Otomotiv Sanayii Derneğinin (OSD) ocak-eylül dönemine ilişkin açıkladığı veriler, Türkiye otomotiv sektöründe üretim, dış ticaret ve iç pazar performansının farklı yönlerde geliştiğini ortaya koydu.
Yılın ilk dokuz ayında otomobil üretimindeki çift haneli gerileme dikkat çekerken, ticari araç üretiminde artış yaşandı. İhracat edilen araç sayısındaki düşüşe rağmen sektörün elde ettiği döviz gelirinin yükselmesi, otomotiv ihracatında adet ve değer bazındaki performansın ayrıştığını gösterdi.
İç pazarda ise toplam satış hacmi daralırken, yerli üretim otomobillere yönelik talep ithal araçlara kıyasla daha güçlü bir görünüm sergiledi.
OTOMOBİL ÜRETİMİNDE YÜZDE 17'LİK KAYIP
OSD verilerine göre, ocak-eylül döneminde Türkiye'de üretilen toplam motorlu taşıt sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6 azalarak 971 bin 159 adede geriledi. Otomobil üretimindeki düşüş ise toplam üretimdeki gerilemenin üzerinde gerçekleşti. Dokuz aylık dönemde otomobil üretimi yüzde 17 azalışla 528 bin 366 adet oldu.
Traktör üretiminin de dahil edildiği toplam üretim miktarı 986 bin 584 adede ulaştı.
Veriler, otomotiv sanayisindeki üretim kaybının özellikle binek otomobil segmentinde yoğunlaştığına işaret etti. Ticari araç üretiminde kaydedilen artış ise toplam üretimdeki daralmayı sınırlayan unsurlardan biri oldu.
TİCARİ ARAÇ ÜRETİMİ POZİTİF AYRIŞTI
Binek otomobil üretimindeki düşüşe karşılık ticari araç segmentinde üretim artışı yaşandı. Yılın ilk dokuz ayında toplam ticari araç üretimi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12 yükseldi. Hafif ticari araç üretiminde yüzde 13, ağır ticari araç üretiminde ise yüzde 7 artış kaydedildi.
Bu tablo, otomotiv sanayisinin farklı üretim alanlarında aynı yönde hareket etmediğini ortaya koydu. Özellikle hafif ticari araçlardaki büyüme, binek otomobil üretimindeki daralmaya rağmen sektörün ticari araç tarafında üretimini artırdığını gösterdi.
FABRİKALARDA KAPASİTE KULLANIMI YÜZDE 61
Üretim hacmindeki gelişmeler otomotiv sanayisinin kapasite kullanım oranlarına da yansıdı. Ocak-eylül döneminde sektör genelinde kapasite kullanım oranı yüzde 61 seviyesinde gerçekleşti. Araç gruplarına göre kapasite kullanım oranı hafif araçlarda yüzde 62, kamyonlarda yüzde 59, otobüs ve midibüslerde yüzde 67 olarak kaydedildi. Traktör üretiminde ise kapasite kullanım oranı yüzde 27'de kaldı.
Özellikle traktör segmentindeki düşük kapasite kullanımı dikkat çekerken, otobüs ve midibüs üretimi diğer araç gruplarına göre daha yüksek kapasite kullanım oranına ulaştı.
İHRACATTA ADET AZALDI, GELİR ARTTI
Otomotiv sektörünün dış ticaret performansında miktar ve gelir açısından farklı bir tablo oluştu. Ocak-eylül döneminde toplam otomotiv ihracatı adet bazında yüzde 11 azalarak 685 bin 671'e geriledi. Otomobil ihracatında yüzde 27'lik düşüş yaşanırken, ticari araç ihracatı yüzde 11 arttı. Traktör ihracatı da aynı dönemde yüzde 13 yükselerek 9 bin 381 adede ulaştı.
İhraç edilen toplam araç sayısındaki gerilemeye rağmen otomotiv sektörünün ihracat geliri yüzde 3 artışla 31,1 milyar dolara çıktı. Böylece sektör, daha az sayıda araç ihraç ettiği dönemde toplam ihracat gelirini artırmayı başardı. Adet bazındaki daralmaya karşılık ihracat değerinin yükselmesi, ürün bileşimi, araçların birim ihracat değeri ve fiyatlama gibi unsurların sektör gelirleri açısından önemini ortaya koydu. Ancak gelir artışının hangi unsurdan ne ölçüde kaynaklandığını belirlemek için daha ayrıntılı verilere ihtiyaç bulunuyor.
OTOMOTİV İHRACATTA LİDERLİĞİNİ KORUDU
Otomotiv sanayisi, Türkiye'nin toplam sektörel ihracatında yüzde 17'lik payla ilk sıradaki yerini korudu. Sektörün toplam ihracat geliri artarken, otomobil ihracatının parasal büyüklüğünde gerileme yaşandı. Otomobil ihracatı değer bazında yüzde 8 azalarak 7,8 milyar dolara düştü. Buna karşılık ana sanayi ihracatında yüzde 2,2, tedarik sanayi ihracatında ise yüzde 3,7 artış gerçekleşti.
Bu ayrışma, otomotiv ihracatındaki büyümenin sektörün bütün alt gruplarına aynı ölçüde yansımadığını gösterdi. Otomobil ihracatındaki düşüşe rağmen diğer üretim ve tedarik alanlarındaki artışlar, toplam ihracat gelirinin yükselmesine katkı sağladı.
İÇ PAZARDA SATIŞLAR YÜZDE 13 DARALDI
Otomotiv sektöründe üretim ve ihracatın yanı sıra yurt içi satışlarda da düşüş yaşandı. Ocak-eylül döneminde toplam otomotiv pazarı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 13 küçülerek 832 bin 521 adede geriledi. Otomobil satışlarında ise daha belirgin bir daralma görüldü. Dokuz aylık dönemde otomobil pazarı yüzde 15 küçülürken, toplam satışlar 627 bin 977 adet olarak gerçekleşti.
Böylece otomobil satışlarındaki gerileme, genel otomotiv pazarındaki daralmanın üzerinde kaldı. Satış hacmindeki düşüş, otomotiv pazarının yılın ilk dokuz ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla daha düşük bir talep düzeyinde seyrettiğini ortaya koydu.
İTHAL OTOMOBİL SATIŞLARI YÜZDE 23 GERİLEDİ
İç pazardaki daralmanın yerli ve ithal otomobil satışlarına etkisi farklı oldu. Ocak-eylül döneminde ithal otomobil satışları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 23 azalırken, yerli üretim otomobil satışları yüzde 2 arttı. Toplam otomobil pazarında yerli araçların payı yaklaşık yüzde 36, ithal otomobillerin payı ise yaklaşık yüzde 65 seviyesinde gerçekleşti.
İthal otomobil satışlarındaki sert düşüşe rağmen yerli otomobillerin satışlarını artırması, iç pazardaki daralmanın ağırlıklı olarak ithal araçlarda hissedildiğini gösterdi. Bununla birlikte yerli araç satışlarındaki artışa rağmen ithal otomobiller, toplam otomobil pazarında ağırlığını korumaya devam etti.
YERLİ HAFİF TİCARİ ARAÇ SATIŞLARI YÜZDE 11 ARTTI
Hafif ticari araç pazarında da yerli ve ithal araçlar arasında benzer bir ayrışma yaşandı. Ocak-eylül döneminde toplam hafif ticari araç satışları yüzde 5 azalırken, ithal hafif ticari araç satışları yüzde 9 geriledi. Yerli hafif ticari araç satışlarında ise yüzde 11 artış kaydedildi.
Bu segmentte yerli üretim araçların pazar payı yüzde 24, ithal araçların payı ise yüzde 76 olarak gerçekleşti. Yerli hafif ticari araç satışlarının artması, toplam pazardaki küçülmeye rağmen yerli üretimin satış performansını koruduğunu ortaya koydu. Ağır ticari araç pazarı ise aynı dönemde yüzde 7 daraldı.
OTOMOTİVDE ÜRETİM VE SATIŞLARDA FARKLI TABLO
Dokuz aylık veriler, Türkiye otomotiv sanayisinde üretim, ihracat ve iç pazarın birbirinden farklı eğilimler gösterdiğini ortaya koydu. Binek otomobil üretimi ve ihracatında belirgin düşüş yaşanırken, ticari araç üretimi ve ihracatında büyüme kaydedildi. Toplam araç ihracatının adet bazında azalmasına rağmen ihracat gelirlerinin yükselmesi de sektörün dikkat çeken gelişmelerinden biri oldu.
İç pazarda ise ithal otomobil satışlarının yerli araçlara kıyasla daha hızlı gerilemesi, pazarın satış bileşiminde yerli üretim lehine bir değişime işaret etti. Önümüzdeki dönemde otomotiv sanayisinin performansı açısından üretim kapasitesinin kullanımı, iç pazardaki talebin seyri ve ihracatın hem adet hem de değer bazındaki gelişimi belirleyici göstergeler arasında yer alacak.
