Fon piyasasında yaşanan gelişmelerin ardından Sermaye Piyasası Kanunu’nda kapsamlı değişiklik için hazırlıklar hızlandı. Yaklaşık 30 maddeden oluşması beklenen çalışmada yatırımcının korunması, SPK’nın risk oluşmadan müdahale edebilmesi ve yaptırımların daha caydırıcı hale getirilmesi öne çıkıyor. Taslağın olgunlaşmasının ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın onayına sunulması planlanıyor.
FONLARDA RİSK OLUŞMADAN SİSTEM DEVREYE GİRECEK
Yeni düzenlemenin en dikkat çekici başlıklarından biri “erken uyarı ve otomatik aksiyon sistemi” olacak. Fon büyüklüğünün temel finansal göstergelerle açıklanamayacak ölçüde artması, nakit veya kolayca paraya çevrilebilecek varlık oranının hızla düşmesi ya da bir fonun sığ bir hissedeki payının olağan dışı şekilde yükselmesi halinde sistemin otomatik olarak devreye girmesi planlanıyor. Böylece piyasa gözetiminde insan inisiyatifinin azaltılması ve belirli risk göstergelerinde müdahalenin gecikmeden başlaması hedefleniyor.
BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜĞÜ GENİŞLEYECEK
Sermaye piyasası kurumlarının bildirim sorumluluğunun yalnızca suç şüphesiyle sınırlı kalmaması gündemde. Olağan dışı fon getirileri, aşırı yoğunlaşma, ilişkili taraf işlemleri, beklenmedik fiyat hareketleri, likidite bozulması ve yatırımcı çıkışlarındaki ani artışlar da bildirim gerektiren durumlar arasına alınabilecek. Bir fonun gerçek değeriyle açıklanan değeri arasında ciddi fark oluşması halinde kimin, hangi süre içinde ve hangi kuruma bildirimde bulunacağı da netleştirilecek.
SPK’NIN ERKEN MÜDAHALE ALANI GENİŞLEYEBİLİR
Mevcut düzenlemelerde SPK’nın faaliyetleri sınırlandırma, geçici olarak durdurma ve yetki iptali gibi araçları bulunuyor. Hazırlanan değişiklikte, yatırımcıların haklarının ciddi biçimde tehlikeye girmesi veya piyasanın sağlıklı işleyişinin önemli ölçüde risk altına girmesi durumunda SPK’ya daha erken aşamada müdahale imkanı tanınması değerlendiriliyor. İşlem yasağı, açığa satış kısıtlaması, veri dağıtımının sınırlandırılması ve işlem limitleri gibi tedbirlerin hangi şartlarda uygulanacağına ilişkin çerçevenin de daha açık hale getirilmesi planlanıyor.
CEZALAR EKONOMİK BÜYÜKLÜĞE GÖRE ARTABİLİR
Taslakta yaptırım tarafında da önemli değişiklikler değerlendiriliyor. İdari para cezalarının yalnızca yeniden değerleme oranında artırılması yerine bazı fiillerde alt ve üst sınırların yükseltilmesi gündemde. Bir başka seçenek ise cezanın yapılan işlemin ekonomik büyüklüğüne göre belirlenmesi.
Fon işlemleri, ilişkili taraf işlemleri ve yapay fiyat oluşumunun hangi aşamada “piyasa bozucu eylem” sayılacağı daha ayrıntılı tanımlanacak. Fon piyasasına özgü manipülatif işlemlerin mevcut suç kapsamına alınması ya da cezaların artırılması da çalışma başlıkları arasında.
TASFİYE EDİLEN FONLARDA YATIRIMCIYA ARA ÖDEME
Yeni sistemde fon yatırımcılarının tasfiye sürecinde daha uzun süre beklemesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor. Tasfiye edilen fonlarda yatırımcıya kısmi ara ödeme yapılabilmesinin kanuni zemine kavuşturulması, net yatırım tutarının nasıl hesaplanacağının belirlenmesi ve bu ödemelerin nihai tasfiye hesabından mahsup edilmesi planlanıyor. Fon tasfiye süreçlerinin hızlandırılması ve yatırımcı mağduriyetini azaltacak ek tedbirlerin devreye alınması da hazırlığın önemli parçalarından biri.
FON YÖNETİCİLERİNİN SORUMLULUĞU DA NETLEŞECEK
Fon yöneticilerinin görev ve sorumluluklarının daha ayrıntılı tanımlanması, fon varlığı ile şirket varlığının birbirinden daha net ayrıştırılması ve yatırım kararlarının kayıt altına alınması üzerinde çalışılıyor. Risk yönetimi ve iç kontrol mekanizmalarının güçlendirilmesiyle fonlar üzerinden manipülasyon ihtimalinin azaltılması ve işlemlerin daha şeffaf hale getirilmesi amaçlanıyor.
KRİPTO VARLIKLAR DA DÜZENLEMENİN İÇİNDE
Çalışmada yalnızca geleneksel sermaye piyasaları değil, kripto varlık alanındaki düzenleme boşlukları da ele alınacak. SPK’nın kripto varlıklara ilişkin denetim yetkisinin daha açık biçimde belirlenmesi ve bu alandaki gözetim çerçevesinin güçlendirilmesi bekleniyor.