanında maliklere konut veya işyeri verildikten sonra konut ya da işyeri kalması halinde, yapıda en az bir yıldır kiracı olarak ikamet eden veya işyeri işleten kişilerle konut ya da işyeri verilmesine ilişkin sözleşme yapılabiliyor.
Talebin mevcut konut veya işyeri sayısından fazla olması halinde hak sahiplerinin noter huzurunda kura ile belirlenmesi öngörülüyor.
KENTSEL DÖNÜŞÜMDE KİRACI TAHLİYE EDİLEBİLİR Mİ?
Riskli yapı kesinleştikten sonra binanın tahliye ve yıkım süreci başlıyor. Maliklerin, binayı kullanan kiracı veya sınırlı ayni hak sahiplerine tahliyeye ilişkin bildirimde bulunması gerekiyor. Bildirim yapılmadığının tespit edilmesi halinde sürece ilgili idare de dahil olabiliyor.
Bu süreç, normal bir kira sözleşmesinin yalnızca ev sahibinin isteğiyle sona erdirilmesinden farklı olarak, binanın 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli hale gelmesine bağlı yürütülüyor.
KİRA YARDIMI BAŞVURUSU NASIL YAPILIR?
Bakanlığın kira yardımı kılavuzuna göre riskli yapılar için kira yardımından yararlanmak isteyen hak sahiplerinin, riskli yapının tahliye edildiği veya yıkıldığı tarihten itibaren belirtilen süre içinde başvurması gerekiyor.
Başvurular riskli yapının bulunduğu ildeki Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne; İstanbul'da ise yetki durumuna göre ilgili ilçe belediyesine yapılabiliyor. Kimlik, adres ve tapu bilgileri sistem üzerinden kontrol edilebiliyor.
KİRA YARDIMI İLE FAİZ DESTEĞİ AYNI ANDA ALINABİLİR Mİ?
Hayır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının açıklamasına göre aynı kişi için Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı'ndan hem kira yardımı hem de faiz desteği sağlanmıyor.
Kira yardımından yararlanan kişi faiz desteğinden, faiz desteğinden yararlanan kişi ise kira yardımından faydalanamıyor.
RİSKLİ YAPI TESPİTİNE İTİRAZ EDİLEBİLİR Mİ?
Riskli yapı tespitine karşı maliklerin veya kanuni temsilcilerinin itiraz hakkı bulunuyor. Bakanlığın bilgilendirmesine göre riskli yapı tespitinin bildirilmesinden sonra 15 gün içinde ilgili Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne veya yetki devredilmiş idareye dilekçe ile itiraz edilebiliyor.
İtiraz teknik heyet tarafından değerlendiriliyor. Riskli yapı kararının uygun bulunması halinde süreç kesinleşerek devam ediyor.
KENTSEL DÖNÜŞÜMDE EV SAHİBİ VE KİRACI İÇİN EN ÖNEMLİ NOKTALAR
Ev sahipleri açısından arsa payı, dönüşüm için alınacak ortak karar, müteahhit sözleşmesi ve kira yardımı başvurusu önem taşıyor.
Kiracılar açısından ise tahliye bildirimi, binada ikamet edildiğinin belgelenmesi ve tek seferlik kira/taşınma desteği için zamanında başvuru yapılması öne çıkıyor.
Dönüşüm uygulamasının riskli yapı, riskli alan veya rezerv yapı alanı kapsamında olmasına göre süreç ve destekler değişebildiğinden, işlem yapılmadan önce binanın hangi hukuki statüde bulunduğunun kontrol edilmesi gerekiyor.
